QueſtioI

inferius ꝟſus ea que ſunt ad finem. ⁊ hoc quidem competeret ſi cōſideraretur ſola ꝟtus primi boni q̄ eſt infinitaſed qꝛ primum bonū hꝫ diffuſionem ſcd̓m intellectum cuius eſt ẜm aliquam cām certam ꝓfluere in cauſata. aliqͥscertus modus adhibetur bonoꝝ effluxui a primo bono aquo omnia bona participant ꝟtutem diffuſiuam. ⁊ ideodiffuſio bonoꝝ nō procedit in infinitum. ſed ſicut d̓r. Sap̄xi. deus omnia diſpoſuit in numero pondere ⁊ mēſura.Ad. ij. dd̓. ꝙ in his que ſunt ꝑ ſe ratio incipit a principijsnaturaliter notis ⁊ ad aliquem terminum ꝓgreditur. vn̄ph̓s probat in .i. poſterio. ꝙ in demōſtrationibus non eſtproceſſus in infinitum. qꝛ in demonſtrationibus attenditur ordo aliqͦrum per ſe ad inuicem ꝯnexorum ⁊ nō per accidens. in his aūt q̄ per accidens ꝯnectūtur nihil ꝓhibetrationem in infinitum ꝓcedere. accidit autem quantitatiaut numero p̄exn̄ti inquātum hmōi ꝙ ei addatur quantitas aut vn itas. vn̄ in hmōi nihil prohibet rationem ꝓcedere in infinitum. ¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ illa multiplicatio actuum voluntatis reflexe ſupra ſeip̄am per accidens ſe hꝫ adordinem finium. quod patet ex hoc ꝙ circa vnum ⁊ eundem actum indifferenter ſemel vel pluries ſupra ſeipſamvoluntas reflectitur.Ad quintum ſic procedit̉Uidetur ꝙ poſſibile ſit voluntatē vnius hominis in plura ferri ſimul ſicut in vltimos fines. Dicit. n. Augꝰ. xix. deciuitate dei. ꝙ quidam vltimum hoīs finem poſuerūt inquattuor .ſ. voluptate. in quiete. in bonis nature ⁊ in virtute. hec autem manifeſte ſunt plura. ergo vnus homo poteſt ꝯſtituere vltimum finem ſue voluntatis in multis.¶ Pre. que non opponūtur ad inuicem ſeinuicem nō exciudūt. ſed multa inueniuntur in rebus que ſibiinuicemnō opponūtur. ergo ſi vnum ponat̉ vltimus finis volūtatis nō propter hoc alia excludūtur. ¶ Pre. voluntas perhoc ꝙ ꝯſtituit vltimum finem in aliqͦ ſuā liberam potentiam nō amittit. ſed an̄qͣꝫ ꝯſtitueret vltimum finem ſuuꝫin illo puta in voluptate poterat ꝯſtituere finem ſuum vltimum in alio puta in diuitijs. ergo etiam poſtqͣꝫ ꝯſtituitaliquis vltimum finem ſue voluntatis in voluptate pōtſimul ꝯſtituere vltimum finem in diuitijs. ergo poſſibileeſt vnius hoīs voluntatē ſimul ferri in diuerſa ſicut ī vltimos fines. ¶ Sed cōtra illud in qͦ quieſcit aliquis ſicut in vltimo fine. hoīs affectum dn̄atur. qꝛ ex eo tociꝰ vite ſue regulas accipit. vn̄ guloſis d̓r Phil̓. iij. quoꝝ deusventer ē. quia .ſ. ꝯſtituunt finem in delitijs ventris. ſed ſicur d̓r Matth. vij. Nemo pōt duobꝰ dn̄is ſeruire ad inuicem .ſ. nō ordinatꝭ. ergo impoſſibile ē eſſe plures vltimosfines vnius hoīs ad inuicem nō ordinatos. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙimpoſſibile ē ꝙ voluntas vnius homīs ſimul ſe habeat addiuerſa ſicut ad vltimos fines. cuius ratio pōt triplex aſſignari. Prima ē. quia cum vnumquodqꝫ appetat ſuā perfectione illud appetit aliquis vt vltimū finem quod apperit vt bonum perfectū ⁊ complementum ſui ip̄ius. UndeAugꝰ. dicit. xix. de ciuitate dei. finem hominum nunc dicimus nō ꝙ ꝯſumitur vt nō ſit. ſed ꝙ ꝑficitur vt plene ſutoportet igitur ꝙ vltimus finis ita impleat totum homīsappetitum ꝙ nihil extra ip̄m appetendum relinquat̉. quodeſſe nō poteſt ſi aliquid extraneum ad ip̄ius perfectionemrequiratur. vn̄ non poteſt eſſe ꝙ in duo ſic tendat appetitꝰac ſi vtrunqꝫ ſit bonum perfectum ip̄ius. Secunda ratioē quia ſicut in proceſſu rationis principium ē id quod naturaliter cognoſcit̉. ita in proceſſu ratōnalis appetitus qui

