Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Expoſitio Epiſtole ſancti Hieronymi

Fert̉ ⁊ panarethoſ. ieſu filij ſyrachcliber: ⁊ aliꝰ pſeudographus: qͥ ſapientia ſalomōis inſcribit̉. Quorū priorē hebraicū repperi: nō eccleſiaſticū vt apud latinos: ſed pad rabolas p̨̄notatū. Cui iūcti eranteccleſiaſtes et canticū cāticoꝝ: vtſimilitudinē ſalomōis nō ſolū numero libroꝝ: ſed etiā materiaꝝ genere coęquaret. Scd̓us apud hebręos nuſqͣꝫ eſt: qꝛ ⁊ ip̄e ſtilus gręecā eloquentiā redolet: ⁊ nonnulli fſcriptoꝝ veterū: hūc eē iudei philonis affirmāt. Sicut gͦ iudith et stobię ⁊ machabęorū libros: legitqͥdē eos eccl̓ia: ſꝫ inter canonicas hſcpͥturas nō recipit: ſic ⁊ hęc duo 1volumīa legat ad ędificatiōeꝫ plebis: nō ad auctoritatē eccleſiaſticorū dogmatū cōfirmandā. Sicuikſane ſeptuaginta interp̄tū magisęditio placet: habet eam a nobisolim emendatā. Neqꝫ em̄ noua ſiccudimꝰ: vt vetera deſtruamꝰ. Et ntn̄ cū diligētiſſime legerit ſciat ma ngis nr̄a ſcripta ītelligi: q̨̄ nō in ter­ otiū vas trāſfuſa coacuerīt: ſed ſta ꝑtim de p̄lo puriſſime cōmēdata te qſte: ſuū ſaporem ſeruauerint.Epl̓a ſctī Hieronymi finit.

liber Prologusſcipit Prologus in libros eoſdem.Ribus nominibꝰ vocatū fuiſſe ſalomonē ſcripturę manifeſtiſſimedocēt. Pacificū .i. ſalomonē: ⁊ idida: hoc eſt dilectū dn̄i: ⁊ qd̓ nuncdicit̉ coeleth .i. eccleſiaſtē. Eccleſiaſtes autē gręco ſermone eſt appellatus: qꝛ cętūid eſt eccleſiam cōgreget: quē nos nūcupare poſ

051Prologusſumus contionatorē: eo ꝙ loquat̉ ad populuꝫ:⁊ ſermo eius nō ſpecialiter ad vnū: ſed ad vniuerſos dirigat̉ generaliter. Porro pacificus etdilectus domini: ab eo ꝙ regno eiꝰ pax fuerit:⁊ eū dn̄s dilexerit appellatꝰ eſt. Nā ⁊ pſal. xliiij.et. lxxj. dilecti ⁊ pacifici titulo ꝑnotant̉. Qui tn̄etſi ad ꝓphetiā xp̄i eccleſięqꝫ ꝑtinētes: fęlicitatē⁊ vires ſalomōis excedūt: tn̄ ſcd̓m hiſtoriā ſuꝑſalomonē

