Queſtio.III

finis nō eſt ꝯſecutio finis. ſꝫ eſt motus ad finē. delectatioaūt aduenit volūtati ex hoc ꝙ finis ē pn̄s. nō aūt ecōuerſo. ex hoc aliqͥd fit pn̄s. qꝛ volūtas delectat̉ in ip̄o. oportetigit̉ aliqͥd aliud eſſe qͣꝫ actū volūtatis ꝑ qd̓ ſit finis ip̄e pn̄svolutati. ⁊ hoc manifeſte apparet circa fines ſenſibiles. ſiem̄ ꝯſeqͥ pecuniā eſſet ꝑ actū voluntatis. ſtatim a pͥncipiocupidus ꝯſecutus eſſet pecuniā qn̄ vult eā habere. lꝫ a prīcipio qͥdem eſt abn̄s ei. ꝯſequit̉ aūt ip̄aꝫ ꝑ hoc ꝙ manu ipſam app̄hendit vel aliqͦ hmōi. ⁊ tūc iā delectat̉ in pecuniahabita. ſic igit̉ ⁊ circa intelligibilē finē ꝯtingit. nā a principio volumus ꝯſeqͥ finē intelligibilē. ꝯſeqͥmur aūt ip̄umꝑ hoc ꝙ ſit pn̄s nobis ꝑ actum intellectus. ⁊ tūc volūtasdelectata conqͥeſcit in fine iā adepto. ſic igit̉ eſſentia beatitudinis in actu intellectus conſiſtit. ſed ad voluntatē pertinet delectatio beatitudinem conſequens. ẜm ꝙ Augꝰ.dicit. x. confeſſ. ꝙ beatitudo eſt gaudiū de veritate. qꝛ .ſ. ip̄mgaudiū eſt conſummatio beatitudinis. ¶ Ad i. ergo dd̓.ꝙ pax ꝑtinet ad vltimū hoīs finem nō qͣſi eſſentialiter ſitip̄a beatitudo. ſꝫ qꝛ an̄cedenter ⁊ ꝯſequēter hꝫ ſe ad ip̄am.an̄cedēter q̄dem inqͣꝫtum iā ſunt remota omnia ꝑturbātia ⁊ impedientia ab vltimo fine. conſequenter vero inqͣꝫtum iam ho mo adeꝑto vltimo fine remanet pacatus deſiderio quietato. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ primum obiectum volūtatis nō eſt actus eius. ſicut nec primum obiectum viſuseſt viſio ſed viſibile. vn̄ ex hoc ip̄o ꝙ beatitudo ꝑtinet advoluntatem tanqͣꝫ primum obiectu eius. ſequit̉ ꝙ non ꝑtineat ad ip̄am tanqͣꝫ actus ip̄ius. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ finemprimo apphendit intellectus qͣꝫ voluntas tn̄ motus ad finem incipit in voluntate. ⁊ ideo voluntati debet̉ id quodvltimo ꝯſequit̉ ꝯſecutionem finis .ſ. delectatio vel fruitio¶ Ad. iiij. dd̓. ꝙ dilectio p̄eminet cognitioni in mouendo. ſꝫ cognitio p̄uia eſt dilectioni in attingendo. non .n.diligit̉ niſi cognitum. vt dicit Augꝰ. in. x. de tri. ⁊ ideo intelligibilem finem primo attingimus ꝑ actionem intellectus. ſicut ⁊ finem ſenſibilem primo attingimus ꝑ actionem ſenſus. ¶ Ad. v. dd̓. ꝙ ille qui habet omnia q̄ vultex hoc eſt beatus ꝙ habet ea q̄ vult. quod qͥdem ē ꝑ aliudqͣꝫ per actum voluntatis. ſed nihil male velle requirit̉ adbeatitudinem ſicut q̄dam debita diſpoſitio ad ip̄am. voluntas autem bona ponit̉ in numero bonoꝝ que beatumfaciunt prout eſt inclinatio quedam in ip̄a. ſicut motusreducitur ad genus ſui termini. vt alteratio ad qualitatem.Ad quintum ſic ꝓcedit̉:Uidet̉ ꝙ beatitudo conſiſtat in oꝑatione intellectus p̄ctici. finis aūt vltimus cuiuſlibet creature ꝯſiſtit in aſſil̓atione ad deū. ſed homo magis aſſil̓at̉ deo ꝑ intellectū practicum qui eſt cā reꝝ intellectaꝝ qͣꝫ ꝑ intellectū ſpeculatiuuꝫcuius ſcīa accipit̉ a rebꝰ. ergo beatitudo hoīs magis conſiſtit in oꝑatione intellectꝰ pracrici qͣꝫ ſpeculatiui. ¶ Pre.bearitudo eſt ꝑfectum bonum hominis. ſed intellectus p̄cticus magis ordinat̉ ad bonum qͣꝫ ſpeculatiuus qui ordinat̉ ad verum. vn̄ ⁊ ſcd̓m ꝑfectionem practici intellectusdicimur boni. non autem ſecundum perfectionem ſpeculatini intellectus ſed ẜm eam dicimur ſcientes vel intelligentes. ergo bearitudo hominis magis cōſiſtit in actu intellectus practici qͣꝫ ſpeculatiui. ¶ Pre. beatitudo ē quoddam bonum ip̄ius hominis. ſed ſpeculatiuus intellectusoccupatur magis circa ea que ſunt extra hominem. practicus autem intellectus occupat̉ circa ea q̄ ſunt ip̄ius hoīsſcꝫ circa oꝑationes ⁊ paſſiones eius. ergo btītudo homīs