eſt voluntas oportet eſſe principium id quod naturaliterdeſideratur. hoc autem oportet eſſe vnum. quia naturanon tendit niſi ad vnum. principium autem in proceſſu ratōnalis appetitus eſt vltimus finis. vn̄ oportet id inquod tendit voluntas ſub ratione vltimi finis eſſe vnū.Tertia ratio ē. quia cum rationes voluntarie ex fine ſpeciem ſortiantur ſicut ſupͣ habitum eſt. oportet ꝙ a fine vltimo qui eſt cōmunis ſortiatur rationē generis. ſicut ⁊ naturalia ponuntur in genere ſcd̓m formalem rationem cōmunem. cum igitur oīa appetibilia voluptatis inouantūhmōi ſint vnius generis. oportet vltimum finē eſſe vnū.⁊ p̄cipue quia in quolibet genere eſt vnum primum principium. vltimus autem finis habet rationē primi principij vt dictum ē. ſicut autem ſe habet vltimus finis ſimpliciter ad totum humanum genus. ita ſe habet vltimus finis huius hominis ad hūc hominem. vn̄ oportet ꝙ ſicutoīm hominū ē naturaliter vnus finis vltimꝰ. ita huiꝰ hominis voluntas in vltimo fine ſtatuitur: ¶ Ad i. ergodd̓. ꝙ omnia illa plura accipiebantur in rātione vniꝰ boni perfecti ex his conſtituti ab his qui in eis vltimum finem ponebant ¶ Ad. ij dd̓. ꝙ ſi plura accipi poſſunt quead inuicem oppoſitionem non habeāt. tamen bono perfecto opponitur ꝙ ſit aliquid de perfectione rei extra ip̄m.¶ Ad. iij. dd̓. ꝙ poteſtas voluntatis non habet vt faciatoppoſita eſſe ſimul. quod ꝯtingeret ſi tēderet in plura diſparata ſicut in vltimo fine. vt ex dictis patet.Ad ſextum ſic proceditur.Uidet̉ ꝙ non omnia quecunqꝫ vult homo ꝓpter vltimuꝫfinem velit. ea .n. que ad finem vltimum ordinantur ſerioſa dicuntur quaſi vtilia. ſed iocoſa a ſerioſis diſtinguūtur. ergo ea que homo iocoſe agit nō ordinat in vltimumfinem. ¶ Pre. ph̓s dicit in principio metaphi. ꝙ ſcientie ſpeculatiue ꝓpter ſeip̄as queruntur. nec tamen pōt dici ꝙ quelibet earum ſit vltimus finis. ergo non omnia q̄homo appetit. appetit ꝓpter vltimum finem. ¶ Pre. q̄cquid ordinat aliquid in finem cogitat de illo fine. ſed nonſemper homo cogitat de vltimo fine in omni eo quod appetit aut facit. nō ergo omnia homo appetit aūt facit ꝓptervltimum finem. ¶ Sed contra eſt quod dicit Augꝰ. xix.de ciui. dei. illud eſt finis boni noſtri ꝓpter quod amanturcetera. illud autem ꝓpter ſeip̄m. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ omnia quehomo appetit appetat ꝓpter finem. ⁊ hoc apparet dupl̓ ci ratione. Primo quidem. quia quicquid homo appetit appetit ſub ratione boni. quod quidem ſi non appetitur vt bonum perfectum quod ē vltimus finis. neceſſe ē vt appetatur tendens in bonum perfectum. quia ſemper inchoatioalicuius ordinatur ad ꝯſummationem ip̄ius. ſicut patettam in his que fiunt a natura qͣꝫ in his que fiunt ab arte. ⁊ ita omnis inchoatio perfectionis ordinatur in perfectionem ꝯſummatam que eſt ꝓpter vltimum finem. Secundo. quia vltimus finis hoc modo ſe habet in mouendo appetitum ſicut ſe habet in alijs motionibus primummouens. Ganifeſtum eſt autem ꝙ cauſe ſecunde mouētes nō mouent niſi ẜm ꝙ mouentur a primo mouente.vn̄ ſecunda appetibilia nō mouent appetitum niſi in ordine ad primum appetibile quod eſt vltimus finis. ¶ Adi. ergo dd̓. ꝙ actiones luditiue ordinantur ad bonum ip̄iludentis ꝓut ſunt delectantes vel requiem p̄ſtantes. bonum autem ꝯſummatum hominis eſt vtimus finis eius¶ Et ſimiliter dd̓. ad. ij. de ſcientia ſpeculatiua que appetitur vt bonum quoddam ſpecnlantis. qd̓ comp̄henditur

A 2