Queſtio.XVI

ꝓprie eſt actus volūtatis. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ rō quidē inaliud refert. ſꝫ volūtas tendit in id qd̓ eſt in aliud relatuꝫꝑ rōnem. ⁊ ẜm hoc d̓r ꝙ vti eſt referri aliquid in alteꝝ. IAd. ij. dd̓. ꝙ Damaſ. loquit̉ de vſu ẜm ꝙ ꝑtinet ad executiuas potentias. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ etiam ip̄a ratio ſpeculatiua applicat̉ ad opus intelligendi vel iudicandi a voluntate. ⁊ ideo intellectus ſpeculatiuus vti d̓r tanqͣꝫ a voluntate motus. ſicut alie executiue potentie.Ad ſcd̓m ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ vti conueniat brutis aīalibus. frui .n. ē nobiliꝰqͣꝫ vti. qꝛ vt Augꝰ. dicit in. x. de tri. Utimur eis q̄ ad alid̓referimus qͦ fruēdum eſt. ſed frui conuenit brutis aīalibus. vt ſupͣ dictum eſt. ergo multomagis cōuenit eis vti.Pre. applicare membra ad agēdum eſt vti membris.ſed bruta animalia applicant mēbra ad aliquid agendumſicut pedes ad ambulādum. cornua ad ꝑcutiēdum. ergobrutis aīalibus conuenit vti ¶ Sed ꝯͣ eſt qd̓ Augꝰ dicitin li. lxxxiij. q. Utī aliquid nō pōt niſi aīal quod rōnis eſtꝑticeps. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut dictū ē. vti ē applicare aliqd̓principium actionis ad actionē. ſicut ꝯſentire ē applicaremotum appetitiuū ad aliquid appetēdum. vt dictum eſt.applicare aūt aliquid ad alteꝝ nō eſt niſi eius qd̓ hꝫ ſuꝑ illud arbitrium. qd̓ nō eſt niſi eius qui ſcit referre aliqͥd inalteꝝ. qd̓ ad rōnem ꝑtinet. ⁊ ideo ſolum aīal rōnale ⁊ cōſentit ⁊ vtit̉ ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ frui importat abſolutummotū appetitus in appetibile. ſꝫ vti importat motū appetitus ad aliquid in ordine ad alteꝝ. Si ergo competit̉ vti⁊ frui qͣꝫtum ad obiecta. ſic frui eſt nobilius qͣꝫ vti. qꝛ idquod eſt abſolute appetibile eſt melius quam id quodeſt appetibile ſolum in ordine ad aliud. ſed ſi competitur qͣꝫtum ad vim apprehenſiuam p̄cedentē maior nobilitas requirit̉ ex ꝑte vſus. qꝛ ordinare aliquid in alteꝝ ē rōnis. abſolute aūt aliquid apprehendere pōt etiā eſſe ſenſus¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ aīalia ꝑ ſua membra aliquid agūt inſtinctu nature. nō ꝑ hoc ꝙ cognoſcāt ordinem mēbroꝝ ad illas oꝑationes. vn̄ nō dicuntur ꝓprie applicare mēbra adagendum. nec vti membris.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ vſus poſſit eſſe etiā vltī finis. dic̄. n. Augꝰ. in. x.de tri. Omnis qui fruit̉ vtit̉. ſed vltimo fine fruit̉ aliqͦsergo vltīo fine aliquis vtit̉. ¶ Pre. vti ē aſſumere aliqͥdin facultatē voluntatis. vt ibidem d̓r. ſꝫ nihil magis aſſumit̉ a voluntate qͣꝫ vltimus finis. ergo vſus pōt eſſe vltimi finis. ¶ Pre. Hylarius dicit in. ij. de tri. ꝙ eternitasē in patre. ſpes in imagine .i. in filio. vſus in munere .i. inſpūſancto. ſed ſpūſſanctus cū ſit deus ē vltimus finis. ¶Sed ꝯͣ eſt qḋ dicit Aug. in li. lxxxiij. q. Deo nullus rectevtit̉ ſed fruit̉. ſed ſolus deus ē vltimus finis. ergo vltimofine nō ē vtēdum. ¶ Rn̄. dd̓. eſt ꝙ vti ſicut dictum ē. importat applicationem alicuius ad aliquid quod aūt applicat̉ ad aliud ſe hꝫ in rōe eius quod ē ad finem. ⁊ ideo vtiſꝑ ē eius quod ē ad finem. ꝓpter quod ⁊ ea que ſunt ad finem accommodata vtilia dicunt̉. ⁊ ip̄a vtilitas interduꝫvſus nominat̉. Sed ꝯſiderandum ē ꝙ vltimus finis d̓rdupl̓r. vno mō ſimpl̓r. ⁊ alio mō quo ad aliquē. cum .n.finis vt ſupͣ dictum eſt. dicat̉ qn̄qꝫ quidem res. qn̄qꝫ autēadeptio rei vel poſſeſſio eius. ſicut auaro finis eſt. vel pecunia vel poſſeſſio pecunie. manifeſtū eſt ꝙ ſimpl̓r loquendo vltimus finis eſt ip̄a res. nō .n. poſſeſſio pecunie eſt bona niſi ꝓpter bonū pecunie. ſed quo ad hunc adeptio pecu