lege dn̄i dicunt̉ ſancta qͥbus maiora ſūt ſancta ſanctoꝝ: ita dicit Iſido. Et ymol̓. vj. ⁊ ſubdit: Horū aūt triū libroꝝ carminaexamētris ⁊ pentametris verſibus cōpoſita ꝑhibent̉: vt Ioſephus Hieronymuſqꝫ cōſcribūt. Epithalamiū .i. cātus qͥ fit ſuper thalamū .i. ſupra ſponſū vel ſpōſaꝫ. vnde epithalamius a.um. ẜm Huguitionem. Papias veroſic dicit: Epithalamia ſūt carmina nuptiarū que decantant̉ a ſcholaſticisad honorē ſpōſi vel ſpōſe. Hoc primoSalomon edidit ad laudē xp̄i ⁊ eccleſie: ex quo gentiles epithalamia ſibivendicauerūt. Dictū eſt aūt ꝙ in thalamis decantet̉: Hieronymus in epiſtola ad Paulinū: Salomō pacificꝰ⁊ amabilis dn̄i mores corrigit: naturam docet: eccleſiam iungit pariter etchriſtū: ſanctarū quoqꝫ nuptiarū dulce canit epithalamiū. a Panarethos .i. eccleſiaſticus. a pan: qd̓ eſt totū: ⁊ ares qd̓ eſt virtus: ⁊ theſis ꝙ eſtpoſitio: qꝛ eſt cōtentiuus ⁊ inſtructiuus virtutū oīm tā theologicarū: qͣꝫpoliticarū: vel dicit̉ a pan qd̓ eſt omne ⁊ arethe qd̓ eſt virtus. cum em̄ a latinis indiſtincte dicit̉ virtus vel animi vel corporis: grece aūt arethe dicitur tm̄ animi. dynamis vero in corpore ⁊ in anima dicit̉. Remigiꝰ dicit ininterp̄tationibꝰ. Panarethos libereccleſie vel eccleſiaſticus: de quo dicit Iſidorus Ethymol̓. vj. Librū Ecī certiſſime ieſus filiꝰ ſyrachcleſiahieroſolymita ieſu ſacerdotis magninepos cōpoſuit: d̓ quo meminit et Aacharias: qͥ libri apud nos ꝓpter elomonis titulo p̄quij ſimilitudinē ſnotant̉: daūt eccleſiaſticus eoqd̓ de totius eccleſie diſciplina religioſe cōuerſationis magna cura ⁊ rōnſit editus. hic et apud hebreos reperitur: ſed inter apocryphos habet̉b Filij ſyrach. ad differentiā ieſu filij naue.Pſeudograus.falſo inſcriptꝰ vel intitulatꝰ: qꝛ .ſ. ſapentia ſalomonis inſcribit̉: cū tn̄ nōſalomone ſedilone ſit editꝰ. ⁊ dictur pſeudographus a p̄ſeudofalſus et graphos quod eſt ſcripturaid eſt fariptus qͣꝫtū ad titulumſupradictū. Etiā p̄ſeudographus aliquādo exponit̉ falſus ſcriptor ⁊ pōtin hac dictione ⁊ ſimilibus vt pſeudo apoſtolus pſeudo ꝓpheta eē cōpoſitio vl̓ appoſitio. Et eſt pſeudo indeclinabile ī vtroqꝫ numero ⁊ omnis generis ẜm Hiuitionē. Quidā tn̄ dicūtꝙ p̄ſeudo eſt tm̄ numeri pluralis. Sed tene ꝙ priudictū eſt:⁊ corripit penultimā p̄ſeudograp: de hoc dicit Iſidorus īvj. Athymol̓. ⁊ ſumit a Hieroentie apud hebreos nuſqͣꝫ eſt: vnde ⁊ſe ſtieloquētiā redolet: hūc iudei philonis eſſeꝓinde ſapientia nominat̉: quia in eo chriſtili eſt ſapiētia patris ⁊ paſſio eius euidēter exprimit̉:e dicit Hieronymus inlibro illuſtriū virorū: ꝙ fuiiatione alexādrinꝰ de genere ſacerdotū. d̓eſt intitulatū. Secundusſcꝫ liber

