Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

NNico. de lyra¶PrologusMico. de lyra

Incipit prologus trāſlatorisin libꝝ ieſu filij ſyrach qͥ Eccleſiaſticus appellatur: in gręcū de hebręo tranſlatum.Ultorū nob̓ ⁊ magnoꝝ ꝑ legē ⁊ proInphetaſ alioſqꝫ quiſecuti ſt̓ illos ſapientia demōſtratatē: ī qͥbꝰ oportet laudare iſrl̓ doctrīę et̄ ſapīę cā: qꝛ nōſolū ip̄os loquētes neceſſe eſt eēperitos: ſed etiā extraneos poſſeo ⁊ diſcētes ⁊ ſcribētes doctiſſimoſfieri. Auꝰ meꝰ ieſus poſtqͣꝫ ſe am­ 8pliꝰ dedit ad diligētiam lectiōisrlegis ⁊ ꝓphetaꝝ: ⁊ alioꝝ librorūqͥ nobis a parētibus noſtris traditi ſūt: voluit ⁊ ip̄e ſcribere ali­ sqͥd hoꝝ q̨̄ ad doctrinaꝫ ⁊ ſapīam vpertinēt: vt deſiderātes diſcere: xet illorū ꝑiti fieri magis magiſqꝫʸattēdāt animo: et confirmentur aad legitimam vitā. Hortor itaqꝫvenire vos cū beniuolētia: et at­ 8tentiori ſtudio lectionem facere:⁊ veniā hr̄e in illis in quibus vi­ gdemur ſequētes imagineꝫ ſapīę:⁊ deficere in verboꝝ cōpoſitiōe. hNā deficient verba hebraica qn̄ ifuerint trāſlata ad alterā linguā. kNō aūt ſolū hęc: ſꝫ ⁊ ip̄a lex ⁊ pro mphete: cęteraqꝫ aliorū librorū nō nparuā hn̄t differētiā qn̄ īter ſe di­ ocunt̉. Naꝫ in octauo ⁊ trigeſimo p̄anno temporibꝰ ptolemęi euer­ ꝙgetis regꝭ poſtqͣꝫ perueni in ęgy­ rptum: ⁊ cū multū tꝑis ibi fuiſſeꝫ: s

