QueſtioI

noſcit finē. ſed qn̄ ab alio agitur vel ducit̉ puta cū agit adimperiū alterius vel cū mouetur altero impellente nō eſtneceſſariū ꝙ cognoſcat finē. ⁊ ita ē in creaturis irrationalibus. ¶ Ad. ij. dd̓. ꝙ ordinare in finē eſt eius qd̓ ſeip̄umagit in finē. Eius vero qd̓ ab alio agit̉ in finē eſt ordinariin fine qd̓ pōt eſſe irrōnalis nature ſꝫ ab aliqͦ rationē hn̄te¶ Ad iij. dd̓. ꝙ obiectū voluntatis eſt finis ⁊ bonū in vniuerſali. vn̄ nō poteſt eſſe volūtas in his q̄ carent rōne ⁊ intellectu cū nō poſſint app̄hendere vl̓e. ſꝫ eſt in eis appetitus natural̓ vel ſenſitiuus determinatꝰ ad aliqd̓ bonū ꝑticulare. Manifeſtū aūt eſt ꝙ ꝑticulares cāe mouent̉ a cāvl̓i. ſicut cū rector ciuitatis qui intendit bonū cōe mouetſuo imꝑio oīa ſua ꝑticularia officia ciuitatis. ⁊ iō neceſſeeſt ꝙ oīa q̄ carent rōe moueātur in fines ꝑticulares ab aliqua voluntate rationali q̄ ſe extēdit in bonum vniuerſaleſcꝫ a voluntate diuina.Ad tertium ſic ꝓcediturUidet̉ ꝙ actus hūani nō recipiāt ſpeciēa fine. finis .n. eſtcā extrinſeca. ſed vnūqd̓qꝫ hꝫ ſpeciē ab aliqͦ principio intrinſeco. ergo actus humani nō recipiūt ſpeciem a fine.Pre. illud qd̓ dat ſpeciē oportet eſſe priꝰ. ſed finis ē poſterior in eſſe. ergo actꝰ hūanus nō hꝫ ſpecie a fine. ¶ Pre.idem nō pōt eſſe niſi in vna ſpē. ſed eundē nūero actū conuenit ordinari ad diuerſos fines. ergo finis nō dat ſpeciēactibus hūanis. ¶ Dꝫ ꝯͣ eſt qd̓ dicit Augꝰ. in li. de moribus eccl̓e ⁊ manicheoꝝ ſcd̓m ꝙ finis ē culpabilis vel laudabilis ẜm hoc ſunt opera nr̄a culpabilia vel laudabilia.Rn̄. dd̓. ꝙ vnūquodqꝫ ſortit̉ ſpēꝫ ẜm actū ⁊ nō ſcd̓m potetiam. vn̄ ea q̄ ſunt compoſita ex materia ⁊ forma ꝯſtituūt̉in ſuis ſpeciebꝰ ꝑ ꝓprias formas. ⁊ hoc etiā ꝯſiderandumē in motibꝰ ꝓprijs. Cū .n. motus qͦdāmodo diſtinguat̉ peractionē ⁊ paſſionē vtrūqꝫ hoꝝ ab actu ſpēꝫ ſortit̉. actio qͥdem ab actu qui ē p̄ncipiū agēdi. paſſio ab actu qui ē terminus motus nr̄i. vn̄ calefactio actio nihil aliud ē qͣꝫ motio q̄dam a calore ꝓcedēs. calefactio ꝟo paſſio nihil alid̓eſt qͣꝫ motus ad calorē. Diffinitio aūt manifeſtat rationēſpeciei. ⁊ vtroqꝫ mō actus hūani ſiue ꝯſiderent̉ ꝑ moduꝫactionū ſiue ꝑ modū paſſionū ſpēꝫ a fine ſortiunt̉. vtroqꝫem̄ mō pn̄t ꝯſiderari actus hūani eo ꝙ hō mouet ſeip̄um⁊ mouet̉ a ſeip̄o. dictū eſt aūt ſupͣ ꝙ actus dicunt̉ hūaniinqͣꝫtū ꝓcedūt a volūtate deliberata. obiectū aūt volūtatꝭeſt bonū ⁊ finis. ⁊ ideo manifeſtū eſt ꝙ pͥncipiū hūanoꝝactuū inqͣꝫtū ſunt hūani eſt finis ⁊ ſil̓r ē terminus eorundem. nā id ad qd̓ terminat̉ actus hūanus ē id qd̓ voluntas intēdit tā quā finē. ſicut ⁊ in agētibꝰ naturalibus forma generati ē ꝯformis forme generātis. ⁊ qꝛ vt Ambro.dicit ſuꝑ Lucā. mores ꝓprie dicunt̉ hūani. actus moralesꝓprie ſpēꝫ ſortiunt̉ ex fine. nā idē ſunt actus morales ⁊ actus hūani. ¶ Ad .i. ergo dd̓. ꝙ finis nō eſt oīo aliquid extrinſecū ab actu. qꝛ ꝯꝑat̉ ad actū vt principiū vel terminꝰ.⁊ hoc idē ip̄m eſt de rōe actus. vt .ſ. ſit ab aliqͦ quātum adactionē. ⁊ vt ſit ad aliquid qͣꝫtū ad paſſionē. ¶ Ad. ij. dd̓.ꝙ finis ẜm ꝙ eſt prior in intētione vt dictū ē. ſcd̓m hoc ꝑtinet ad voluntate. ⁊ hoc mō dat ſpēꝫ actui humano ſiuemorali. ¶ Ad. iij. dd̓ ꝙ idē actus nūero ẜm ꝙ ſemel egredit̉ ab agēte nō ordinat̉ niſi ad vnū finē ꝓximū a qͦ habetſpēꝫ. ſed pōt ordinari ad plures fines remotos. quoꝝ vnꝰe finis alterius. poſſibile tn̄ ē ꝙ vnus actus ẜm ſpēm nature ordinet̉ ad diuerſes fines voluntatis ſicut hocip̄umqd̓ eſt occidere hominem qd̓ ē idem ſcd̓m ſpeciem naturepōt ordinari ſicut in finē ad ꝯieruationem iuſticie ⁊ ad ſa

