Druckschrift 
2,1 (1485)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

IXQueſtio

Sed conira. voluntas mouetur ab obiecto. vt dictumſt. ſed obiectum voluntatis poteſt aliqua exterioriscenſui propoſita. ergo voluntas pōt ab aliqͦ exteriori moſueri. Rn̄. dicendū ẜm voluntas mouet̉ ab obiecto. manifeſtum eſt moueri poteſt ab aliquo exteriori.ſed eo modo quo mouetur quantū ad exercitium actꝰ. adhuc neceſſe eſt ponere voluntatem ab aliquo prīcipio exteriori moueri. enī quādoqꝫ ē agens in actu. qn̄qꝫin potentia indiget moueri ab aliquo mouente. Manifeſtum eſt autē voluntas incipit velle aliquid cuꝫ hocprius non vellet. neceſſe eſt ergo ab aliquo moueat̉ advolendū. quidem ſicut dictum eſt. ipſa mouet ſeipſamin quantū per hoc vult finē reducit ſeipſam ad volēdūea que ſunt ad finem. hoc aūt poteſt facere niſi conſiliomediante. cum enī aliquis vult ſanari incipit cogitaremodo hoc cōſequi poſſit. per talē cogitationē peruenitad hoc pōt ſanari per medicum. et hoc vult. ſed qꝛ nonſemper ſanitatē actu voluit. neceſſe eſt inciperet velle ſanari ab aliquo mouente. et ſi quidē ip̄a moueret ſeip̄mad volendū. oportuiſſet mediante ꝯſilio hoc ageret exaliqͣ voluntate p̄ſuppoſita hoc aūt eſt ꝓcedere ī infinitūvn̄ neceſſe ē ponere ī primū motū volūtatis. voluntasꝓdeat ex īſtinctu alicuiꝰ exterioris mouētis. vt Aꝝ. ꝯcludit ī quodā. ca. ethice. endimice. Ad primū ergo. dd̓.de rōe volūtarij eſt principiū eiꝰ ſit intra. ſꝫ oportet hoc principiū ītrinſecū ſit primū prīcipiū motū abalio. vn̄ motꝰ voluntariꝰ et ſi hēat principiū ꝓximū intrīſecū. tn̄ principiū primū eſt ab extra ſic̄ primū principiūmotꝰ naturalis ē ab extra. qd̓ .ſ. mouet naturā. Ad ſecū dd̓. hoc ſufficit ad rōneꝫ violenti principiū ſitextra. ſed oportet addere nullaꝫ conferrat vim patiensqd̓ non cōtingit dum voluntas ab exteriori mouetur.ipſa eſt que vult. ab alio tn̄ mota Eſſet aūt motꝰ iſte violentꝰ ſi eſſet cōtrariꝰ motui voluntatis. qd̓ ī propoſito eſſenon poteſt. quia ſic idem vellet non vellet. Ad tertiūdd̓. qd̓ voluntas qͣꝫtum ad aliquid ſufficienter ſe mouet in ſuo ordine .ſ. ſicut agens ꝓximuꝫ. ſed poteſt ſeip̄aꝫmouere qͣꝫtum ad omnia. vt oſtenſum eſt. vnde indigetmouere ab alio ſicut a primo mouente.Ad quintū ſic procedit̉.Uidetur voluntas humana a corpore celeſti moueaturomnes enim motus varij et multiformes reducunturſicut in cām in motum vniformem. qui eſt motus celi. vtꝓbatur ī. viij. ph̓icoꝝ. ſꝫ motꝰ hūani ſūt varij multiformes. īcipientes poſtqͣꝫ priꝰ fuerāt. ergo reducūt̉ ī motūceli ſic̄ in cāꝫ eſt vniformis ẜm naturā. Pre. ẜm Auguſtinū in. iij. de tri. corꝑa īferiora mouent̉ corꝑa ſuꝑiora. ſꝫ motꝰ hūani corꝑis qui cauſat̉ a voluntate poſſꝫ reduci in motū celi ſic̄ in cām niſi etiā volūtas a celo moueret̉. ergo celū mouet volūtatē hūanaꝫ. Pre. obſeruationē celeſtiū corpoꝝ aſtrologi q̄dā vera p̄nūciāt de hūanis actibꝰ futuris ſūt a volūtate. qd̓ non eēt ſi corporaceleſtia volūtatē hoīs mouere poſſēt. mouet̉ volūtashūana a celeſti corpore. Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Damaſ. dicit inij. li. corꝑa celeſtia ſūt cāe noſtroꝝ actuū. eēt aūt ſivolūtas ē hūanoꝝ actuum pͥncipiū a corꝑibꝰ celeſtibꝰmoueretur. non ergo mouet̉ volūtas a corporibꝰ celeſtibꝰ Rn̄. Dicendū eo modo volūtas mouet̉ ab exterioriobiecto. manifeſtū ē volūtas pōt moueri a corꝑibꝰ celeſtibꝰ ī qͣꝫtū .ſ. corꝑa exteriora ſenſui ꝓpoſita mouēt volūtatē etiā ip̄a organa potētiaꝝ ſēſitīaꝝ ſubiacēt motibus

