QueſtioVI

ita in rebꝰ cognoſcētibꝰ facit aliquid eſſe cōtra voluntatēqd̓ aūt ē contra naturā d̓r eſſe innaturale. ⁊ ſil̓r qd̓ ēˡ contra voluntatē d̓r eſſe inuoluntariū. vn̄ violētia inuoluntariū cāt ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ inuoluntariū voluntario opponit̉. dictū eſt aūt ſupra ꝙ voluntariū d̓r nō ſolū actusqͥ ē immediate i p̄ius voluntatis. ſꝫ etiā actus a volūtateimꝑatus. qͣꝫtum igit̉ ad actū qui e īmediate ip̄ius volūtatis vt ſupra dictū ē. violētia inferri nō pōt vn̄ talē actūviolentia inuoluntariū facere nō pōt. ſꝫ qͣꝫtum ad actumimꝑatū voluntas pōt pati violentiā. ⁊ qͣꝫtum ad hūc actum violentia inuoluntariū facit. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ſicut naturale d̓r qd̓ eſt ẜm inclinationē nature. ita voluntariumd̓r qd̓ eſt ẜm inclinationē voluntatis. d̓r aūt aliqͥd naturale dupl̓r. Uno mō qꝛ eſt a natura ſicut a principio actīoſicut cale facere eſt naturale igni. Alio mō ẜm principiumpaſſiuū qꝛ .ſ. eſt innata inclinatio ad recipiendū actioneꝫa principio extrinſeco. ſicut motus celi d̓r eſſe naturalis ꝓpter aptitudinē naturalē celeſtis corꝑis ad talem motū. lꝫmouens ſit voluntariū. Et ſil̓r volūtarium pōt aliqͥd dici dupl̓r. Uno mō ſcd̓m actionē. puta cū aliqͥs aliqͥd vultagere. Alio mō ſcd̓m paſſionē .ſ. cum aliquis vult pati abalio. vn̄ cum actio infert̉ ab aliqͦ exteriori manēte in eo qͥpatit̉ volūtate patiendi. nō eſt ſimpl̓r violentū. qꝛ lꝫ illequi patit̉ nō ꝯferat agēdo ꝯfert tn̄ volēdo pati. vn̄ nō pōtdici inuoluntatiū. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ ſicut ph̓s dicit in. viijphi. motus aīal̓ qͦ int̓dum mouet̉ aīal contra naturaiē inclinationē corꝑis. ⁊ ſi n̄ ſit natural̓ corꝑi. eſt tn̄ qͦdāmō naturalis aīali cui naturale eſt ꝙ ſcd̓m appetitū moueat̉. ⁊iō hoc n̄ eſt violētum ſimpl̓r ſꝫ ſcd̓m qͥd. ⁊ ſil̓r eſt dd̓. ꝙcū aliqͥs inflectit mēbra contra naturalē diſpōeꝫ. hoc .n. eſtviolētum ſcd̓m quid .ſ. qͣꝫtum ad membrum ꝑticulare. n̄tn̄ ſimpl̓r qͣꝫtum ad ipſum hoīem.Ad ſextum ſic procedit.Uidet̉ ꝙ metus cauſet inuoluntariū ſimpl̓r. ſicut .n. violētia eſt reſpectus eius qd̓ ꝯtrariat̉ pn̄tialit̓ volūtati. itametus ē reſpectu futuri mali qd̓ repugnat volūtati. ſꝫ violent iacāt inuoluntariū ſimpl̓r. ergo ⁊ metus inuoluntarium ſimpl̓r cāt. ¶ Pre. qd̓ ē ſcd̓m ſe tale quolibet addito remanet tale. ſicut qd̓ ſcd̓m ſe eſt calidū. cuicūqꝫ ꝯiūgatur nihilominus ē calidū ip̄o manēte. ſꝫ illud qd̓ ꝑ metūagit̉ ẜm ſe eſt inuoluntariū. ergo etiā adueniēte metu eſtinuoluntariū. ¶ Pre. qd̓ ſub ꝯditōe eſt tale ſcd̓m qͥd eſttale. qd̓ aūt abſqꝫ ꝯditōe ē tale ſimpl̓r ē tale. ſicut qd̓ ē neceſſariū ex ꝯditōe eſt neceſſariū ſcd̓m qͥd. qd̓ aūt ē neceſſarium abſolute ē neceſſariū ſimpl̓r. ſꝫ id qd̓ ꝑ mētū agit̉ ēinuoluntariū abſolute. n̄ eſt āt voluntariū niſi ſub ꝯditione .