QueſtioVI

imꝑfectā. ꝓut .ſ. apprehendēs finē nō deliberat. ſed ſubitomouet̉ in ip̄m. vn̄ ſoli rōnali creature ꝯpetit voluntariuꝫẜm rōnē ꝑfectā. ſꝫ ẜm rōnē imꝑfectā ꝯpetit etiā brutis.Ad i. dd̓. ꝙ voluntas noīat rōnalē appetitū. ⁊ iō nō pōt eſſe in his q̄ rōe carēt. volūtarium autē denoīatiue d̓r a voiuntate. ⁊ pōt trahi ad ea in qͥbus ē aliqͣ ꝑticipatio volūtatis ẜm aliquā ꝯueniētiā ad volūtatē. ⁊ hoc mō volūtarium attribuit̉ aīalibus brutis inqͣꝫtum .ſ. ꝑ cognitionemaliquā mouent̉ in fineꝫ. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ex hoc ꝯtingit ꝙhō eſt dn̄s ſui actus ꝙ hꝫ deliberationē de ſuis actibꝰ. exhoc .n. ꝙ rō deliberās ſe hꝫ ad oppoſita volūtas in vtroqꝫpōt. ſꝫ ẜm hoc voluntarium nō ē in brutis aīalibus vt dictum ē. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ laus ⁊ vituperiū ꝯſequūt̉ actumvoluntarium ẜm perfectam voluntarij rationem. qualis non inuenitur in brutis.Ad tertiū ſic procediturUidet̉ ꝙ volūtarium nō poſſit eſſe ſine actu. voluntariūem̄ d̓r qd̓ ē a volūtate. ſꝫ nihil pōt eſſe a volūtate niſi ꝑ aliquē actū ad minus ip̄ius volūtatis. ergo voluntariū nonpōt eſſe ſine actu. ¶ Pre. ſicut ꝑ actū volūtatis d̓r aliqͥsvelle. ita ceſſante actu volūtatis d̓r nō velle. ſꝫ nō velle inuoluntariū cauſat qd̓ opponit̉ volūtario. ergo voluntariūnō pōt eſſe actu voluntatis ceſſante. ¶ Pre. de rōe volūtarij ē cognitio. vt dictum ē ſꝫ cognitio ē ꝑ aliquē actum.ergo voluntariū nō pōt eſſe abſqꝫ aliqͦ actu. ¶ Sꝫ contraillud cuius dn̄i ſumus d̓r eſſe voluntariū. ſꝫ nos dn̄i ſumus eius qd̓ ē agere ⁊ nō agere. velle ⁊ nō velle. ergo ſic̄agere ⁊ velle ē voluntariū. ita ⁊ nō agere ⁊ non velle.Rn̄. dd̓. ꝙ voluntariū d̓r qd̓ ē a voluntate. ab aliqͦ auteꝫd̓r eſſe aliqͥd dupl̓r. Uno mō directe. qd̓ .ſ. ꝓcedit ab aliqͦinqͣꝫtum ē agēs. ſic̄ calefactio a calore. Alio mō indirecteex hoc ip̄o ꝙ nō agit. ſicut ſubmerſio nauis d̓r eſſe a gubernatore inqͣꝫtum deſiſtit a gubernādo. Sꝫ ſciēdum ꝙ nonſꝑ id qd̓ ſequit̉ ad defectū actionis reducit̉ ſicut in cām inagēs ex eo ꝙ nō agit. ſꝫ ſolum tunc cum pōt ⁊ dꝫ agere. ſiem̄ gubernator nō poſſit nauē dirigere vel nō eſſet ei commiſſa gubernatio nauis nō imputaret̉ ei nauis ſubmerſioq̄ ꝑ abn̄tiā gubernatoris ꝯtingeret. qꝛ igit̉ voluntas volendo ⁊ agēdo pōt impedire hoc qd̓ ē nō velle ⁊ non agere. ⁊aliqn̄ dꝫ hoc qḋ ē nō velle ⁊ non agere. imputatur ei quaſi ab ip̄a exn̄s. ⁊ ſic voluntariū pōt eſſe abſqꝫ actu. qn̄ꝫ quidem abſqꝫ actu exteriori cū actu interiori. ſic̄ cū vult nonagere. aliqn̄ autē ⁊ abſqꝫ actu interiori. ſicut cum nō vult¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ voluntariū d̓r nō ſolum qd̓ ꝓcedit avoluntate directe ſicut ab agente. ſꝫ etiā qd̓ ē ab ea indirecte ſicut a non agēte. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ non velle d̓r dupl̓r.Uno modo ꝓut ſumitur in vi vniꝰ dictionis ẜm ꝙ ē infinitum hꝰ ꝟbi nolo. vn̄ ſic̄ cum dico. nolo legere. ſenſus eſtvolo non legere. ita hoc qd̓ ē nō velle legere ſignificat velle non legere. ⁊ ſic non velle erat inuoluntarium. Alio mōſumitur in vi or̄onis. ⁊ tunc nō affirmatur actus voluntatis. ⁊ hmōi non velle nō cāt in uoluntarium. ¶ Ad. iij. dd̓ꝙ eo mō reqͥritur ad voluntarium actꝰ cognitionis ſicut⁊ actus volūtatis vt .ſ. ſit ī ptāte alicꝰ ꝯſiderare ⁊ velle ⁊agere. ⁊ tunc ſic̄ non velle ⁊ non agere cum tp̄us fuerit eſtvoluntarium. ita etiā non conſiderare.Ad quartū ſic proceditur.Uidetur ꝙ voluntati poſſit violētia inferri. vnumqd̓qꝫ npoteſt cogi a potētiori. ſꝫ aliqͥd ē humane voluntati potentius .ſ. de us. ergo ſaltē ab eo cogi pōt. ¶ Pre. oē paſſiuū

cogitur a ſuo actiuo qn̄ īmutatur ab eo. ſꝫ voluntas eſtvis paſſiua. ē .n. mouēs motū. vt d̓r in. iij. de aīa. cū ergoaliqn̄ moueatur a ſuo actiuo videtur ꝙ aliqn̄ cogatur.Pre. motus violētus ē qͥ ē contra naturā. ſꝫ motus volūtatis aliqn̄ ē ꝯͣ naturā. vt pꝫ d̓ motu volūtatis ad peccādūqui ē contra naturam. vt Damaſ. dicit. ergo motus volūtatis pōt eſſe coactus. ¶ Sꝫ cōtra ē qd̓ Augꝰ. dicit in. v.de ci. dei. ꝙ ſi aliqͥd ſit voluntarie nō ſit ex neceſſitate omne aūt coactū fit ex neceſſitate. ergo qd̓ fit ex volūtate nōpōt eſſe coactū. ergo volūtas non pōt cogi ad agēdum. ¶Rn̄. dd̓. ꝙ duplex ē actus voluntatis. Unus qͥdem qͥ eſteius īmediate velut ab ip̄a elicitus .ſ. velle. Alius qui eſtactus volūtatis a volūtate imꝑatus ⁊ mediāte alia potentia exercitus vt ambulare ⁊ loqͥ. qui a volūtates imꝑanturmediāte potētia motiua. qͣꝫtum igitur ad actus a volūtate imꝑatos voluntas violentiā pati poteſt inqͣꝫtum ꝑ violentia exteriora mēbra impediri pn̄t ne imꝑium voluntatis exeqͣntur. ſꝫ qͣꝫtum ad ip̄m ꝓprium actuꝫ voluntatisnō pōt ei violētia inferri. ⁊ hꝰ eſt rō. qꝛ actus voluntatisnihil ē aliud qͣꝫ inclinatio q̄dā ꝓcedēs ab interiori principio cognoſcēte. ſic̄ appetitus natural̓ ē q̄dā