Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nico. de lyra Glo. ordi. Sapien̄. Ca. XIII

qm̄ iudicās das locum ī pctīs pę gͦa nitētię. Si enī inimicos ſeruorūctuoꝝ ⁊ debitos morti cū tāta cru dciaſti attētiōe: ⁊ liberaſti dās tēpus ⁊ locum ꝑ q̨̄ poſſent mutaria malicia: cuꝫ quāta diligētia iu fdicaſti filios tuos qͦꝝ parētibus siuramenta et cōuētiones dediſtib bonarū ꝓmiſſionum? Cum ergo hͦdas nobis diſciplinaꝫ inimicosnr̄os multipliciter flagellas: vt fbonitatē tuā cogitemꝰ iudicātes⁊ cū de nobis iudicat̉ ſperemus RI idolatriam.miſcd̓iam tuā. Unde ⁊ illis qui ī ovita ſua īſenſate ⁊ īiuſte vixerūtꝑ hęc quę coluerunt: dediſti ſum sma tormēta. Etenī in erroris viatdiutiꝰ errauerūt: deos extimāteſvhęc q̨̄ in aīalibus ſunt ſuꝑuacua:infantiū inſenſatoꝝ more viuen xtes. Propter hoc tanqͣꝫ pueris ī­ yſenſatis iudiciū ī deriſū dediſti.d Qui aūt ludibrijs ⁊ increpatiōibus nō correcti ſunt: dignuꝫ dei gͦē iudiciū exꝑti ſunt. In his enimqquę patiebant̉ moleſte ferebāt: īqͥb patiētes indignabant̉. Per gͦhęc qͦs putabāt deos in ipſis cūexterminarent̉: vidētes illū quēolim negabāt ſe noſſe: verū deūagnouerunt. Propter hoc qd̓ et ifinis condēnatiōis eorū veniet̉ nſuper illos. Ca. XIIIa I vniuerſa vanitas oīs hō viuēsmagigo vani ſūt qui creatoremv Ani aūt ſunt oēs hoīes ẜIuon agnoſein quibus non ſubeſt ſciētia dei:

cia ꝟo ⁊ diuerſa: vnꝰ ⁊ idem operat̉. Un̄: Mutabis eos ⁊ mutabūt̉: tu aūt idē ip̄e es ⁊ anni tui⁊cͣ. ⁊ alibi: Ego ſūtor. Et alibi: Apd̓quē nō ē trāſmutatiDocuiſti aūt populūtuū: ꝑ mirifica oꝑai inſtruūt̉ fideles ne cōplicent̉ iniqͥs: ſꝫ ſtudeātcōtaminatos ẜuare cōfitēdo: ⁊ ſperādo ī dn̄o etnō negligāt pnīe tēpusa Si enī ⁊cͣ. Raba. Decē plagis verberauit egyptios hoſtes ppl̓i ſui: etint̓ plagas reſpirare permiſit vt corrigerēt̉. Sꝫ qꝛꝑſeuerauerūt in maliciadeleti ſūt diuīa iuſticia.Populꝰ aūt dei qͥbꝰ permiſſio facta ē: ꝑtim corripiebāt̉ ⁊ ꝯſolabāt̉: dumdiſciplinā dei ꝑciperent.Poſtqͣꝫ euangelium deiſpreuerūt: ⁊ filiū dei crucifixerūt: inimici facti ſūt⁊ iō de terra ſua eiecti ſūtꝑ orbē diſꝑſi: vt tandemcorrigāt̉ ⁊ ſaluēt̉. Perſcutores qͦꝫ cū xp̄i ꝯfeſſores cruciabant patientieorum inſtrui poſſent: vtidolatriam dimitterēt etchriſtianā reciperent religionē: ſꝫ ſicut hi ꝑ penastꝑales ꝯſecuti ſunt eternā gl̓iam: ita hi poſt ꝑuagaudia eternā recipiuntmiſeriā. b Cuꝫ gͦ nobis. Multa flagella pec.ſpe. aūt ī domino mi. cir.Magna diſtātia ē int̓ iudiciū electoꝝ ⁊ reproborū. Illos dn̄s corripit vtemēdet: hi ſuꝑbie ⁊ perfidie penas luūt: vt ꝯͣ dn̄atore oīm ſe repugnare nōpoſſe cognoſcāt. felix iudex qͥ pietatē ⁊ bonitatēſui iudicis ſemꝑ inſpicit.Iudicium enī ſine miſericordia ei qui nō fecit miſeri cordiam.c Inſēſate. vt qͥ nolebātcreatorē agnoſcere et honorare digne traditi ī reprobum ſenſū facerēt eaque non conueniūt: contumelijs afficiētes corꝑaſua in ſemetip̄is: qꝛ commutauerūt veritatē dei īmēdaciū: ⁊ ſeruierūt creature potius qͣꝫ creatori.d Qui autē ludibrijs⁊cͣ. id eſt qͥ a deo flagellati non ſūt correcti: condignā dānationē exꝑti ſunt: ad hoc corripit deꝰvt emēdet. Qui āt ingratꝰ ⁊ īpatiēs murmurade tꝑali tormento ducit̉ ad eternū. e In hisenim que. ¶Rabanꝰ. Gētilitas dū idolis ſeruiebat: deos eſſe putabat: quorum ꝑſuaſionibusperibat. Ideo diuerſis penis afficiebat̉. Unde:plurimi deum verū quē in beneficijs credere noluerūt: iniuſto iudicio omnipotentē agnouerūt.Dominator enī omniū aut hic per penitentiā cōuerſis miſericordiā impēdit: aut incorrectis eternam penam infligit. Ca. XIIIAni aūt ⁊cͣ. Sciētia. Timor .ſ. ⁊ reuerenv Itia. Vnde: Ecce timor dn̄i: ip̄e eſt ſapientia ⁊ recedere a malo intelligentia. Recedit enī a malo qͥ recedit a cultura idolorū: deumtimet qui mandata eius cuſtodit: qꝛ initiū ſapīetimor dn̄i.

