¶ ArgumentumNico. de lyraNico. de lyra
Incipit argumentumin librum Iob.(N terra quidem habitaſſe iob vſitidi in fiIcert̉: ⁊ erat ei ante nonibꝰ idumęę ⁊ arabięmē iobab. Et accepit vxorē arabiſſam: ⁊ gēuit filiū quē vocauitennon̄. Erat aūt ip̄e filiꝰ quidē careth de eſau filijs filiꝰ: de mr̄e ꝟoboſra: ita vt ſit qͥntꝰ ab abraā. Ethi ſunt reges qͥ regnauerūt in edom: in qͣ ⁊ ip̄e regnauit: ſed primus in ea regnauit balach filiusbeor: ⁊ nomē eiuſdē ciuitatis nachaba. Poſt hūc āt balach: poſteuꝫ iobab qͥ vocat̉ iob. Poſt iobaūt cuſram: qͥ erat dux ex themanorū regione. Et poſt illū regnauit adar filiꝰ beath: qͥ excidit madian in campo moab: ⁊ nomē ciuitatis eiꝰ chetheauith.Finit argumentum.
Poſtilla Nicolai de lyra ſuꝑ Iob incipit: et primo prefatlo eiuſdem.Atientiā habe in me ⁊ oīa reddā tibi. Mat. xviij.Ꝙͣuis verbū ꝓpoſitū ſit verbū ſerui ad dn̄m: tn̄ p̄taccipi ecōuerſo: vt ſit verbū dei ad ſctm̄ iob ſeruūſuum: qꝛ ꝓpter cōnexionemfidelium ad deum tanqͣꝫ membroꝝ adcaput ſuū. qd̓ dicitur de vno poteſt intelligi de altero ⁊ ecōuerſo: ſicut Act̉.ix. dn̄s dixit: Saule ſaule qͥd me perſequeris: ita ꝙ ꝑſecutionē fideliū dixitſuam: ⁊ ecōuerſo paulꝰ apl̓s ad Gal̓.ij. dixit: Chriſto ꝯfixus ſum cruci: paſſionem ſui capitis: ſuam dicens ꝑ cōpaſſionem ⁊ imitationē. Sic igit̉ verbum preaſſumptum conuenienter pōtaccipi: vt ſit verbuꝫ dei ad ſanctū iobſibi per fidem incorporatum: in qͦ quidem verbo duo notantur in qͥbus proceſſus huius libri ⁊ materia continentur. Primū eſt ſancti iob ſtabilitas īaduerſis. cum dicitur: Patientiā habe. Secundū eſt dei liberalitas in premijs reddendis. cum dicitur: Et omnia reddam tibi. vnde dicit̉. jͣ. vltimoca. Dominus autem benedixit nouiſſimis iob magis qͣꝫ principio eiꝰ. ⁊ devtroqꝫ iſtorū poteſt accipi illud Ecc̄i.j. c. Uſqꝫ in tempus ſuſtinebit patiens: et poſtea redditio iocunditatis.Tempus autē ſuſtinendi patiēter eſtvſqꝫ ad terminum diuini beneplacitiquod fecit iob: vt patebit ex decurſulibri: et ſecuta eſt redditio iocūditatꝭ:qꝛ deus ſibi duplicauit in p̄ſenti bona terrena: ⁊ in futuro ſibi reſeruauitceleſtia. De primo autem .ſ. de patientia iob in aduerſis: agit̉ in hoc libro aprincipio vſqꝫ ad vltimū capitulū excluſiue. De ſecūdo .ſ. de diuina remuneratione agit̉ vlti. ca. ſicut magis videbitur inferiꝰ in libri diuiſiōe dn̄o cōcedente. Ueruntamen anteqͣꝫ deſcendamus ad litteram exponendam: duo ſunt premittēda. Primum eſt vtrum illud quod in hoc libro eſt tractatum fuit parabola vel res geſta. Ad quod dixerunt aliqui iudei ꝙ ē parabola: et ꝙ moyſes ſcripſit librum iſtum: vt habet̉ in libro qͦapud hebreos dicitur babathra: et ad declarandum conditionem virtutꝭ patientie et eiꝰ retributionem finxit hominē nomine iob multiplicit̓ flagellatum: ⁊ amicos eiꝰ qui ad conſolandum eū venerant mutatos ad oppoſitū .