Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

QueſtioXVII

referant̉ ad idem. nihil aūt ꝓhibet vſus vnius p̄cedatelectionē alterius. qꝛ actus volūtatis reffectunt̉ ſu ſeip̄os. in qͦlibet actu volūtatis pōt accipi ꝯſenſus electio vſus. vt ſi dicat̉ volūtas ꝯſentit ſe eligere. ꝯſentit ſeꝯſentire. vtit̉ ſe ad ꝯſentiēdum eligēdum. ſꝑiſti actꝰordinati ad id qd̓ ē priꝰ ſunt pͥores. Queſtio. XVII.Einde ꝯſiderandūeſt de actibꝰ imꝑatis a volūtare. Et circa hocq̄runt̉ nonē. Primo vtꝝ imꝑare ſic actus voluntatis vel rōis. Scd̓o vtꝝ imꝑare ꝑtineat ad bruta aīalia. Tertio de ordine imꝑij ad vſum. Quarto vtꝝ imꝑiū actus imꝑatus ſint vnus actus vel diuerſi. Quīto vtꝝactus volūtatis imꝑet̉. Sexto vtꝝ actus rōis. Septimovtꝝ actus appetitus ſenſitiui. Octauo vtꝝ actus aīe vegetabil̓. Nono vtꝝ actus exterioꝝ membroꝝ.Ad primū ſic procediturUidet̉ imꝑare ſit actus rōis. ſꝫ volūtatis. imꝑareem̄ ē mouere qͦd̓dā. dic̄. n. Auicē. qͣdruplex ē mouēs .ſ.ꝑficiēs. diſponēs imꝑans. ꝯſiliās. ſꝫ ad voluntatē ꝑtinet mouere oēs alias vires aīe. vt dictū eſt ſupͣ. imꝑareē actus volūtatis. Pre. ſicut imꝑari ꝑtinet ad id quodē ſubiectū. ita imꝑare ꝑtinere videt̉ ad id qd̓ eſt maximelibeꝝ. ſꝫ radix libertatis eſt maxime in volūtate. ergo volūtatis eſt imꝑare. Pre. ad imꝑiū ſtatim ſequit̉ actus. ſꝫad actū rōis ſtatim ſequit̉ actus. .n. qui iudicat aliquid eſſe faciendū ſtatim illud oꝑat̉. ergo imꝑare non eſtactus rōis ſꝫ volūtatis. Sed ꝯͣ ē qd̓ Grego. nicenusdic̄. etiā ph̓s. appetitus obedit rōi. ergo rōis ē imꝑare Rn̄. dd̓. imꝑare ē actus rōis p̄ſuppoſito tn̄ actu voluntatis. Ad cuius euidentiā ꝯſiderādū ē qꝛ actus voluntatis rōis ſupͣ ſe inuicē pn̄t ferri. ꝓut .ſ. rōcinat̉ devolendo. volūtas vult rōcinari ꝯtingit actū volūtatisueniri ab actu rōis. ecōuerſo. qꝛ ꝟtus prioris actus remanet in actu ſequēti ꝯtingit qn̄ꝫ ē aliquis actus voluntatis ẜm manet ꝟtute in ip̄o aliquid de actu rōnisvt dictū eſt de vſu de electōe. ecōuerſo aliqͥs ē actꝰnis ẜm ꝟtute manet in ip̄o aliquid de actu volūtatis.Imꝑare aūt qͥdē eſſentialiter actu rōis. imꝑans .n. ordinat cui imꝑat ad aliquid agendū intimādo vel denunciādo. ſic aūt ordinare modū cuiuſdā intimatōis ē rōisſed pōt aliqͥd intimare vel denunciare dupl̓r. Unoabſolute. quidē intimatio exprimit̉ ꝟbum indicatiuimodi. ſicut ſi aliquis alicui dicat. hoc ē tibi faciendū. Aliqn̄ aūt intimat aliqͥd alicui mouēdo ip̄m ad hoc. talisintimatio exprimit̉ ꝟ̓bū imꝑatiui modi. puta alicuid̓r. ſac hoc. primū aūt mouēs in viribꝰ aīe ad exercitiū actus ē volūtas. vt ſupͣ dictū ē. ergo ſcd̓m mouēs moueat niſi in ꝟtute primi mouētis. ſequit̉ hocip̄m quod mouet imꝑando ſit ei ex ꝟtute volūtatis. vn̄ relinquit̉ imꝑare ſit actus rōis p̄ſuppoſito actu volūtatis. in cuius ꝟtute mouet imperiū ad excrcitiū actꝰ. Ad. i.ergo dd̓. imꝑare ē mouere qͦcūqꝫ. ſꝫ qͣdā intimatione denūciatiua ad alteꝝ qd̓ eſt rōis. Ad. ij. dd̓.radix libertatis ē volūtas ſicut ſubiectū. ſꝫ ſicut eſt.ex hoc .n. volūtas libere pōt ad diuerſa ferri. qꝛ pōt haberi diuerſas exceptōes boni. ideo philoſophi diffiniuntlibeꝝ arbitriū. qd̓ ē libeꝝ de rōe iudiciū. ſqͣſi ſit libertatis. Ad tertium dicendum. ratio illa concluditimperium non ſit actus rationis abſolutē. ſed cum qͣdammotione. vt dictum eſt.