nie ē vltimus finis. nō .n. quereret pecuniam auatus niſi vt haberet eam. ergo ſimpl̓r loquēdo ⁊ ꝓprie pecunia homo aliquis fruit̉. quia in ea vltimū finē ꝯſtituit. ſed inqͣꝫtum refert eā ad poſſeſſionem. d̓r vti ea. ¶ Ad .i. ergo dd̓ꝙ Augꝰ. loquit̉ de vſu communiter ẜm ꝙ importat ordinem finis ad ip̄aꝫ fruitionem quā aliquis querit de fine.¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ finis aſſumit̉ in facultatem volūtatis. vtvoluntas in illo quieſcat. vn̄ ip̄a requies in fine que fruitio eſt. d̓r hoc modo vſus finis. ſed id quod eſt ad finē aſſumit̉ in facultatem voluntatis. non ſolū in ordine ad vſuꝫeius quod eſt ad finem. ſed in ordine ad aliam rem in qͣvoluntas quieſcit. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ vſus accipit̉ in ꝟbisHylarij ꝓ quiete in vltimo fine. eo mō quo aliquis cōmuniter loquendo d̓r vti fine ad obtinendum ip̄m. ſicutdictum eſt. vn̄ Augꝰ. in. vi. de tri. dicit ꝙ illa delectatio felicitas vel beatitudo vſus ab eo appellat.Ad quartum ſic procedit̉Uidet̉ ꝙ vſus p̄cedat electionem. poſt electionem .n. nihil ſequit̉ niſi executio. ſed vſus cum ꝑtineat ad voluntatem p̄cedit executionem. ergo p̄cedit etiam electionem.Pre. abſolutum eſt ante relatum. ergo minus relatuꝫeſt ante magis relatum. ſed electio importat duas relationes. vnam eius quod eligitur ad finem. aliam vero ad idcui p̄eligitur. vſus autem importat ſolam relationem adfinem. ergo vſus eſt prior electione ¶ Pre. volūtas vtit̉alijs potentijs inqͣꝫtum mouet eas. ſed voluntas mouetetiam ſeip̄am. vt dictum eſt. ergo etiam vtit̉ ſeip̄a applicando ſe ad agendum. ſed hoc facit cū ꝯſentit. ergo in ip̄oconſenſu eſt vſus. ſed conſenſus p̄cedit electionem. vt dictum eſt. ergo ⁊ vſus. ¶ Sed contra eſt quod Damaſc.dicit. ꝙ poſt electionem impetum facit ad oꝑationem. ⁊poſtea vtit̉. ergo vſus ſequit̉ electionem ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ voluntas duplicem habitudinem habet ad volitum. vna q̄bem ẜm ꝙ eſt quodam modo in volente ꝑ quandam ꝓortionem vel ordinem ad volitum. vn̄ ⁊ res que naturaliter ſunt ꝓportionate ad aliquem finem dicunt̉ appetereillum naturaliter. ſed ſic habere finem eſt imꝑfecte habere ip̄m. omne autem imꝑfectum tendit in ꝑfectionem. ⁊Ideo tam appetitus naturalis qͣꝫ volūtarius tendit vt habeat ip̄m finem realiter. quod eſt ꝑfecte habere ip̄m. ⁊ heceſt ſecunda habitudo voluntatis ad volitum. volitum autem non ſolum eſt finis. ſed id quod eſt ad finem. vltimūautem quod ꝑtinet ad primam habitudinem voluntatis reſpectu eius quod eſt ad finem. eſt electio. ibi .n. completur ꝓportio voluntatis vt complete velit id quod ē adfinem. ſed vſus iam pertinet ad ſecundam habitudinemvoluntatis qua tendit ad conſequendam rem volitā. vnde manifeſtum eſt ꝙ vſus ſequitur electionem. ſi tamenaccipiatur vſus ẜm ꝙ voluntas vtitur executiua potētiamouendo ip̄am. ſed quia voluntas etiam quodammodorationem mouet ⁊ vtitur ea. poteſt intelligi vſus eius qd̓eſt ad finem ẜm ꝙ eſt in conſideratione rationis referentis ip̄m in finem. ⁊ hoc modo vſus p̄cedit electionem. IAd .i. ergo dd̓. ꝙ ip̄am executionem operis p̄cedit motioqua voluntas mouet ad exequendum. ſequitur autē electionem. ⁊ ſic cum vſum pertineat ad p̄dictam motioneꝫvoluntatis. medium eſt inter electionem ⁊ executionem.Ad. ij. dd̓. ꝙ id quod eſt ꝑ eſſentiam ſuam relatum poſterius ē abſoluto. ſꝫ id cui attribuunt̉ relationes nō oportet ꝙ ſit poſterius. īmo qͣꝫto cā eſt prior tāto hꝫ relatiōesad plures effectus. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ electio p̄cedit vſum ſꝫ