Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

AAlius prologus

Incipit alius prologꝰ ſanctiHieronymi ī libꝝ Iob ex hebręoin latinum per eum verſum.Ogor ꝑ ſingulosſcripture diuinę lilbros aduerſarioꝝrn̄dere maledictisſqͥ interp̄tationemmeā rep̄hēſionē ſeꝰ ptuaginta interp̄tū crimīant̉: qͣſinō ⁊ apud gręcoſ aquila: ſymmachus ⁊ theodotion: vl̓ verbum eꝟbo: vl̓ ſenſum ē ſenſu: vl̓ ex vtroqꝫ cōmixtū ⁊ medie temperatuꝫgenꝰ trāſlationis exp̄ſſerint ⁊ oīa tveteris inſtrumēti volumīa Origenes obelis aſtericiſqꝫ diſtinxe fͦrit: qͦs vel additos vl̓ de theodo­ itione ſumptos tranſlationi antiquę inferuit: probans defuiſſekquod additū eſt. Diſcant igit̉ ob ltrectatores mei recipere in totoqd̓ in partibꝰ ſuſceperūt: aut interpretationē meā cū aſtericꝭ ſu­ nis radere. Neqꝫ enī fieri poteſt vt oquos plura intermiſiſſe ſuſceperint: nō eoſdem etiam in quibuſ­ 8dam erraſſe fateant̉: precipue inIob: cui ſi ea quę ſub aſtericꝭ ad­ rdita ſunt ſubtraxeris: pars maxisma detruncabit̉: et hoc dūtaxatapud gręcos. Cęterum apud latinos ante eam trāſlationē quam aſub aſtericis ⁊ obelis nuper ędidimꝰ: ſeptingēti ferme aut octingenti verſus deſunt: vt decurtatus et laceratus corroſuſqꝫ liber?feditateꝫ ſui publice legentibuseprebeat. Hęc autē tranſlatio nul gͣlum de vetribus ſequitur interpretem: ſed ex ip̄o hebraico ara­ hbicoqꝫ ſermone: ⁊ interduꝫ ſyro:nunc verba nunc ſenſus: nunc ſi­ imul vtrūqꝫ reſonabit. Obliquusenim etiaꝫ apud hebręos totusliber fertur et lubricus: et quod i

Incipit expoſſtlo fratris BritonisAdinis minoꝝ ſuꝑ aliū ꝓlogū ſanctiHieronymi in libꝝ Iob.Ogor ꝑ ſingl̓os ⁊cͣ. Iſte ꝓe logus p̄ponit̉ illi trāſlationi quā beatꝰ Hieronymlibrū Iob de hebreo trāſtulit in latinū: vnde dicit ipſe in ſcd̓o libro ꝯtra Rnfinū. Tranſibo ad libruꝫIob quē poſt. lxx. interpretū editionequā Origenes obeliſ aſtericiſqꝫ diſtinxit ante annos pl̓imos latino ſermonidatū: cū rurſum iuxta ip̄m hebraicumverterē. ſic locutꝰ ſum: Cogor ꝑ ſingulos ⁊cͣ. Habet aūt iſte ꝓlogus ſeptparticulas pͥncipales. In pͥma īuehitur ꝯtra emulos recipiētes alioꝝ trāſlationes .ſ. poſt. lxx. interp̄tes: ſuā autem qͣſi ſuꝑfluā ⁊ in. lxx. interpretū repreheſionē editā refutātes. vnd̓ dicit:Cogor ꝑ ſingl̓os ⁊cͣ. In ſcd̓a arguita minori: ꝙ exquo receperūt aliorumtranſlatiōes q̄ erant incōplete: multomagꝭ debeāt iſtā q̄ cōpleta eſt reciꝑe:⁊ que īmediate emanat a fontali veritate. vn̄ dicit: Diſcāt igit̉ ⁊cͣ. Incōpletionē aūt illarū tranſlationū: ⁊ maxime apud latinos qͥbꝰ ſcribit: oſtenditdicēs: Ceteꝝ apud latinos ⁊cͣ. Qualiter aūt iſta trāſlatio emanauerit īmediate a fontali veritate. patet cū ſubditur: Hec autē trāſlatio ⁊cͣ. Quia veroiſte liber