Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Prologus

Incipit primus prologꝰ ſctīHieronymi in librū Iob: iuxtaſeptuagīta īterp̄tes cū aſteriſcꝭet obelis ē gręco ī latinū per eūtrāſlatū: an̄qͣꝫ ex hebręo v̓teret.Iaut fiſcellā iunſco texerē: aut palmarū folia cōplicarē: vt in ſudore vultus mei comederē paneꝫ: etIvētris opꝰ ſollicif ta mēte ꝑtractarē: nullꝰ mordeg ret: nemo rep̄hēderet. Nūc autēqꝛ iuxta ſentētiā ſaluatoris voh lo oꝑari cibū qui nō perit: ⁊ antiquā diuinorū voluminū viaꝫſentibus virgultiſqꝫ purgare: etror mihi geminꝰ infigitur: corrector vitioꝝ falſariꝰ vocor: ⁊ ero̓ rores nō auferre: ſꝫ ſerere. Tanta ē enī vetuſtatꝭ conſuetudo vtetiā ꝯfeſſa pleriſqꝫ vitia placeāt: ꝑdū magꝭ pulchros volūt hr̄e codices qͣꝫ emēdatos. Quapropt̓o frēs dilectiſſimi vnicū nobili­ qtatis et humilitatis exemplar:ꝓ flabello calathis ſportelliſqꝫ smunuſculis monachoꝝ: ſpiritalia hęc ⁊ māſura dona ſuſcipite:ac beatū iob qͥ adhuc apud lati ẜnos iacebat in ſtercore: ⁊ vermi xbus ſcatebat erroꝝ: integrū immaculatūqꝫ gaudete. Quō enī ypoſt ꝓbationē atqꝫ victoriā du aplicia ſunt ei vniu̓ſa reddita: itaego ī līgua nr̄a (vt audacter loqͣr) feci euꝫ hr̄e q̨̄ amiſerat. Igit̉⁊ vos ⁊ vnūquēqꝫ lectorē ſolitap̨̄fatiōe cōmoneo: ⁊ ī prīcipijs libroꝝ eadem ſemꝑ annectēs rogo: vt vbicūqꝫ ſꝑ p̨̄cedētes vir­ egulas videritꝭ: ſciatꝭ ea q̨̄ ſubie fcta ſunt in hebraicis voluminibus nō haberi. Porro vbi ſtellę simago p̨̄fulſerit: ex hebreo ī ſermone nr̄o addita ſunt. Necnon h⁊ illa q̨̄ hr̄i videbant̉: et ita corrupta erāt vt ſenſum legētibustollerēt: orātibꝰ vobis magnolabore correxi: magis vtile qͥd īex odio meo eccleſijs xp̄i vētuꝝ kratus: qͣꝫ ex alioꝝ negocio.Finit prologus in Iob ẜm ſeptuaginta interpretes.

