QueſtioVIII

cā ip̄ius actus ē ꝑſona agēs. forma aūt actus ē modus ipſius. ergo iſte due circūſtātie vident̉ eſſe principaliſſime¶ Cōtra ē qd̓ Greg. nicenus dicit ꝙ principaliſſime circumſtātie ſunt cuius gr̄a agit̉. ⁊ quid ē qd̓ agit̉ ¶ Rn̄. dd̓ꝙ actus ꝓprie dicunt̉ hūani. ſicut ſupͣ dictum ē. ꝓut ſuntvoluntarij. volūtatis aūt motiuū ⁊ obiectū ē finis. ⁊ id̓oprincipaliſſima ē omniū circumſtātiaꝝ illa q̄ attingit actūex ꝑte finis .ſ. cuius gr̄a. ſcd̓ario ꝟo q̄ attingit ip̄am ſubſtantiā actus .i. quid fecit. alie ꝟo circumſtātie ſunt magis vel minus prīcipales. ẜm ꝙ magis vel minus ad hasappropinquāt. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ ꝑ ea in quibus ē oꝑatio ph̓s nō intelligit tp̄s ⁊ locū. ſed ea q̄ adiungunt̉ ip̄i actui. vn̄ Gre. nicenus qͣſi exponēs dictū ph̓i. loco eius qd̓ph̓s dixit. in quibus ē oꝑatio. dicit quid agit̉ ¶ Ad. ij. dd̓ꝙ finis ⁊ ſi nō ſit de ſubſtātia actus ē tn̄ cā actus principaſiſſima inqͣꝫtū mouet agentē ad agendū. vn̄ ⁊ maxīe actus moralis ſpēꝫ hꝫ ex fine. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ꝑſona a genscā ē actus ẜm ꝙ mouet̉ a fine. ⁊ ẜm hoc principalit̓. ordinat̉ ad actū. alie ꝟo ꝯditōes ꝑſone nō ita principalit̓ ordinant̉ ad actū. modus etiā nō ē ſubſtantialis forma actus.hic .n. attēdit̉ in actu ẜm obiectū vel finē ⁊ terminū. ſed ēqͣſi q̄dā qͣlitas accidētalis. ¶ Queſtio. VIII.Einde conſiderandum ē de ip̄is actibus voluntarijs in ſpāli. ⁊primo de actibus qͥ ſunt īmediate ip̄ius volūtatis velut a volūtate eliciti. ſcd̓o de actibꝰ imꝑatis a voluntate. volūtas aūt mouet̉ ⁊ in finē. ⁊ in ea q̄ ſunt ad finē. Primo igit̉ ꝯſiderādum ē de actibus volūtatis qͥbuſmouet̉ in finē. ⁊ deinde de actibꝰ eius qͥbꝰ mouet̉ in ea q̄ſunt ad finē. actus aūt volūtatis in fine vident̉ eſſe tres.ſ. velle. frui. ⁊ intēdere. Primo ergo ꝯſiderabimus d̓ volūtate. Scd̓o de fruitōe. Tertio de intētōne. Circa primūꝯſiderāda ſunt tria. Primo qͥdē qͦꝝ volūtas ſit. Scd̓o a qͦmoueat̉. Tertio quō moueat̉. Circa primū q̄runtur tria.Primo vtꝝ volūtas ſit tm̄ boni. Scd̓o vtꝝ ſit tm̄ finis.an etiā eoꝝ q̄ ſunt ad finē. Tertio ſi ē aliqͦ mō eoꝝ q̄ ſuntad finem. vtrum vno motu moueatur in finem. ⁊ in ea q̄ſunt ad finem.Ad primum ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ voluntas nō ſit tm̄ boni. eadē .n. eſt potētia oppoſitoꝝ. ſicut viſus albi ⁊ nigri. ſed bonū ⁊ malū ſunt oppoſita. ergo volūtas nō ſolū ē boni ſed etiā mali. ¶ Pre.potētie rōnales ſe hn̄t ad oppoſita ꝓſequēda ẜm ph̓m. ſꝫvoluntas ē potentia rōnalis. ē .n. in rōne vt dicit̉ in. iij.de aīa. ergo voluntas ſe habet ad oppoſita. nō ergo tātuꝫad volendū bonū. ſed etiā ad volendū malū. ¶ Pre. bonum ⁊ ens cōuertunt̉. ſed voluntas nō ſolū ē entiuꝫ. ſedetiā nō entiū. volumus .n. qn̄qꝫ nō ambulare ⁊ non loqͥvolumus etiā interdū quedā futura que nō ſunt entia īactu. ergo voluntas nō tm̄ ē boni. ¶ Sed cōtra eſt qd̓Dionyſius dicit. iiij. ca. de di. no. ꝙ malū ē p̄ter volūtatem. ⁊ ꝙ omnia bonum appetunt. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ volūtas ē appetitus quidā rōnalis. omnis autē appetitꝰ noneſt niſi boni cuius rō eſt. quia appetitusⁱ nihil aliud ē qͣꝫquedam inclinatio appetentiſ in aliquid. nihil autē inclinatur niſi in aliquid ſimile ⁊ conueniēs. cum igit̉ oīsres inquātū ē ens ⁊ ſubſtantia ſit quoddā bonū. neceſſeeſt vt oīs inclinatio ſit in bonū. ⁊ inde ē ꝙ phūs dicit ini. ethi. ꝙ bonū eſt qd̓ oīa appetunt. Sed cōſiderandumeſt ꝙ cum omnis inclinatio conſequatur aliquā formā