inclinatio ab īteriori principio ⁊ ſine cognitione. qd̓ aūt ē coactū vel violentū ē ab exteriori principio. vn̄ contra rōnē iōius actusvoluntatis ē ꝙ ſit coactus vel violētus. ſicut etiā ē ꝯͣ rōnenaturalis inclinationis vel motus lapidis ꝙ ferat̉ ſurſuꝫpōt .n. lapis ꝑ violētiā ferri ſurſum. ſꝫ ꝙ iſte motus violetus ſit ex eius naturali inclinatione eſſe nō pōt. ſil̓r etiampōt homo ꝑ violētiā trahi. ſꝫ ꝙ hoc ſit ex eius voluntate repugnat rōi violētie. ¶ Ad i. ergo dd̓. ꝙ d̓s qͦ ēpotētior qͣꝫvoluntas hūana. pōt voluntatē mouere ẜm id ꝓuerbiumpͥuerb̓. xxi. Cor regum in manu dei ē. ⁊ qͦcumqꝫ volueritvertet illud. ſꝫ ſi hoc eſſet ꝑ violētiā. iā non eſſet cum actuvoluntatis. nec ip̄a voluntas moueret̉. ſꝫ aliqͥd ꝯͣ voluntatē. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ non ſꝑ ē motus violētus qn̄ paſſiuūimmutat̉ a ſuo actiuo. ſꝫ qn̄ hoc ſit contra interiorē inclinationē paſſiui. alioquin om̄s alterationes ⁊ generatōesſimpliciū corpoꝝ eſſent innaturales ⁊ violēte. ſunt āt naturales ꝓpter naturalē aptitudinē interiorem materie velſubiecti ad talē diſpōeꝫ. ⁊ ſil̓r qn̄ voluntas mouet̉ ab appetibili ẜm ꝓpriā inclinationē non ē motꝰ violentus ſꝫ voluntarius. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ id in qd̓ voluntas tēdit peccando ⁊ ſi ſit malum ⁊ ꝯtra rōnalem naturā ẜm rei veritatē.apprehendit̉ tn̄ vt bonum conueniens hoī ẜm aliquā delectationē ſenſus vel ẜm aliquē habitum corruptum.Ad quintū ſic procedit̉.Uidet̉ ꝙ violentia non cauſet inuoluntarium. voluntarium .n. ⁊ tnuoluntariū ẜm voluntatem dn̄i. ſꝫ voluntati violentia inferri non pōt vt on̄ſum ē. ergo vioiētia inuoluntarium cāre non pōt. ¶ Pre. id qd̓ ē inuoluntariū ēcum triſticia. vt Damaſ. ⁊ ph̓s dſcunt. ſꝫ aliqn̄ patitur aliquis violentiam nec tn̄ indetriſtat̉. ergo violentia nō cātinuoluntarium. ¶ Pre. id qd̓ eſt a voluntate non pōt eēinuoluntarium. ſꝫ aliqͣ violenta ſunt a voluntate. ſic̄ cumaliquis cum corꝑe graui ſurſum aſcendit. ⁊ ſic̄ cum aliqͥsinflectit mēbra contra naturalē eoꝝ flexibilitatē. ergo violentia non cāt inuoluntariū ¶ Sꝫ ꝯtra ē qd̓ ph̓s ⁊ Damaſ. dicunt. ꝙ aliquid ē īuoluntariū ꝑ violētiā. ¶ Rn̄.dd̓. ꝙ violētia directe opponit̉ volūtario ſic̄ etiā ⁊ naturali. cōe ē .n. volūtario ⁊ naturali ꝙ vtrūqꝫ ſit a prīcipio intrinſeco. violentū āt ē a principio extrinſeco. ⁊ ꝓpter hoc ſic̄in rebꝰ q̄ cognitōe carēt violētia aliquid facit ꝯͣ naturam.

V 3