TIlcipit prologus in Eccleſiaſticumplogū cōpoUltorū nobis ⁊ magnoꝝ. Iſtīſuit Ieſus filiꝰ ſyrach hieroſolymita: ⁊ p̄poſuit Eccleſiaſtico: cuiꝰ ip̄e ꝯditor fuit. Diuidtur aūt iſte ꝓlogꝰ in qͣttuor partes. In pͥma AL on̄dit̉ ppl̓s iſtaelitioaudabil̓ in duobꝰ: inſapiētia .ſ. ⁊ doctrina.Sapīam enī de dīnis que eſt reſpectucredendoꝝ habuit ex lege ⁊ ꝓphetis.vn̄ hic d̓r: Multoꝝ nobis ⁊ magnorūꝑ legē ⁊ ꝓph̓as ⁊cͣ. Doctrinā vero demoribꝰ q̄ eſt reſpectu agendoꝝ habuit in moralibꝰ libris. Und̓ d̓r hic: Alioſqꝫ qͥ ſecuti ſunt illos ⁊cͣ. vel ſapīamhabuit q̄ ſibi neceſſaria erat ad cognitionē myſterioꝝ. Un̄ d̓r hic: Multorūnobis ⁊ magnoꝝ ⁊cͣ. Doctrinā autemhabuit q̄ neceſſaria erat ad eruditionē alioꝝ. vn̄ ſequit̉: Quia non ſolumip̄os loq̄ntes neceſſe ē ꝑitos eē ⁊cͣ. Inſcd̓a parte auū ſuū quē imitari ꝓpōit:in hͦ imitabilē on̄dit ꝙ poſt vtile ſtudium vtilia multa ſcripſit. vn̄ dicit: Auꝰmeus ieſus ⁊cͣ. In tertia qꝛ de hebreoin grecū trāſlaturꝰ erat: difficultatemoꝑis ⁊ vtilitatē latenter inſinuat: hortans lectores beniuolos ⁊ attētos eē:⁊ veniā petēs ſi deficiat in ꝟboruꝫ cōpoſitiōe. Un̄ dic̄: Hortor itaqꝫ vos ⁊cͣ.Subiūgit aūt rōnē qͣre parcēduꝫ ē ei.ſcꝫ qꝛ verba hebraica meliꝰ ſonāt in ꝓpria lingua qͣꝫ ad aliā tranſlata. Et dehͦ ponit multa exēpla. vn̄ dicit: Deficient ꝟba hebraica ⁊cͣ. In qͣrta ꝑte oſtēdit qn̄: vbi: qualit̓ ⁊ qͣre cōpoſuit libꝝiſtū. Qn̄. cū dicit: Nā ī octano ⁊ xxx.anno ⁊cͣ. Ubi. cū dicit: Poſtqͣꝫ ꝑueniin egyptū ⁊cͣ. Qualit̓: qꝛ diligenter ⁊laborioſe. vn̄ dicit: Itaqꝫ bonum ⁊cͣ.Quare: vt informaret eos qͥ ẜm deuꝫvolūt viuere. vn̄ dicit: Dare ⁊ illis ⁊cͣ.Expone lr̄am ſic. Sapīa multoꝝ ⁊ magnoꝝ myſterioꝝ alijs natiōibꝰ occultorū. ẜm ꝙ d̓r in Psͣ. Non fecit talit̓oī natiōi: ⁊ iudicia ſua non manifeſtauit eis: h Demōſtrata ē .i. manifeſtata: c Nobis. iudeis: d Perle. ⁊ ꝓ. i. ꝑ ꝑentatenchum moyſi: ⁊ libros ꝓph̓aꝝ. vel ꝑ legē .i. ꝑ legiſlatorē .ſ. ꝑ moyſen ⁊ ꝑ ꝓph̓as qͥ in nob̓ fuerūt ⁊ ꝑ alios doctores. eQui ſe.ſūt il. i. qͥ fuerūt poſt illos: ſic̄ fuit Salomon ⁊ phylo. ⁊ ceteri. vel qui ſecutiſunt .i. qͥ imitati ſunt illos ī ſcriptꝭ vtilibꝰ faciēdis: f In qͥbꝰ .i. ꝓ qͥbꝰ .ſ.lege ⁊ ꝓph̓is ⁊ alijs doctoribꝰ. vel ī qͥbus .i. ꝓ qͥbus multꝭ ⁊ magnis myſterijs ſibi talit̓ māifeſtatis: g Oportet .i. oportunū eſt: h Laudare iſrael .i. cōmēdabilē dicere ppl̓m iſraeliticū: i Doctrine ⁊ ſa. c. qꝛ habuitſapīam de diuinis qͦ ad credēda: ⁊ doctrinā de moribus qͦ adagenda. Vel qꝛ habuit ſapīam ſibi neceſſariā ad cogitatiōemmyſterioꝝ: ⁊ doctrinā q̄ neceſſaria eſt ad eruditiōem alioruꝫ.Hec vltima expoſitio magꝭ ꝯcordat cū ſequēti lr̄a: qͣ dicitur:Quia nō ſolū ip̄os loq̄ntes ⁊cͣ. Cōtinua ſic: Oportet laudare iſrl̓ cā ſapīe: quā habuit in ſe: ⁊ cā doctrine alijs impēſe: exqua potuerūt ꝓficere: ⁊ vtrūqꝫ neceſſariū fuit .i. vtile:Quia nō ſo. ip. lo. i. ip̄os docētes: Neceſſe ē .i. vtile:Eſſe ꝑi. ſed etiā extraneos .i. alienigenas vtile ē:ſſe fi. do. ⁊ diſcentes ab alijs. o Et ſcri. ꝑ ſe. q. d.edit ꝙ ſoli iſraelitici ſint ꝑiti: ſed expedit ꝙ diſcētes abpoſtmodū poſſint doctores fieri. Aliqͥ libri hn̄t: Dicētes:idet̉ ibi melior lr̄a ⁊ planior qͣꝫ pͥma. Et rn̄det ei qd̓rat: loquētes. ⁊ eſt ſenſus: Nō ſolū ip̄os loquēteſ:priusid eſt docētes. Neceſſe eſt ꝑitos eſſe: ſed etiā extraneos .i. alienigenas: vel alios ab ip̄is edoctos. Neceſſe ē poſſe fieri: ⁊d̓centes alijs