celeſtiū corpoꝝ. Sꝫ co volūtas mouet̉ qͣꝫtū adexercitiū actꝰ ab aliqͦ exteriori agēte. ad huc q̇dā poſuerūt corpora celeſtia directe īprimere ī volūtatē hūanā. ſꝫ ē impoſſibile. volūtas .n. vt dicit̉ ī. iij. de aīa ē ī rōne. aūteſt potētia aīe allegata organo corꝑali. vnde relinqͥt̉volūtas ſit potētia oīo īmater alis ī corporea. Māifeſtūē aūt nullū corpꝰ agere pōt ī īcorpor ſꝫ potiꝰ econuerſo. eo res īcorporee immateriales ſūt formalioris vl̓ioris ꝟtutꝭ qͣꝫ q̄cūqꝫ res corꝑales. vn̄ īpoſſibile eſtcorpꝰ celeſte impͥmat directe ī intellectū aut volūtatē. etꝓpter hoc Aꝝ. in li. de aīa recitās opinionē dicētiū. talisē volūtas ī hoībꝰ qͣleꝫ in die īducit pater deoꝝ viroꝝqꝫ .ſ.Iupiter. quē totū celū ītelligūt. attribuit eis pōebātītellectū differre a ſenſu. oēs .n. vires ſenſitīe cum ſintactꝰ organoꝝ corporaliū. accn̄s moueri pn̄t a celeſtibuſcorꝑalibꝰ motis .ſ. corꝑibꝰ quoꝝ ſunt actꝰ. ſꝫ qꝛ dictū ēappetitꝰ ītellectiuꝰ qͦdāmō mouet̉ ab apperitu ſenſitīo. indirecte reddat motꝰ celeſtiū corpoꝝ ī volūtatē. īqͣꝫtū .ſ.paſſiōes appetitꝰ ſēſitiui volūtatē moueri ꝯtīgit. Ad. i. dd̓. multiformes motꝰ volūtatis hūane reducūt̉ inaliqua cāꝫ vniformē. que eſt ī intellectu volūtate ſuperioꝝ. qd̓ pōt dici de aliqͦ corꝑe. ſꝫ de aliqͣ ſuꝑiori ſub̓ainmateriali. vn̄ oportet motꝰ volūtatis ī motū celireducat̉ ſic̄ ī cāꝫ. Ad ſecūdū dd̓. motꝰ corꝑales hūani reducūt̉ ī motū celeſtis corꝑis ſicut ī cāꝫ inqͣꝫtū ip̄a diſpoſitō organoꝝ ꝯgrua ē ad motū aliqualiter ex imp̄ſſiōeceleſtiū corpoꝝ in qͣꝫtuꝫ etiā appetitus ſenſitiuꝰ ꝯmouetur ex imp̄ſſione celeſtiū corpoꝝ. vlteriꝰ inqͣꝫtū corꝑaexteriora mouētur ẜm motū celeſtiū corꝑm. ex qͦꝝ ꝯcurſuvolūtas īcipit aliqͥd vel le et velle. ſic̄ adueniēte frigoreincipit aliquis velle facere ignē. ſꝫ iſta motio voluntatis ēex ꝑte ob̓i exteriꝰ pn̄tati. non ex ꝑte interioris inſtinctus. Ad tertiū dd̓. ſic̄ dcm̄ ē. appetitꝰ ſenſitiuꝰ eſt actꝰ organi corporalis. vn̄ nihil prohibet ex imp̄ſſiōe corpoꝝ celeſtiū aliquis habilis ad iraſcendū vl̓ ꝯcupiſcendumvel aliquā huiꝰ mōi paſſionē. ſic̄ ex ꝯplexione naturaliplures hoīuꝫ ſequūt̉ paſſiōes quibꝰ ſoli ſapientes reſiſtūtet vt ī pluribꝰ verificāt̉ ꝓnunciant̉ de actibꝰ hoīuꝫ ẜꝫꝯſide rationē celeſtiū corpoꝝ. Sꝫ tn̄ vt. Ptholo. dic̄ īcetilogio. Sapiēs dn̄at̉ aſtris .ſ. qꝛ reſiſtēs paſſiōibꝰ īpeditvolūtatē liberaꝫ. nequaqͣꝫ motui celeſti ſubiectā hmōiceleſtiū corpoꝝ effectꝰ vl̓ vt Aug. dic̄ ij. ſuꝑ Gen̄. ad lr̄amFatēdum ē qn̄ ab aſtrologis vera dicūtur inſtinctu quo occultiſſimo dici. quaꝫ neſciētes hūane mētes patiūt̉qd̓ tn̄ ad decipiēdū hoīes ſpirituū īmundoꝝ ſeductoꝝ ēoperatio.Ad ſextum ſic procedit̉.Uidetur voluntas non a ſolo deo moueatur ſicut abexteriori principio. inferius .n. natum eſt moueri a ſuo ſuperiori. ſicut corpora inferiora a corporibus celeſtibus. ſꝫvoluntas hominis habet aliquid ſuperiꝰ poſt deuꝫ ſcilicꝫangelum. ergo voluntas poteſt moueri ſicut ab exterioriprincipio etiam ab angelo. Preterea. actus voluntatis ſequitur actum intellectus. ſed intellectus hominisreducitur in ſuum actum non ſolum a deo. ſed etiam abangelo per illumīationes. vt Dionyſius dicit. ergo eadēratione voluntas. Preterea deus eſt cauſa niſi bonorum ẜm illud. Gen̄. primo vidit deus cuncta que fecerat et erant valde bona. ſi ergo a ſolo deo voluntas hominis moueretur. nunqͣꝫ moueretur ad malum eum tamen volūtas ſit qua peccat̉ et recte viuitur. vt Augꝰ dic̄