Ad ſecundū ſic procedit̉Uidet̉ imꝑare conueniat brutis aīalibꝰ. qꝛ ẜm Auicē.Uirtus imꝑans motū ē appetitiua. ꝟtus exequēs mo ē in muſcul̓ in neruis. ſꝫ vtraqꝫ ꝟtus ē inbrutis aīalibꝰ. ergo imꝑiū inuenit̉ in brutis aīalibꝰ. Pre. de rōeſerui ē ei imꝑet̉. ſꝫ corpus ꝯꝑat̉ ad aīaꝫ ſic̄ ẜuꝰ ad dn̄mſicut dic̄ ph̓s in i. politi. ergo corꝑi imꝑat̉ ab aīa etiā ī brutis ſunt ꝯpoſita ex aīa corꝑe. Pre. imperiū facit impetū ad opus. ſꝫ impetus in opus inuenit̉ in brutisaīalibꝰ. vt Damaſ. dic̄. ergo in brutis aīalibꝰ inuenit̉ imperiū. Sꝫ ꝯͣ. imperiū ē actus rōis. vt dictū ē. ſꝫ in brutis ē. ergo neqꝫ imperiū. Rn̄. dd̓. imꝑare nihilaliud ē qͣꝫ ordinare aliquē ad aliquid agēdum qͣdā intimatiua motōe. ordinare aūt ē ꝓprius actus rōis. vn̄ impoſſibile ē in brutis aīalibꝰ in quibꝰ ē. ſit aliquo imperiū. Ad i. ergo dd̓. vis appetitiua d̓r imperare motū inqͣꝫtū mouet rōnē imꝑantē. ſꝫ hoc ē folū in hoībus. in brutis aūt aīalibꝰ ꝟtus appetitiua ē ꝓprie imparatiua. niſi imꝑatiuū ſumat̉ large motiuo. Ad. ij.dd̓. in brutis aīalibꝰ corpus quidē hꝫ vn̄ obediat. ſꝫ aīa hꝫ vn̄ imꝑet. qꝛ hꝫ vn̄ ordinet. ideo ē ibi imparāt is imꝑani. ſꝫ ſolū mouētis moti. Ad. iij. dd̓.aliter inuenit̉ impetus ad opꝰ in brutis aīalibꝰ. aliter īhoībꝰ. hoīes .n. faciūt impetu ad opus ordinationē rōis.vn̄ hꝫ in eis impetus rōnē imperij. in brutis aūt ſit impetus ad opus inſtinctū nature. qꝛ .ſ. appetitus eoꝝ ſtatimapprehenſo conueniēti vel inconueniēti. naturaliter mouetur ad ꝓſecutionē vel fugā. vn̄ ordinat̉ ab alio ad agēdū. aūt ip̄a ſeip̄aꝫ ordinat ad actioneꝫ. in eis eſt impetusſed non imperium.Ad tertiuꝫ ſic procediturUidet̉ vſus precedat imperiū. imperiū .n. ē. actꝰ rōnisp̄ſupponēs actū voluntatis. vt ſupͣ dictū ē. ſꝫ vſus ē actusvoluntatis. vt ſupͣ dictum ē. ergo vſus p̄cedit imperiumPre. imperium ē aliquid eoꝝ ad finē ordi nant̉. eoꝝaūt ſunt ad finē eſt vſus. ergo videt̉ vſus ſit priꝰ qͣꝫimperium. Pre. omīs actus potētie mote a voluntatevſus d̓r. qꝛ voluntas vtit̉ alijs potentijs. vt ſupͣ dictumeſt. ſed imperium eſt actus rōnis ꝓut mota ē a voluntateſicut dictum eſt. ergo imperium eſt quidam vſus. cōe aūteſt prius ꝓprio. ergo vſus eſt prius qͣꝫ imperium. Sꝫꝯͣ eſt qd̓ Damaſce. dicit. impetus ad operationē precedit vſum. ſed impetus ad operationē fit imperium. ergo imperium precedit vſum. Rn̄. dd̓. vſus eius qd̓eſt ad finem ẜm eſt in rōe referente ip̄m in finem. precedit electionem. vt ſupͣ dictum eſt. vn̄ multomagis precedit imperium. ſed vſus eius quod eſt ad finē ẜm ſubdit̉ potentie executiue ſequit̉ imperium. eo vſus vtētisconiunctus eſt cum actu eius quis vtit̉. .n. vtit̉ aliquis baculo an̄qͣꝫ aliqͦ baculū oꝑet̉. imperiū aūteſt ſimul actu eius cui imꝑat̉. ſꝫ naturaliter prius ē imperiū qͣꝫ imperio obediat̉. aliqn̄ etiā ē prius tꝑe. vn̄ manifeſtum fit imperiū ē prius qͣꝫ vſus. Ad .i. ergo. dd̓. oīs actus volūtatis p̄cedit hunc actū rōis ē imperium. ſꝫ aliqͥs precedit .ſ. electio. aliqͥs ſequit̉ .ſ. vſus. qꝛpoſt determinatōeꝫ ꝯſilij ē iudiciū rōis. volūtas eⁱ igitpoſt electōeꝫ imꝑat ei qd̓ agēdū ē qd̓ eligit̉. tūc de volūtas alicꝰ incipit vti exequēdo imperiū rōis. qn̄qꝫqͥdē volūtas alteriꝰ aliqͥs imꝑat alteri. qn̄ꝫ āt volūtasip̄iꝰ imꝑantis aliqͣs imꝑat ſibiip̄i. Ad. ij. dd̓. ſic̄

C 4