centes alijs .i. doctores. Et ſcribētes doctiſſimos .ſ. ſcriptoresvel ꝯditores libroꝝ peritiſſimIſtā lr̄am magꝭ approbo. Ul̓aliter ab illo loco. Doctrine ⁊ ſapīe cā. q. d. laudabil̓ erat de ſapiētia quā ha⁊ de doctrīa quā alijs impēdere poterat.Quia nō ſolū ip̄os loquētes .ſ. moyſen ⁊ ꝓph̓as: qͥ ꝑ ſpm̄ſanctum loq̄bant̉. Neceſſe eſt ꝑitos eſſe:qꝛ ſoli docebant̉ a ſpirituſctō īmediate. Sed etiā extraneos .i. alios qͥ iſtaꝫgr̄am nō habebāt. Neceſſe eſt poſſe fieri diſcētes ⁊ ſcribentes .i. doctores ⁊ſcriptores doctiſſimos. p Auꝰ me.ie. filiꝰ ioſedech: qͥ fuit vnꝰ de. lxx. interpretibꝰ: cuiꝰ nepos fuit iſte ieſus filiꝰ ſyrach:Poſtqͣꝫ ſe am. qͣꝫ alij.vel Ampliꝰ. ꝑ ceteris ſcripturis:r Dedit ⁊cͣ. voluit: ⁊ .i. etiā: s Ip̄eſcri. a. hoꝝ .i. aliqͥd extrahere ⁊ ſcribere de libris qͦs legerat. notabilit̓ dixitaliqͥd: qꝛ ſcpͥſit dūtaxat .i. tm̄mō. vl̓ .ſ.t Que ad do. moꝝ: v Et ſapientiā. diuīoruꝫ ꝑtinet: x Ut deſi.di. ſapīam ⁊ doctrinā: y Et illorūperiti fieri magis .i. habere peritiamde diuinis ⁊ moralibus:Magiſqꝫ at. a. i. vt de die in diē plꝰ⁊ plus ſint intenti ꝑ ea que legerint inſcriptꝭ eius: a Et cōfirment̉. ꝑ eaq̄ ibi inuenerūt: b Ad legitimā vitam .i. ad vitā gr̄e lege dei informatā.c Hortor itaqꝫ vos lectores vel quicunqꝫ vultis addiſcere: d Uenirevos cū beni. vt benigne ignoſcatꝭ mihi ſi in aliqͦ defecerim: qꝛ opus ē difficile: e Et attentiori ſtudio lectioneꝫfacere .i. vt attente ſtudeatis et legatis: quia opus eſt vtile. vel ſic: Hortoritaqꝫ vos venire cum beniuolentia qͥad affectū vt nō inuideatis. Et attentiore ſtudio lectionē facere: qͦ ad ītellectū: vt nō erretis: f Et veniā hr̄e.id eſt mihi ignoſci: g In illis in qͥbus videmur ſequētes imaginē ſapientie. que eſt ī parabolis ſalomonis:quē imitamur in hoc libro. Et hortorveniā hr̄e .i. mihi ignoſci in illis in qͥbus videmur: h Deficere in verboꝝ cōpoſitione .i. in ordine vel ornatu verboꝝ. Si vero ita ornate nō ordino verba in oꝑe iſto: ſicut ſunt in hebraico: ⁊ bene indulgendū eſt mihi.i Nā deficient verba hebraica .i. minus eleganter ſonāt: k Qn̄ fuerint trāſlata ad alteram linguā. Hocpōt experiri ī lingua ſua. multa enimbene ſonāt in vna lingua q̄ ſatis maleſonant in alia: vel ad minꝰ nō ita beneſonant ſicut in ꝓpria. ⁊ de hoc exēplificat. d. l Nō aūt ſolū hec. verba q̄ego trāſfero deficiūt. tranſlata enī minus eleganter ſonāt: m Sꝫ ⁊ ip̄alex ⁊ ꝓphete: ceteraqꝫ libroꝝ. id eſt ceteri libri: n Nō paruā hn̄t differentiam. īmo magnā hn̄t differētiā: o Qn̄ inter ſe dicuntur .i.tranſlati libri originalibꝰ a qͥbꝰ trāſlati ſūt ꝯferunt̉. p Nāin octauo ⁊cͣ. ꝯtinua ſic: bn̄ mihi debetꝭ ignoſcere: qꝛ opus eſtvalde vtile. ⁊ hͦ on̄dit. d. Nā ī octauo ⁊. xxx. āno .i. cū. xxxviij.annoꝝ eſſem (more hebreoꝝ loquit̉: qͥ minorē numeꝝ p̄pouūtmaiori): q Temporibꝰ ptolemei euergētis regꝭ: qͥ regnauit ī egypto pꝰ p̄tolemeū philadelphū frēm ſuū ſub qͦ. lxx. īterpretes trāſtulerūt bibliothecā de hebreo in grecū. Nota ꝙ reges egypti dicebant̉ antiqͥtꝰ ꝑtolemei: ſicut mō pharaones. etſic imꝑatores romani appellant̉ auguſti ⁊ ceſares. Eu erges ꝓpriū nomē eſt. dictꝰ eſt aut euerges qd̓ ſonat reuocationem: qꝛpoſt vſtionē ſyrie ⁊ cilicie deꝰ eoꝝ qͦs Cābyſes ī perſas trāſtulerat. euexit. r Poſtqͣꝫ ꝑueni. de iudea: In egyptum. fortecū illis qͦs ptolemeus ſother anteceſſor philadelphi captiuosduxit ī egyptū: vl̓ forte ex ꝓpoſito: vt aliqͣ vtilia tranſferret:g Et cū multū tꝑis ibi fuiſſem .i. multo tꝑe ibi māſiſſem:Inueni

Psͣ .147.