Incipit expoſitio fratris Britonisordinis mīoꝝ ſuꝑ pͥmū ꝓlogū Iob.I aut fiſcellā iunco texereꝫ⁊cͣ. Sicut ait Iſido. ī li. etymol̓. libꝝ Iob qͥdā moyſenſcripſiſſe arbitrantur. Alijnū ex ꝓph̓is: nōnulli ꝟo eundē Iobpoſt plagā ſue paſſiōis ſcriptorē fuiſſeexiſtimat: arbitrātes: vt qͥ certaminaſpūalisigne ſuſtirit: ijirrare.qͣs victorias expetiuitHieronymꝰ bis trāſtiPrimo de greco in ltrāſlationē. lxx. interp̄breo in latinū: nullū ſitū. Prime trāſlatiōi p̄peheat. R.gū: vn̄ duxi eū primitbet aūt qͣttuor ꝑticulas. In pͥma dicitHieronymꝰ ꝙ emuli eū rep̄hēdebāt:qꝛ ſpūalibꝰ intēdebat ⁊ erroꝝ correctioni: qͥ tn̄ nunqͣꝫ eū rep̄hēderent ſi vacaret tꝑalibꝰ ⁊ carnalitatꝭ corruptiōi.vn̄ dicit: Si aūt fiſcellā ⁊cͣ. In ſcd̓a reprehēdit eos qͥ nō curāt de codicū vitio dūmodo ſit ī eis exterior pulchritudo. ibi: Tanta eſt enī vetuſtatꝭ cōſuetudo ⁊cͣ. In tertia inuitat beniuolosſuos in libꝝ Iob ẜm. lxx. diminutū pͥmitꝰ ⁊ corruptū. iā ẜm trāſlationē ſuam vt integrū recipiāt ⁊ correctū. ibi:Quapropter o frēs dilectiſſimi ⁊cͣ. Inqͣrta parte excitat lectoris attentionē:vt diligēter ꝯſideret qͣliter in iſta trāſlatiōe ſuppleuit diminuta: amouit ſuperflua: dilucidauit obſcura. ibi: Igtur vos ⁊ vnūquēqꝫ lectorē ⁊cͣ. His vſis lr̄a exponat̉: Fiſcellā vas eſt vimineū vel de iuncis marinis ꝯtextū. deqͦ legit̉ Exo. ij. a. Sumpſit fiſcellā ſcirpeam ⁊cͣ. b Aut palmaꝝ .i. arborūc Folia cōplicarē. ꝓ ſportulis faciēdis. d In ſudore vultus. ẜm ꝙ d̓rGen̄. iij. d. In ſudore vultꝰ tui ⁊cͣ.e Et ventris opꝰ ⁊cͣ .i. fiſcellas autſportulas ad vendēdū facerē: ⁊ de earū precio laute comederē ⁊ biberē.f Nullꝰ morderet. occulte detrahendo. g Nemo rep̄hēderet. arguensin aꝑto. h Cibū qͥ nō perit. Ioh̓isvj. c. Oꝑamini cibū q̄ non perit .i. bonū opus qͦ aīa reficit̉. Ioh̓. iiij. e. Mecibꝰ eſt vt faciā volūtatē eiꝰ q̄ me miſit: vt ꝑficiā opus eiꝰ. Aliqͥ libri hn̄t:Cibū q̄ nō putrit: qd̓ nihil eſt: cū nondicat̉ putrio tris: ſed putreo putres.i Sentibꝰ virgultiſqꝫ .i. maioribꝰ erroribꝰ. hec ſentis: huiꝰ ſentis. ſicut aitHuguitio d̓r ſpina vl̓ arbor ſpinoſa:⁊ ſentix. cis d̓r: ⁊ d̓r a ſentio: qꝛ grauitſentit̉ cū pungit. ꝑ ſentes itaqꝫ q̄ grauius offendūt intelligunt̉ maiores ērores. ꝑ virgulta ꝑ q̄ plane incedimintelligunt̉ minores. k Error mihi geminꝰ iungit̉ .i. ſimul imponit̉. qꝛ.l Corrector vitioꝝ falſariꝰ vocor. ecce pͥmus error. m Et errores nō auferre ſed ſerere .i. ſemīare. ecce ſcd̓s error. Ꝙ aūt dicūt qͥdā: n Geminꝰid eſt natural̓. a genio qͥ ē deꝰ nature.in nulla biblia inueni: potiꝰ eſt adinuētio qͣꝫ lr̄a. o Tanta eſt enī vetuſtatis ꝯſuetudo .i. tantā vim habet cōſuetudo vetuſta .i. Theſſal̓. iiij. c. Rogamus vos frēs vt abundetis magis⁊ operaꝫ detis vt quieti ſitis ⁊cͣ. Glo.Difficile eſt dimittere ꝯſuetudinē. vn̄Hiere. xiij. d. Si mutare p̄t ethiopſ pel