apud hebreos eſt dubiꝰ ⁊ obſcurus: ſicut ip̄e teſtat̉ di. Obliquusenī etiā apud hebreos totꝰ liber fert̉ ⁊lubricus: iō in tertia parte notat tranſferendi diligentiā ⁊ ſollicitudinē. cumdicit: Memini enī me ⁊cͣ. In qͣrta ꝑte dicit ꝙ apud hebreos liber iſte varium hꝫ ſtilū: apud qͦs ⁊ metra eſſe probat: ne forte alicui videat̉ increduluꝫ:⁊ hec pars īcipit ibi: A pͥncipio itaqꝫvolumīs ⁊cͣ. In qͥnta eliminās emuloꝝ ſuſpitionē: trāſlatiōis ſue oſtēditneceſſitatē: ⁊ ſe ad trāſferendū abilemibi: Audiāt quapropter canes mei ⁊cͣ.In ſexta multiplicit innuit tranſlationē ſuā alioꝝ eſſe tranſlationibꝰ p̄ferēdam. tum .ſ. rōne fidei: qꝛ ip̄e catholicus eſt: ip̄i heretici: tum quia iſta completa eſt: ⁊ alie diminute. iſta verax: etalie ſunt corrupte. omnia iſta manifeſta ſunt litteraꝫ intuenti: ⁊ incipit iſtaꝑs ibi: Ꝙ ſi apud grecos ⁊cͣ. In ſeptima oſtendit ꝙ veracitas codicumpreponenda eſt pulchritudini: quā deduabus tranſlationibꝰ ſuis vt eligatlectoris deſerens volūtati: ⁊ iſta parsincipit ibi: Habeant qui volunt veteres libros ⁊cͣ. His viſis lr̄e inſiſtamꝰ.c Maledictis. id eſt vituperijs et detractōibꝰ. b Aduerſariorū .i. emulorū qui mihi aduerſant̉. d Crimīantur .i. criminoſe mihi imponunt ꝙ interpretationem iſtam fecerim in reprehenſionem. lxx. ⁊ tamen aliorū tranſlationes recipiūt. vn̄ ſequit̉: e Quaſi non apud grecos aquila ſymmachus ⁊ theodocion ⁊cͣ. Et tangit Hieronymꝰ triplex genus tranſlationis. Primum eſt quando verbū ex verbo de lingua vna tranſfertur in aliam. Secunduꝫ eſt quandoſenſus ex ſenſu. Tertiū ex vtroqꝫ componitur vel temperatur.littera plana eſt. Nota ꝙ poſt aſcēſionē domini ānis. cxxiiij.Aqͥla pͥmꝰ īterpres ex hebreo grecū floruit. Deinde pꝰ ānosliij. theodotion. Deinde poſt anos. xxx. ſymmachus. de hisplenius inuenies in opuſculo de vocabulis biblie: vbi exponitur interpres. q. d. Hieronymꝰ. iſti tranſtulerunt de hebreo ingrecum: ſicut ego in latinum: ⁊ tamē nō reprehendunt̉ ab eis:propterea reprehendunt me: eo ꝙ tranſlationem. lxx. de grecoin latinum

in latinum tranſtuli ⁊ correxi cū aſtericis ⁊ obelis: qͣſi nō ſimile fecerit Origenes: qd̓ falſum eſt. vn̄ dicit: Et qͣſi n̄Origenes diſtinxerit f Oīa volumina veteris inſtrumēti .i. veterꝭ teſtamēti: ꝑ qd̓ īſtruimur. g Diſtinxeritinquā. h Aſtericꝭ ⁊ obel̓ qͦs vl̓ additos: auctoritate ſua de hebraica veritate: i Uel de theodotiōe ſūptos .i.de tranſlatiōe theodotionis: qͥ ſil̓r cūillis figuris tranſtulerat de hebreo ingrecū. k Inſeruit tranſlatiōi antiq̄:quā de hebreo tranſtulit in grecū: addendo que. lxx. omiſerūt: ⁊ ſuꝑflua iugulando. Supra in illo ꝓlogo: Deſiderij mei ⁊cͣ. ante mediū inuenies plenius de iſta materia: et qͥd ſignificentaſterici ⁊ obeli. l Diſcāt igit̉ ⁊cͣ. ex qͦreceperūt tranſlatiōes aliorū que minus ſūt cōplete. Diſcāt igit̉ obtrectatores mei reciꝑe in toto .i. complete intrāſlatōe mea vetꝰ teſtamētū. m Qd̓ſuſceperūt in partibꝰ .i. incomplete inalioꝝ trāſlatiōibꝰ: ⁊ ſi volunt iſtā recipere nō vtant̉ illa tranſlatiōe quaꝫ cūaſtericis ⁊ obelis correxi. lxx .