ſ. vt vitet̉ malū qd̓ timet̉. ergo id quod ꝑ mētum agit̉eſt ſimpl̓r inuoluntariū. ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ Greg. nicenusdicit ⁊ etiā ph̓s. ꝙ hmōi q̄ ꝑ metuꝫ agunt̉ ſunt magis voluntaria qͣꝫ īuoluntaria. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ſicut ph̓s dicit ī. iij.ethi. ⁊ idē dicit Greg. nicenus in li. ſuo de hoīe. hmōi q̄ ꝑmetū agunt̉ mixta ſunt ex voluntario ⁊ inuoluntario. idem̄ qd̓ ꝑ metum agit̉ in ſe ꝯſideratū n̄ eſt voluntariū. ſedſit voluntariū in caſu .ſ. ad vitādum maluꝫ qd̓ timet̉. ſedſi qͥs recte ꝯſideret magis ſunt hmōi voluntaria qͣꝫ inuoluntaria. ſunt .n. voluntaria ſimpl̓r. inuoluntaria āt ẜmqͥd. vnumqd̓qꝫ n. ſimpl̓r eſſe d̓r ſcd̓m ꝙ eſt in actu. ſcd̓māt ꝙ eſt in ſola apprehenſione n̄ eſt ſimpl̓r ſꝫ ſcd̓m qͥd. hocāt qd̓ ꝑ mētū agit̉. ẜm hoc eſt in actu ſcd̓m ꝙ fit. cū .n. actus in ſingularibꝰ ſint. ſingulare āt inqͣꝫtum hmōi eſt hic⁊ nunc. ſcd̓m hoc id qd̓ fit ē in actu. ẜm ꝙ hic ē ⁊ nunc ⁊

ſub alijs ꝯditōibꝰ indiuidualibꝰ. ſic āt hoc qd̓ fit ꝑ metuꝫeſt voluntariū. inqͣꝫtum .ſ. eſt hic ⁊ nūc. ꝓut .ſ. in hoc cāuē impeditiuū maioris mali qd̓ timebat̉. ſicut ꝓiectio mertium in mare fit voluntariū tꝑe tēpeſtatis ꝓpt̓ timorē ꝑiculi. vn̄ manifeſtum ē ꝙ ſimpl̓r voluntariū eſt. vn̄ ⁊ ꝯpetit ei rō voluntarij. qꝛ principium eius ē intra. ſꝫ ꝙ accipiatur id qd̓ ꝑ mētū fit. vt extra hūc caſum ern̄s ꝓut repugnat voluntati. hoc n̄ eſt niſi ſcd̓m rōnē tm̄. ⁊ iō eſt inuolūtarium ſcd̓m q̄d i. ꝓut ꝯſiderat̉ extra hūc caſum exn̄s. ⁊Ad .i. ergo dd̓. ꝙ ea q̄ agunt̉ ꝑ metū ⁊ ꝑ vim n̄ ſolū drn̄tẜm pn̄s ⁊ futuꝝ lꝫ etiā ẜm hoc ꝙ in eo qd̓ agit̉ ꝑ vim voluntas n̄ ꝯſentit. ſꝫ oīo eſt contra motū volūtatis. ſꝫ id qd̓ꝑ metū agit̉ fit voluntariū. iō qꝛ motus volūtatis fert̉ inid lꝫ n̄ ꝓpter ſeip̄m. ſed ꝓpter aliud .ſ. ad repellēdum malūqd̓ timet̉. ſufficit .n. ad rōnem voluntarij ꝙ ſit ꝓpter aliudvoluntarium. volūtarium .n. eſt nō ſolum qd̓ ꝓpter ſeip̄mvolumus vt finem. ſed etiam qd̓ ꝓpter aliud volumus vtꝓpter finem. pꝫ ergo ꝙ in eo qd̓ ꝑ vim agit̉ voluntas interior nihil agit. ⁊ iō vt Greg. nicenus dicit. ad excludendum ea q̄ ꝑ metum agunt̉ in diffinitōe violenti. n̄ ſolumd̓r violētum eſt cꝰ printipium eſt extra. ſed addit̉ nil conferente vim paſſo. qꝛ ad id qd̓ agit̉ ꝑ metum voluntas timentis aliqͥd confert. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ea q̄ abſolute dicūt̉quolibet addito remanent talia. ſicut calidum ⁊ album. ſꝫea q̄ relatiue dicunt̉ variant̉ ẜm oꝑationē ad diuerſa. qd̓em̄ eſt magnū comꝑatum huic eſt ꝑuū comꝑatum alteriUoluntarium āt d̓r aliquid n̄ ſolum ꝓpter ſe qͣi abſolute. ſed etiā ꝓpter aliud qͣi relatiue. ⁊ iō nihil ꝓhibet aliqͥdqd̓ de ſe nō eſſet voluntariū alteri comꝑatū fieri voluntariū ꝑ comꝑatōeꝫ ad aliud. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ illud quod ꝑmētū agit̉ abſqꝫ conditōe eſt voluntarium .i. ẜm ꝙ actuagit̉. ſed inuoluntariū eſt ſub conditōe .i. ſi tal̓ metus nonimmineret. vn̄ ẜm illam rationem magis poteſt concludioppoſitum.Ad ſeptimuꝫ ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ concupiſcentia cauſet inuoluntariū. ſicut .n. metus eſt q̄dam paſſio. ita ⁊ concupiſcētia. ſꝫ metus cāt qͦdāmō inuoluntariū. ergo etiā concupiſcentia. ¶ Pre. ſicutꝑ timorē rimidus agit ꝯͣ id qd̓ ꝓponebat. ita īcontinēs ꝓpter concupīaꝫ. ſꝫ timor aliquo mō cāt inuoluntariū. ergo ⁊ concupīa. ¶ Pre. ad voluntariū requirit̉ cognitio.ſed concupīa corrūpit cognitionē. dicit. n̄ ph̓s in. vi. ethi.ꝙ delectatio ſiue concupīa delectatōis corrūpit eſtimatōnem prudentie. ergo concupīa cāt inuoluntariū. ¶ Sꝫcontra eſt qd̓ Damaſ. dicit. Inuoluntarium eſt miſericordia vel indulgentia dignum ⁊ cū triſticia agit̉. ſed neutꝝhoꝝ competit ei qd̓ ꝑ concupīaꝫ agit̉. ergo cōcupīa nō cātinuoluntariū ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ ꝯcupīa nō cāt inuoluntariumſed magis facit aliquid voluntariū. d̓r .n. aliqͥd voluntarium ex eo ꝙ voluntas in id fert̉. ꝑ ꝯcupīaꝫ āt voluntasinclinat̉ ad volendum id qd̓ ꝯcupiſcit. ⁊ iō ꝯcupīa magisfacit ad hoc ꝙ aliqͥd ſit voluntarium qͣꝫ ꝙ ſit inuolūtariū¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ timor eſt de malo. ꝯcupīa āt reſpicitbonum. malum āt ẜm ſe ꝯͣriat̉ voluntati. ſed bonū eſt voluntati ꝯſonum. vn̄ magis ſe hꝫ timor ad cauſandum īuoluntarium qͣꝫ ꝯcupīa. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ in eo qui ꝑ metuꝫaliquid agit manet repugnātia voluntatis ad id qd̓ agit̉ẜm ꝙ in ſe conſiderat̉. ſed in eo qui agit aliqͥd ꝑ ꝯcupīamſic̄ eſt incontinēs. non manet prior voluntas qͥ repudiabat illud quod concupiſcit̉ ſed mutat̉ ad volēdum id qd̓prius repudiabat. ⁊ iō qd̓ ꝑ mētū agit̉ qͦdāmō eſt inuolū