a Qm̄ iudicās .i. puniēs. b Das locū in pec. penitentie chananeis:vt ptꝫ ex p̄dictis. ⁊ ex hͦ arguit dicēs: c Si enī inimicos ſeruos tuorū .i.chananeos ⁊ egyptios:Et debitos morti .i. obligatos morti ꝓpt̓ peccata ſua enormia: vt dictū eſt ſupra. e Et liberaſti. penā in ꝑte differēs:vt haberēt tēpus penitēdi. f Cū quāta diligētia iudicaſti filios tuos .i.puniſti hebreos modeſte: ⁊ pie eoꝝ punitionē ordinans ad eoꝝ emēdationē. g Quoꝝ parentibꝰ⁊cͣ .i. abrae iſaac ⁊ iacob: qͥbus facta fuit dei ꝓmiſſio. h Cū ergo. Hic ponit̉ tertiū correlariū: etſcd̓o declarat̉ qͦddā dictuꝫ. ibi: Vnde ⁊ illis. Circaprimū cōcludit ex p̄dictis circa hebreos ⁊ eorū aduerſarios diuerſū diuine punitionis modum. namvnus modus ē medicinalis: alter nō qͣꝫtū ad obſtinatos in malo. ⁊ hͦ eſt qd̓ d̓r: Cū gͦ das nobis diſciplinā .i. flagellas nos ad nr̄aꝫ correctionem: ſicutverberat magiſter diſcipulū ⁊ pr̄ filiū. i Inimicos nr̄os. in malo obſtinatos: k Multipliciterflagel. Primo pena tꝑali: vt ꝑ hͦ ſi vellēt poſſent amalicia mutari: vt p̄dictū ē: ſꝫ qꝛ abuſi ſunt ꝑ obſtinationem. Scd̓o flagellati ſunt per penā eternam:l Vt bonitatē tuā cogitemus iudicantes .i. vt cūalios punimꝰ hoc faciamꝰ modeſte exemplo bonitatis tue. m Et cū de nobis iudicat̉ .i. cuꝫ penanobis infert̉: n Speremꝰ miſcd̓iam tuā. reuertentes ad te ꝑ penitentiā. o Uū̄ ⁊ illis. Hic cōſequēter declarat quoddaꝫ dictū .ſ. ꝙ pena tꝑalisobſtinatoꝝ nō ē medicinalis: quia ꝑ hͦ non euadūteternū interitū. Et pͥmo ponit ſuaꝫ declarationem.Scd̓o remouet quandā falſā reſpōſionē. ibi: Perhec qͦs putabāt. Circa primū d̓r: Unde ⁊ illis qͥ invita ſua inſenſate qͣꝫtum ad deū. p Et iniuſte.qͣꝫtum ad ꝓximos: q Uixerūt. vſqꝫ ad mortē.r Per hec q̄ coluerunt .i. ꝓpter cultū idolorum:quē inſenſate etiā vilibꝰ creaturis exhibuerunt: vthabet̉ infra. s Dediſti ſūma tormēta .i. eterna.t Etenī in erroris via diutiꝰ errauerūt .i. ꝑ totamvitā. v Deos eſtimātes hec q̄ in aīalibꝰ ſūt ſuꝑuacua .i. hoībꝰ inutilia ſed magis nociua: vt ſerpētes: veſpertiliones: ⁊ talpas: vt dictū eſt ſupra.x Infantiū inſenſa. more viuētes .i. bonū a malonō diſtinguentes. y Propter hoc tanqͣꝫ pue. inſen. iudi. in deri. dediſti. inferēdo eis penam ꝑ quāderiſibiles reddebant̉: vt cū egyptij ranis et cynificibus grauiter affligebantur: et chananei veſpispungētibꝰ vulnerabant̉. z Qui autē ludi. ⁊ incre. iſtis: a Nō correcti ſūt. ſꝫ magis obſtinati:b Dignū dei iudi .i. penā eternā: c Exꝑti ſūt.et ſubdit huiꝰ cauſā dicēs: In his enī q̄ patiebāt̉ aranis ⁊ veſpis ⁊ hmōi. d Moleſte fere .i. impatiēter. e In qͥbꝰ patiētes. nō a patiētia: ſꝫ a paſſione. vt ſit ſenſus: In qͥbꝰ paſſionibus ⁊ plagis:Indignabāt̉. ꝯͣ deū blaſphemātes ip̄m. ſimiledicit̉ Apoca .xvj. Et blaſphemauerūt nomē dei habētis ptātem ſuꝑ has plagas. gPer hec. Hicꝯn̄r remouet quādā reſpōſionē falſā: qꝛ poſſet aliquis dicere: ꝙ ꝓpter hoc punitionē dei ferebāt indignāter ⁊ moleſte: qꝛ noticiā eiꝰ nō habebāt. hͦ remouet ꝑ hͦ ꝙ videntes deos ſuos deſtrui ꝑ filiosiſrl̓ qͥbus deꝰ p̄ceꝑat deos chananeoruꝫ deſtruere.Exo. xxxiiij. cognouerūt ꝙ deus hebreorū erat potentior dijs ſuis: ⁊ ſic eū cognouerūt: nō tn̄ adoranerunt: ſicut ad Roma. j. dicit̉ d̓īQui cū deum cognouiſſent: non ſicut deū glorificauerūt aut gr̄as egerūt ⁊cͣ. et hoc ē qd̓ d̓r: Per hec qͦs putabāt deos in ip̄is .i. inter eos: h Cum exterminarent̉. a filijs iſrael.Uidētes .i. aliqͣliter cognoſcētes. k Illum quē olim negabāt ſe noſſe .ſ. deū hebreorū. l Uerū deū agnouerunt. ꝑ effectum: vt dictum ē: nōtn̄ ſicut deū glorificauerūt. ideo ſubdit̉:ropter qd̓ ⁊ finis ꝯdēnationis .i. pena eterna. n Ueniet ſuꝑ illos .ſ. in finali iudicio: qn̄ cruciabunt̉ in aīa ⁊ corpore pena gehenne.Ca. XIIIAn̄i ſūt aūt oēs hoīes. Hec eſt pars incidētalis: in qua occaſionev Iidolatrie chananeoꝝ tractat generaliter de idolatria oīm gentiū:⁊ diuidit̉ in duas partes. Nā pͥmo reprobat̉ idolatria gentiū. Secūdo cōmēdat̉ latria iudeoꝝ. ca. xv. Prima in duas: qꝛ pͥmo reprobaturidolatria exhibita mirabilibꝰ creaturis. Secūdo exhibita imaginibꝰ fabricatis. ibi: Infelices auteꝫ ſunt. Prima adhuc in duas: qꝛ primo idolatriadicta declarat̉. Secundo reprobat̉. ibi: Quoꝝ ⁊ ſi ſpecie. Circa primū d̓r.Uani ſunt autē .i. a veritate vacui: p Omnes homīes in qͥbus nō ſubeſt ſciētia dei. ⁊ iſti ſunt idolatre carentes noticia veri dei.Et de his

Isͣ. 10 1.Sal̓. 3.dIaco. i. c.

D

Psͣ .31.

Ro .1. c

Ecēi .i. e