ſ. qꝛ multo melior ⁊ cōpletior eſt iſta qͣꝫ illa. Dicit ergo: Diſcant iſtā que cōpletior ēreciꝑe. Aut debēt radere .i. deſtruere:n Interp̄tatōnē meā: cū aſtericꝭ ſuiſ:qͥbus manifeſtant̉ ea que deficiunt intranſlatiōe. lxx. Ꝙ ſi nolūt eā deſtruere. patet ꝙ ſentiūt. lxx. diminutos fuiſſe. vn̄ dic̄: o Neqꝫ eī fieri p̄t vt nō fateant̉: īmo neceſſe ē ꝙ fateāt̉. p EoſIn qͥbuſdā erraſſe: ⁊deꝫ .i. lxx.ꝯcipue in Iob: vt qͦs ꝓſpexerint. alialr̄a: Intermiſiſſe plura: de hebraicaveritate. Si igit̉ recipiūt correctioneꝫillā ī qua omiſſa a. lxx. annotant̉: multomagꝭ debēt trāſlationē iſtā reciꝑe:in qua iuxta hebraicā veritatē pleniꝰd̓ſcribūt̉ r Cui .ſ. libro Iob: s Si ſb̓traxeris ea q̄ ſub aſtericꝭ addita ſt̓ abOrigene ⁊ alijs. t Et hͦ .i. hmōi detrūcatio v Dūtaxat .i. tm̄mō. x Apudgrecos ē: n̄ apud hebreos. nā apud latinos qͥ de greco tranſtulerūt eadē detrūcatio habebat̉ ante illā tranſlationē quā fecit Hieronymꝰ cū aſtericis ⁊obel̓: ⁊ hͦ ē qd̓ dicit: y Ceteꝝ: ꝓ ſed.Apud latinos. dcc. aut. dccc. ꝟſusferme .i. fere deſūt: a An̄ eā trāſlationē quā ſub aſtericis et obelis nuperedidimꝰ .i. cōpoſuimus trāſferētes degreco ī latinū. b Decurtatꝰ .i. abbreuiatꝰ ꝓpt̓ textꝰ diminutionē. c Laceratꝰ: ꝓpt̓ ſentētiaꝝ diſcōtinuatiōeꝫ.d Corroſuſqꝫ: ꝓpter ītelligētie īcōpletionē. e Feditatē .i. turpitudinē: vl̓nuditatē. alia lr̄a .i. apertu defectum.f Hec aūt trāſlatio mea .ſ. ſecūda trāſlatio. g Nullū de veteribꝰ ſeqͥt̉ īterpretem: ſicut prima tranſlatio de greco in latinum in qua ſecutus ſum trāſlationem. lxx. cum aſtericis tamen etobelis .i. ſupplēdo diminuta ⁊ reſcindēdo ſuꝑflua. h Sꝫ exip̄o hebraico arabicoqꝫ ſermone: ⁊ interdū ſyro. Iſte tres lingue affines ſunt. i Nūc ꝟba ⁊cͣ. q. d. hec noua trāſlatio nōſꝑ expͥmit ꝟbū ex ꝟbo: vel ſenſū ex ſenſu: ſꝫ qn̄qꝫ ſic: qn̄qꝫ alit̓:⁊ qn̄qꝫ vtrūqꝫ. Quare aūt hoc fecerit ſubiūgit. d. quia totꝰ liber iſte l Fert̉ .i. dicit̉: k Obliquꝰ .i. obliq̄ ⁊ obſcure loquens: quia aliud pretendit: ⁊ aliud intendit: ⁊ ideo accipienda ſunt verba: non in ſenſu quem faciunt: ſed in ſenſu quofiūt. vt ē illud Iob. ij. Bn̄dic deo ⁊ morere .i. maledic. m Etlubricus .i. in quo quis de facili poſſet labi per erroremmaleſcꝫ intelligendo. Lubricum enim eſt in quo quis de facili labitur: ſicut eſt glacies vel terra argylloſa. Lubricū d̓r qd̓ elabit̉ tenetur