lem ſuā: aut pardus varietates ſuas:⁊ vos poteritis bene facere cū didiceritis malū: Prouerb̓. xxij. a. Adoleſcens iuxta viā ſuā etiā cū ſenuerit nōrecedet ab ea. p Uitia placeāt. qͣꝫuis confiteant̉ illa eſſe peccata et mala: tn̄ placent. q O fratres dilectiſſimi. loquit̉ ad heliodoꝝ ⁊ paulinumqͥbus ſcribebat: vel generaliter ad omnes beniuolos et amicos. r Proflabello. flabellū dicit̉ inſtrumentumquo expellunt̉ muſce: qd̓ alio nomīeemuſcatoriū dicit̉. ⁊ d̓r a flo flas: quiaflatū fac̄ cū mouet̉ in aere. s Calathis. dicit̉ calathus corbus vel paneriū: ⁊ dicit̉ a calon qd̓ eſt lignū: qꝛ fitde lignis. ſportula dicit̉ paruus corbus: diminutiuuꝫ a ſporta: qd̓ eſt vasvimineū vel iunceum: ⁊ dicit̉ a ſportofrutice. vn̄ in qͥbuſdā locꝭ texit̉. Ul̓ dicitur ſporta ab aſportādo: qꝛ ibi neceſſaria deportant̉. Quia vero monachiantiquitꝰ flabella ⁊ calathos ⁊ ſportulas faciebāt: ⁊ amicis ſuis ea ꝓ munere erogabāt: ⁊ ip̄e Hieronymꝰ eratmonachꝰ. ideo exemplificat de his. q.d. pro huiuſmodi munuſcul̓ mitto vobis dona ſpūalia in ꝑpetuū ꝑmanſura. t Beatum Iob. i. librum beati Iob.v Qui adhuc apud latinos iacebatin ſtercore alludit ei qd̓ dicit̉ Iob. ij. c.Qui teſta ſaniē radebat ſedes in ſterquilinio. x Et vermibꝰ ſcātebat .i.ebulliebat vermibꝰ errorū. ſcatere ꝓprie eſt aquaꝝ qn̄ ebulliunt ⁊ erūpuntde cataractis ſuis. vnde hec ſcatebra:dicit̉ huiuſmodi ebullitio vel eruptiovel ortus aquaꝝ. y Gaudete .i. cūIntegrū .i. ſigaudio ſuſcipite. 3ne defectu ⁊ errore. a Duplicia ſūtei ⁊cͣ. Illud ſumitur de vltimo Iob.b Feci eum. id eſt librum ſuum.c Habere que amiſerat. id eſt q̄ ſubtracta erant in alijs tranſlationibus.Igitur ⁊ vos. o heliodore ⁊ pauline. e Ut vbicunqꝫ. in iſta primaeditione mea. f Uideritis virgulas. id eſt obelos. g Imago ſtelle.id eſt aſtericus. quid ſit aſtericus. qͥdobelus: ⁊ quod officium habeant inuenies ſupra ante medium illius prologi. ſcilicet deſiderij mei.Ratus. id eſt exiſtimans. Quidid eſt aliquid. i Magis vtile venturum. id eſt prouenturum.k Eccleſijs chriſti ex odio meo. ideſt ex tranſlatione mea: qui me redditpluribus odioſum: vel propter quaꝫincurro odium multorum.l Ꝙ ex aliorū negocio. id eſt operatione illorum. id eſt qͣꝫ ſi alia agerem:⁊ ẜm hoc ſignat hic actū rei alicuiuscuius contrarium eſt ocium. vnde dicitur negocium quaſi negans ocium.Uel qͣꝫ ex negocio. id eſt qͣꝫ ex tranſlationibus. Aliorum interpretum: quiaſcilicet in iſtam tranſlationem corriguntur errores: ⁊ ſupplētur defectusaliorum interpretū: nec hoc dicit Hieronymus ſe iactando: ſed veritatē potius exprimēdo. ſic loquitur Apoſtolus .j. Corinth̓. xv. b. dicens: Abundantius alijs omnibꝰ laboraui ⁊cͣ.Finit expoſitio ililius prologi-

Iob .2. c.

Ibi. 42. c

a 2