ſ. ad oſtendendūeum iniquū et ꝓ peccatis preteritꝭ a deo merito flagellatū: ipſum qͦꝫ iob reſpōdentē: tandem obiectionē eorum ſubinduxitſicut auctor belli qͥ incipit: Ethiopū terras: ⁊cͣ. ad declarādūantiquitatem ſacre ſcripture ⁊ eius veritatē reſpectu fictionūpoetarum. finxit vnā virginem nomine alathiā: quod nomenin greco veritatem ſignat ⁊ in latino: ⁊ quendam paſtorē cuius nomen pſeudis .i. falſus vel falſitas in greco ad inuicē diſputantes de ſacre ſcripture hiſtorijs ⁊ poetarum fabul̓. Sꝫhoc dictū nō videt̉ ſacre ſcripture conſonū. Primo qꝛ in principio huiꝰ libri exprimit̉ eiꝰ patria: mores: poſſeſſiones: ⁊ proles tanqͣꝫ de re geſta exprimes conditiōes: ⁊ ſimiliter loquit̉infra de amicꝭ iob. Itē Ezech̓. xiiij. dicit̉ ex perſona dei: Si fuerint tres viri iſti ī medio eiꝰ noe: daniel: ⁊ iob: iſti iuſticia ſualiberabunt animas ſuas. certū eſt aūt noe et danielē fuiſſe homines veros in reꝝ natura. Ex qͦ concluditur idē fuiſſe de ioba deo eis cōnumerato. Item Iaco. v. Ecce beatificamꝰ eos qͥſuſtinuerūt. ſufferentiā iob audiſtꝭ: et finē domini vidiſtꝭ ⁊cͣ.Ex qͦ credenduꝫ ē iob fuiſſe veꝝ hominem in reꝝ natura: ſicutet xp̄s verus homo paſſus ē in natura humana. Secundū autem premittendū eſt de intentione huiꝰ auctoris: qꝛ ex hͦ depēdet intellectus huiꝰ libri. Ad quod pleniꝰ intelligendum ſciēdum ꝙ aliqͥ antiqui ph̓i dei prouidētiā negauerūt: ſic̄ Democritus ⁊ Epicuri dicētes mūdum eſſe factū a caſu. Alij verolicet dixerint incorruptibilia ⁊ ſuperiora regi diuina ꝓuidentia: ab hͦ tamen excluſerūt inferiora corruptibilia: ex quorumperſona dicit̉ infra. xxij. Nubes latibulum eius ⁊ circa cardines celi ꝑambulat: nec noſtra ꝯſiderat. Alij vero corruptibilia que
ilia q̄ curſu nature peragunt̉: dixerunt regi diuina ꝓuidentia:tamen ab hͦ exceperunt actꝰ humanos ex libero arbitrio ꝓcedētes: de quibꝰ dicit̉ Tulliꝰ fuiſſe: et hi int̓ alia mouebant̉ adhoc: qꝛ nō videbāt qualiter īfallibilitas diuine ꝓuidentie ſtaret cū liberi arbitrij ꝟtibilitate. Iteꝫ qꝛ videbant vt frequent̓malos homines ꝓſperari ⁊ bonos tribulari: qd̓ non videbat̉ conueniens ꝓuidentie dei: in quoꝝ perſona dic̄ Boecius .j. de cōſolatione loquens ad dominum. Omnia certo fine gubernās:hoīm ſolos reſpuis actꝰ. Sed hͦ dictūeſt fidei ⁊ moribus contrariū: quia tollit penas ⁊ premia a deo ꝓ demeritʸ ⁊meritis reddēda: ⁊ ꝑ conſequēs timorem dei parit̓ et amorē. propter qd̓ dic̄hic ſanctꝰ Thomas de aqͥno: qui hūclibrum expoſuit elegant̓: ꝙ ſtudiū ſanctorum doctoꝝ qui ſcientiā habuerūtꝑ infuſionē vel acquiſitionē fuit hūcerrorem a cordibꝰ hominū remouere:int̓ qͦs de pͥmis fuit ſctūs iob: et ī hͦ bn̄dicit: Sꝫ vlterius dic̄ ꝙ intētio ſanctiiob