Ipſe ſtilus .i. ipſe modus ſcribendiſcꝫ liber Sapientie. ef Eloquētiā redolet: id eſt ſapit. q. d. ita luculenter ⁊ tā excellenter loquit̉ ꝙ ex ip̄o modo loquēdi apparet hunc libruꝫgreco eloquio fuiſſe ſcriptū: quia philo ī greca lingua fuit peritus licet eſſet iudeus. g Sicut gͦ iudith ⁊cͣ. Iſidorus invj. Ethymol̓. dicit: Et iudith Tobiemachabeorūqꝫ libri quibꝰ auctoribꝰſcripti ſunt minime cōſtat. habēt aūtvocabula ex eoꝝ noībus quorū geſta in eis ſcribunt̉. h Canonicas.id eſt regulares in qͥbus dant̉ recteregule viuēdi: q̄ recte regunt q̄ recteducūt: nec aliorū trahunt: q̄ diſtortūprauūqꝫ corrigūt. vnde dicunt̉ canonice ⁊ canon grece qd̓ ē regula latine ſiue cōſuetudo approbata ſiue inſtitutio. ⁊ ſcias ꝙ canon in recto nōdebet in fine accentuari cū corripiatpenultimā obliquorū. Inde canonicus: id eſt regularis. vt dictū eſt: inꝓlogo galeato ſuꝑ libros Regū inuenies qui libri ſint de canonē: ⁊ quinō. i Nō recipit. hoc verū eſt deorientali eccleſia: ſed occidentalis recipit: vt dicit Auguſtinꝰ in libro deciuitate dei: vel forte nondū tꝑe ſuoerant recepti. Uel nō recipit inter canonicas ſcripturas .i. nō cōputat incanone veteris legis aut noue: ſunttn̄ canonici libri ab eccleſia catholica approbati. k Sicui ſane ⁊cͣ. littera plana eſt: ſnīa em̄ talis eſt: ſi alicui magꝭ placet editio. lxx. qͣꝫ noſtrapoteſt eā habere olim a me correctā.l Cudimꝰ .i. fabricamꝰ vel facimꝰ.Cudo dis: d̓r fabricare: ferire: polireſculpere: ⁊ tōdere. m Et tn̄ cū ⁊cͣ.Hic ꝓbat ꝑ ſimile ſuā editionē p̄ualere: ſicut em̄ vinū trāſfuſū de primovaſe in ſecūdū. ⁊ de ſcd̓o ī tertiū: corrūpit̉ ⁊ aceſcit: ita editio. lxx. de hebreo in grecū ⁊ de greco in latinū qͣſi in tertiū vas trāſfuſa: minus valetqͣꝫ nr̄a q̄ īmediate de ipſo fonte veritatis hebraice eſt aſſumpta: ⁊ hoc eſtqd̓ ip̄e dicit: n Sciat magis nr̄aſcripta intelligi .i. eſt magis eſſe intelligibilia. qꝛ puriora ſunt ⁊ veriora qͣꝫeditio. lxx. o Que nō in tertiuꝫvas trāſfuſa coacuerint .i. corruptafuerint ad modū vini nimis de vaſein vas trāſfuſi qd̓ amittit colorē ⁊ ſaporē ⁊ valorē. Coacuerīta coaceo qd̓ cōponit̉ a con ⁊ aceo .i. eſſe vel fieri acidū.p Sed ſtatim .i. īmediate. q De prelo .i. de torculari.Puriſſime cōmendata teſte .i. vaſe penitus incorrupto.Cōmēdata a cōmēdo qd̓ cōponit̉ a con ⁊ mādo: ⁊ eſt cōmendare: tradere: committere: laudare: magnificare: ⁊ extollere.Teſta qͣſi toſta a toſtꝰ a. um: qꝛ cū prius mollis ſit toſta poſthac deſiccat̉ ⁊ indurat̉ dū coquit̉. Et d̓r olla vel etiā qͥcqͥd excreta vel argylloſa terra coquit̉. Unde quadā ſimilitudinedicit̉ teſta capitis. s Saporē ſuū ſeruauerint p̄lum a p̄mēdo dicit̉ preſſorium: ⁊ ꝓprie p̄lum d̓r illud longū inſtrumētū.quo p̄mūt̉ vue. vel cōponit̉ p̄lū qͣſi p̄ alijs longū.PoſtillaſuNōo ꝙ loquat̉ ad populuꝫ:Veius nō ſpecialiter ad vnu: ſed aa vni⁊ ſeiuerſos dirigat̉ genera liter. Porro pacificus etni: ab eo ꝙ regno eiꝰ pax fuerit:diletus do