magis ꝯſiſtit in oꝑatione intellectus practici qͣꝫ intellectꝰſpeculatiui ¶ Sed contra eſt qd̓ Augꝰ. dicit in. i. de tri. ꝙꝯtemplatio ꝓmittit̉ nobis actionū oīm finis cū eterna ꝑfectione gaudioꝝ. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ btītudo magis cōſiſtitin oꝑatione ſpeculatiui intellectus qͣꝫ practici. qd̓ patꝫ extribꝰ. Primo qͥdem ex hoc ꝙ ſi btītudo hoīs eſt operatio.oportet ꝙ ſit optima oꝑatio hoīs. optima autem operatiohoīs eſt que eſt optime potentie reſpectu optimi obiecti.optima autem potentia ē intellectus cuius obiectum optimum eſt bonum diuinum. qd̓ qͦdem non eſt obiectumpractici intellectus ſed ſpeculatiui. vn̄ in tali oꝑatione .ſ.in contemplatione diuinoꝝ maxime conſiſtit beatitudo.⁊ quia vnuſquiſqꝫ videt̉ eſſe id quod eſt optimum in eo.vt d̓r in. ix. ⁊. x. ethico. ideo talis oꝑatio eſt maxīe ꝓpria hoī⁊ maxime delectabilis. Secundo apparet idem ex hoc ꝙcontemplatio maxime queritur ꝓpter ſeip̄am. actus autēintellectus practici non queritur ꝓpter ſeip̄m ſed propteractionem. ip̄e autem actiones ordinantur ad aliquem finem. vn̄ mani feſtum ē ꝙ vltimus finis non poteſt conſiſtere in vita actiua que pertinet ad intellectum practicumTertio idem apparet ex hoc ꝙ in vita contemplatiua homo communicat cum ſuꝑiorbus .ſ. cum deo ⁊ angelis qͥbus per ſi l̓itudinem aſſimilat̉. ſed in his q̄ ꝑtinēt ad vitāactiuum etiam alia animalia cum homine aliqualiter cōmunicant. lꝫ imperfecte. ⁊ ideo vltima ⁊ perfecta beatitudo que expectat̉ in futura vita tota principaliter conſiſtiin contemplatione. ſecundario in operatione practiciʸ intellectus ordinantis actiones ⁊ paſſiones humanas. vt d̓rin. x. ethi. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ ſil̓itudo p̄dicta intellectuspractici ad deum eſt ſcd̓m ꝓportionalitatem. quia .ſ. hꝫ ſead ſuum cognitum ſicut deus ad ſuum. ſed aſſil̓atio intellectus ſpeculatiui ad deū eſt ſcd̓m vnionem vel informationem que eſt multo maior aſſil̓ato. ⁊ tn̄ dici pōt ꝙ reſpectu principalis cogniti qd̓ eſt ſua eſſentia non habet deus pratticam cognitionem ſed ſpeculariuam tm̄. ¶ Ad. ijdd̓. ꝙ intellectus practicus habet bonū quod eſt extra ipſum. ſed intellectus ſpeculatiuus habet bonum in ſeipſo.ſcꝫ contemplatione veritatis. ⁊ ſi illud bonum ſit ꝑfectumex eo totus homo perficit̉ ⁊ ſit bonus. quod quidem intellectus practicus nō habet. ſed illud ordinat. ¶ Ad iij. dd̓.ꝙ rō illa ꝓcederet ſi ip̄emet homo eſſꝫ vltimus finis. tūcem̄ conſideratio ⁊ ordinatio actuum ⁊ paſſionum eius eſſet beatitudo. ſed quia vltimus hominis finis eſt aliud bonum extrinſecum .ſ. deus ad quem per operationem intellectus ſpeculatiui attingimus. ideo magis beatitudo hominis in perfectione intellectus ſpeculatiui conſiſtit qͣꝫ inoperatione intellectus practici.Ad ſextum ſicproceditur.Uidetur ꝙ beatitudo hominis conſiſtat in conſideratione ſcientiarum ſpeculatiuarum. philoſopbus enim dicitin libro ethico. ꝙ felicitas eſt operatio ſecundum perfectāvirtutem. ⁊ diſtinguens virtutes non ponit ſpeculatiuasniſi tres. ſcientiam. ſapientiam. ⁊ intellectum. que omnespertinent ad conſiderationem ſcientiarum ſpeculatiuarūergo vltima hominis beatitudo in conſideratione ſcientiarum ſpeculatiuarum conſiſtit. ¶ Pre. illud videtur eſſevltima homīs beatitudo quod naturaliter deſideratur abomnibus propter ſeipſum. ſed huiuſmodi eſt conſideratio ſpeculatiuarum ſcientiarum. quia vt dicitur in .i. metaphi. omnes homines natura ſcire deſiderant. ⁊ poſt pauca ſubdit̉ ꝙ ſpeculatiue ſcīe ꝓpter ſeip̄as q̄runtur. ergo in