tiſfaciēdum ire. ⁊ ex hoc erūt diuerſi actus ẜm ſpeciē moris. qꝛ vno mō erit actus ꝟtutis. alio mō erit actus vitij.nō .n. motus recipit ſpēꝫ ab eo qd̓ eſt terminus ꝑ accidēsſed ſolū ab eo qd̓ eſt terminus ꝑ ſe. fines aūt morales accidunt rei vl̓i. ⁊ econuerſo rō naturalis finis accidit morali⁊ ideo nihil ꝓhibet actus qui ſunt idem ẜm ſpeciē natureeſſe diuerſos ẜm ſpeciem moris ⁊ econuerſo.Ad quartum ſic ꝓcedit.Uidet̉ ꝙ non ſit aliquis vltimus finis hūane vite. ſed ꝓcedat̉ in infinitum. Bonū .n. ſcd̓m ſuam rationem ē diffuſiuum ſui. vt pꝫ per Dionyſium. vij. cap̄. de di. no. ſi ergoquod ꝓcedit ex bono ip̄m etiā eſt bonum. oportet ꝙ illudbonū diffundat aliud bonū. ⁊ ſic ꝓceſſus boni eſt in infinitum. ſed bonū hꝫ rationem finis. ergo in finibus eſt ꝓceſſus in infinitum. Pre. ea que ſunt rationis in infinitum multiplicari pn̄t. vn̄ ⁊ mathematice quātitates ininfinitum augent̉. Species etiam nūeroꝝ ꝓpter hoc ſuntinfinite. quia dato quolibet numero alium maiorem excogitare poteſt. ſed deſiderium finis ſequit̉ apprehenſionērationis. ergo videt̉ ꝙ in finibus ꝓcedat̉ in infinitum.Pre. bonum ⁊ finis eſt obiectum voluntatis. ſed voluntas infinities poteſt reflecti ſupͣ ſeip̄m. poſſum .n. velle aliquid ⁊ velle me velle illud ⁊ ſic in infinitum. ergo in finibus humane voluntatis ꝓceditur in infinitum. ⁊ nō eſtaliquis vlti mus finis humane voluntatis. ¶ Sed contra eſt quod philoſophus dicit. ij. metaph̓. ꝙ qui infinitum faciunt auferūt naturam boni. ſed bonum eſt quodhabet rationem finis. ergo contra rationem finis eſt ꝙ ꝓcedatur in infinitum. neceſſe eſt ergo ponere vnū vltimūfinem. ¶ Rn̄. dd̓. ꝙ per ſe loquendo impoſſibile eſt in finibus procedere in infinitum ex quacumqꝫ parte. in omnibus. n̄ que per ſe habent ordinem ad inuicem oportet ꝙremoto primo remoueant̉ ea que ſunt ad primum. Undephiloſophus probat in. viij. phiſicoꝝ. ꝙ non eſt poſſibilein cauſis mouentibus procedere in infinitum. quia noneſſet primum mouens quo ſubtracto alia mouere nō pn̄tcum non moueant niſi per hoc ꝙ mouentur a primo mouente. in finibus autem inuenitur duplex ordo .ſ. ordo intentionis ⁊ ordo executionis. ⁊ in vtroqꝫ ordine oportet eſſe aliquid primum. id .n. quod eſt primum in ordine intētionis eſt quaſi principium mouens appetitum. vn̄ ſubtracto principio appetitus a nullo moueretur. id autē qd̓eſt principium in executione eſt vnde incipit operatio. vnde iſto principio ſubtracto nullus inciperet aliquid operari. principium autem intentionis eſt vltimus finis. principium autem executionis eſt primum eoꝝ que ſunt ad finem. ſic ergo ex neutra parte poſſibile eſt in infinitum procedere. quia ſi non eſſet vltimus finis nihil appeteretur.nec aliqua actio terminaretur. nec etiam quieſceret intentio agentis. Si autem non eſſet primum in his que ſuntad finem nullus inciperet aliquid operari. neqꝫ terminaretur conſilium. ſed in infinitum ꝓcederet. ea vero q̄ nonhabent ordinem per ſe. ſed per accidens ſibiinuicem coniunguntur nihil prohibet infinitatem habere. cauſe .n. ꝑaccidens indetermiuate ſunt. ⁊ hoc etiam modo conueniteſſe infinitatem per accidēs in finibus ⁊ his que ſunt adfines. ¶ Ad. i. ergo dd̓. ꝙ de ratiōe boni eſt ꝙ aliquid abip̄o effluat. non tamen ꝙ ip̄m ab alio ꝓcedat. ⁊ ideo cumbonum habeat intentionem finis. ⁊ primum bonum ſitvltimus finis. ratio iſta non probat ꝙ non ſit vſtimus finis. ſed ꝙ a fine primo ſuppoſito procedatur in infinitum