ī hͦ libro: fuit ſuppoſito ꝙ res naturales regant̉ diuina ꝓuidentia: declarare vlteriꝰ etiam actꝰ humanos diuina ꝓuidentia regi: ſꝫ ſaluo meliori iudicio nō videt̉ hec fuiſſe eiꝰ intētio: qꝛtotꝰ lib̓ iſte ꝓcedit ꝑ modū cuiuſdā diſputatiōis int̓ iob ex vna ꝑte: et aīcosex altera. Intētio vero diſputantꝭ cōtra aliqͦs non ē declarare vel ꝓbare illud in qͦ cum eo ꝯueniunt: ſed eo ſuppoſito tanqͣꝫ vero ⁊ conceſſo procedere vlterius ad probandū: vel īprobādum illd̓ in qͦ diſſentiunt. Manifeſtuꝫeſt aūt ex ꝓceſſu huiꝰ libri ꝙ amici iobin hͦ conueniebāt cū eo ꝙ actꝰ humanireguntur diuina ꝓuidentia: qꝛ nitebātur ꝓbare eū a d̓o iuſte punitū ꝓ pctīſſuis p̄teritꝭ: ex qͦ ſeqͥt̉ neceſſario ꝙ ſuꝑponebant ꝓ certo diuinā prouidentiāordinare de actibꝰ humanis. Hoc etiāpatet manifeſte ꝑ illud qd̓ habetur infra. xxij. ca. qd̓ īduxit eliphaę themates ꝯͣ tenētes oppoſitū:ſic̄ allegatū ē ſupra. Circa cardines celi ꝑābulat nec nr̄a ꝯſiderat: vn̄ ſubdit poſtea: Quoꝝ ſententia leē ſit a me: ⁊ ideꝫ poſſet oſtendi ex verbis aliorum amicorurob: ſed propter prolixitatem omitto: maxime quia predictꝰ doctor hoc concedit inproceſſu ſuo: et ideo conſequenter videtur dicendum ꝙ intentio ipſius iob in hoc libro non fuit declarare actus humanosregi diuina ꝓuidentia: ſed hoc ſuppoſito tanqͣꝫ ab aduerſarijsconceſſo: procedere ad declarandum illud in quo diſſentiebātab eo: quid autem ſit illud: non ſolum patet ex proceſſu libri:ſed etiam ex conceſſione doctoris predicti videlicet ꝙ licet amici iob tenerent actus humanos regi diuina prouidētia: tamētenebant ꝙ aduerſitates huius mundi non inferuntur alicuiniſi propter mala preterita: et proſperitates non eueniunt alicui niſi propter precedentia merita quod eſt erroneum. propterquod ſanctus iob intendit in hoc libro declare contrariuꝫ: ſcilicet ꝙ aliquando in preſenti malis eueniunt bona ⁊ iuſtis aduerſa: ẜm ordinem diuine prouidentie ad quam pertinet punire mala et premiare bona: et non ſolum in vita preſenti: ſed etiam in futura: ⁊ ꝙ hec ſit intentio ſancti iob in hoc libro: magꝭpatebit proſequendo domino concedente.¶Poſtilla Nicolai de lyra finit.¶ Super prefationē Iob vbi dicitur in poſtil. Sed vlteriusdicit ꝙ intentio ſancti Iob in hoc loco ⁊cͣ.Additio. Poſtillator videtur impugnare poſitionem ſancti Tho. circa intentionē libri iobirrationabiliter. Ad quod ſciendū ꝙ licꝫ aduerſarijs iob cōcederent ꝙ actus humani regerentur diuina prouidētia: ſic tamen ponebant moduꝫ regendi: ꝙ non competebat deo: ⁊ hocinquantū dicebant ꝙ deus premiabat iuſtos ⁊ puniebat iniuſtos ſolū in bonis ⁊ malis temporalibus huius vite: ꝓut patet in proceſſu etiam ẜm poſtill̓. qui quideꝫ modus regendi nōcompetit diuine iuſticie: nā virtutum premia etiam ẜm ph̓m inhac vita
a 4