appetitus naturalis cōſequit̉ formā in natura exiſtentem. appetitus autem ſenſitiuus vel etiam intellectiuusſeu rōnalis que dicitur voluntas. ſequitur formā apprehenſam. ſicut igit̉ id in quo tendit appetitus naturalis ēbonum exiſtens in re. ita id in quo tendit appetitus animalis vel voluntarius ē bonū apprehenſuꝫ. Ad hoc igitur ꝙ voluntas in aliquid tendat nō requirit̉ ꝙ ſit bonūin rei veritate. ſed ꝙ apprehendatur in ratione boni et ꝓpter hoc phūs dicit in. ij. phiſicoꝝ ꝙ finis ē bonū vel apparens bonum. ¶ Ad .i. ergo dd̓m. ꝙ eadē potentia eſtoppoſitoꝝ. ſed nō eodem modo ſe habet ad vtrunqꝫ. voluntas igit̉ ſe habet ⁊ ad bonū ⁊ ad malū. ſed ad bonumappetendo ipſum. ad malū vero fugiendo illud. Ip̄e igitur actualis appetitus boni vocat̉ voluūtas ẜm ꝙ noīatactum voluntatis. ſic enim nunc loquimur de voluntatefuga aūt mali magis dicit̉ voluntas. vnde ſicut voluntas eſt boni. ita voluntas eſt mali. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ potētia rōnalis nōſe habet ad quelibet oppoſita ꝓſequenda.ſed ad ea que ſub ſuo obiecto cōuenienti continent̉. namnulla potentia proſequit̉ niſi ſuū cōueniens obiectum.obiectū aūt voluntatis ē bonū. vnde ad illa oppoſita proſequenda ſe habet voluntas que ſub bono cōp̄bendunt̉.ſicut moueri ⁊ quieſcere. loqui ⁊ tacere. ⁊ alia hui uſmodiin vtroqꝫ euī horum fert̉ voluntas ſub rōne boni. ¶ Adiij. dd̓ ꝙ illud qd̓ nō ē ens in rerum natura. accipitur vteus in rōne. vnde negationes ⁊ priuationes entia dicūtur rōnis. per quē etiā modū futura prout apprehenduntur ſunt entia. inquantum igit̉ ſunt hmōi entiaā apprehendunt̉ ſub rōne boni. ⁊ ſic voluntas in ea tendit. vnde philoſophus dicit in. v. ethi. ꝙ carere malo habet rōem boniAd ſecūdū ſic procediturUidet̉ ꝙ voluntas nō ſit eoꝝ que ſunt ad finem. ſed tantum finis. dicit enī phūs in. iij. ethi. ꝙ volūtas eſt finis.electio autem eoꝝ que ſunt ad finem. ¶ Pre. ad ea q̄ ſūtdiuerſo genere. diuerſe potentie anime ordinantur. vt dicitur in. vi. ethi. ſed finis ⁊ ea que ſunt ad finem ſunt indiuerſo genere boni. nam finis qui eſt bonū honeſtuꝫ veldelectabile eſt in genere qualitatis vel actionis aut paſſionis. Bonum autem qd̓ dicitur vtile quod eſt ad finem. ein ad aliquid. vt dicitur in i. ethi. ergo ſi voluntas eſt finis. nō erit eorum que ſunt ad finem. ¶ Pre. Habitusproportionant̉ potentijs cum ſint eaꝝ perfectiones. ſed īhabitibus qui dicunt̉ artes operatiue ad aliud pertinetfinis ⁊ ad aliud quod eſt ad finem. ſicut ad gubernatorē.pertinet vſus nauis. qui eſt finis eius. ad naui factiuā vero cōſtructio nauis. que eſt propter finem. ergo cum voluntas ſit finis. non erit eorum que ſunt ad finem. ¶ Sꝫcontra eſt. quia in rebus naturalibus per eandem potentiam aliquid pertranſit media ⁊ pertingit ad terminū. ſedea que ſunt ad finem ſunt quedam media per que peruenitur ad finem ſicut ad terminum. ergo ſi voluntas ē finis. ipſa etiā eſt eorum que ſunt ad finem. ¶ Rn̄. dd̓m.ꝙ voluntas qn̄qꝫ dicit̉ ipſa potentia qua volumus. qn̄qꝫautē ipſe voluntatis actus. ſi ergo loquamur de voluntate ẜm ꝙ nominat potentiam. ſic ſe extendit ⁊ ad finem. ⁊ad ea que ſunt ad finem. ad ea .n. ſe extendit vnaqueqͣꝫ potentia in quibus inueniri poteſt quocunqꝫ modo ratioſui obiecti. ſicut viſus ſe extendit ad omnia quecunqꝫ perticipant quocunqꝫ modo colorem. ratio auteꝫ boni quodeſt obiectum potentie voluntatis inuenitur non ſoluꝫ infine. ſed etiam in his que ſunt ad fineꝫ. Si autē loqͣmur

B 4