Glo. ordi. E Canti Ca.Nico. de lyraI
¶ Incipit canticum canticorum Salomonis: Ca. Idelectet: ⁊ certificet. Humanā naturāaSculet̉ mea Fīcarnatione filij que eſtuaſi quēdā pratio cōiūctiōisōſcl̓o orꝭ ſui.
lū qui rationabiliter erat allocuturus: ⁊ congregaturꝰ eccleſiam. Iuxta numeꝝ vocabulorū tres fecit libros. ꝓuerbia: ideſt in quo libro docet paruulos nō tam etate qͣꝫ ſcientia: de eqͣnimi conuerſatione in mundo .ſ. qualiter licite poſſint vti temporalibus. Eccleſiaſten in quo inſtruit homīes profectioriſ etatis ad contemptū caducoꝝ. Canticacanticorum .ſ. hoc opus in quo virūconſummatum docet de ſolo amoredei vt requieſcat inter brachia ſpōſi.Unde ⁊ canticum canticoꝝ dicit̉ ſuadignitate omnia alia excellens cantica. per illa quippe vitantur vitia: cauetur hoſtis: per iſta locupletamurvirtutibus: domino coniungimur.Simili ordine etiā philoſophi inſtitutiones ſuas ponunt. primū Ethicādocent: poſtea phyſicam: ⁊ quē ī hisꝑ̄feciſſe vident ad theoricā vſqꝫ perucunt. Materia. ſponſus ⁊ ſponſa: id eſt caput ⁊ eccleſia. ⁊ modus qͣli d̓ſiderio membra capiti cohereāt:⁊ ei placere contendant: et que donaab illo vel in preſenti accipiant vel infuturo expectent: et quali affectioneſponſus eccleſiam diligat: eam laudans ⁊ ammonēs ⁊ cōfortās. Finis eſt dilectio dei. Quattuor mihi in hoc oꝑe inueniſſe videor: ꝑſonas: ſponſū: ⁊ ſodales ipſius. ſponſā ⁊ adoleſcentulas cū ea. Alia a ſponſo: aliadicunt̉ a ſpōſa: nōnulla a iuuenculis: quedā a ſodalibꝰ ſpōſi.Cōgruū qͥppe eſt vt in nuptijs ſit adoleſcētulaꝝ multitudo cūſponſa: iuuenū turba cū ſpōſo. Spōſū: xp̄m intellige. ſpōſā eccleſiam ſine macula ⁊ ruga. Angelos vero ⁊ eos qͥ ꝑuenerūt īvirū ꝑfectū: intellige amicos ſpōſi. Adoleſcētule ſūt ſpōſaꝝ īcipientiū turbe: iuxta modū quēdā ſalutē adepte. Ex hoc aūtlibro gētiles ſibi epithalamiū vēdicarūt. ⁊ iſtiꝰ generis carmēaſſumptū eſt. Si vis aſcēdere ad cāticū cāticoꝝ: nec eſſe ē deegypto egredi: vt poſt tranſitum maris rubri ſubmerſis inimicis primū poſſis canere canticū. Sed qꝛ adhuc longe es a cantico canticoꝝ: ꝑambula terram deſerti ſpūalit̓: ⁊ ꝯn̄r iordanisad ripā ꝯſtitutus. ſecūdū cāticū canas: Audite celi q̄ loquor⁊cͣ. Et cum vniuerſa tranſieris ad altiora conſcende: vt poſſisanima decora cum ſponſo: ⁊ hoc canere canticū canticorūNotandū ꝙ ſponſa ſꝑ in domo vel in lectulo: vel in aliquointeriori loco cū ſpoſo manere cōcupiſcit: quod mulieribus cōgruit. Ipſe quod maſculorū eſt: ad forinſeca vinearuꝫ vl̓ adhuiuſmodi opera amicā euocat: quia nimirum eccl̓ia ſi poſſetfieri in trāquillitate pacis domino ſobolē educare deſiderat.At ipſe in p̄ſenti eam crebris tribulatiōibus exercet: quo mūdior ad eterna perueniat: ne ſi proſpera contingant incolatu p̄ſentis ſeculi vel exilij delectata: minus ad celeſtem ſuſpiret patriam. Synagoga: congregatio: quod ⁊ lapidū. eccleſia cōuocatio: quod rationabilium. Utraqꝫ autē hec portio iuſtorūin eadē fide xp̄i ⁊ dilectione diuerſis tēporibus. illa expectādoventurū: iſta ſuſcipiēdo p̄ſentē cōſors effecta eſt. Omnes anime motiones vniuerſitatis conditor deus creauit ad bonū:ſed vſu noſtro ſepe fit vt res que per naturā bone ſuni: dū male his abutimur nos ad peccatum deducant. Unus ex animemotibus amor eſt: quo bene vtimur ſi ſapientiaꝫ amemꝰ: ⁊ veritatem. Male autē ſi carnem aut ſanguinē. Tu igit̉ vt ſpiritualis audi ſpiritualiter amatoria verba cantici cantari: ⁊ diſcemotum anime tue: ⁊ natural̓ amoris incēdiū ad meliora trāſ(ferre.Ca. ISculetur me. Uox precedentiū aduētūxp̄i: qui orant ad patrem ſpōſi .i. xp̄i. Iumedijs precibus exaudit̉: ⁊ vidēs ſponſum ad ip̄m loquit̉: Tangat me dulcedine pn̄tie ſue: quā a ꝓph̓is ſepiꝰ ꝓmiſſamaudiui: ⁊ velut oſculū afferēs etiam meioris attactū ſuſcipiat .i. interrogantē mede via ſalutis audiat ⁊ erudiat: ⁊ vtraqꝫvnū faciēs oſculū pacis afferat. Oſculari ꝓ pacificari pōit̉ adſil̓itudinē illoꝝ qͥ ꝓpt̓ diſcordiā a dn̄is ſuiſ receſſer̄t: ſꝫ redeūtesſe īuicē oſculāt̉ ⁊ ꝑfecte pacificāt̉: ſic ſynagoga. Genꝰ h. a doſuo ꝑ pctm̄ remotū: optat recōciliari ꝑ īcarnatiōeꝫ filij. Quotp̄cepta ex eiꝰ p̄dicatiōe cognoſcit q. tot oris eiꝰ oſcula ſuſcipit.Loqͥt̉ more amātꝰ q̄ p̄ feruore dilectiōis ordīem loq̄ndi nō valet obẜuare. Sic ei in oſculo duo corꝑa diuerſa iūgunt̉: ſic inin carnatiōe filij due ſubſtātie dininitatꝭ ⁊ hūanitatꝭ penitꝰ diuerſe: inſeparabili cōiūctiōe vniūt̉.☞ Meliora
Poſtilla venerabilis fratris Nicolai de lyraſūꝑ canticū canticoꝝ Incipit: Ca. ISculet̉ me ⁊cͣ. Expedito primo Salomōis libroin quo tradunt̉ documenta q̄ faciūt ad illuſtration mentis. ⁊ ſecūdo in quo inducimur ad contēptū affluentie mobilis. hic ꝯn̄r incipittertiꝰ īducēs ad amorē ſuꝑne felicitatiſ:ſicut dictū fuit plenius in principio primi libri: vbi poſui quandā prefationempro iſtis tribus libris. Appetitꝰ vero felicitatis ſuꝑne ꝓcedit ex amore mutuodei ⁊ rationalis creature: qͥ in hoc librodeſcribit̉ vt pleniꝰ videbit̉ ꝓſequēdo: tamen ad maiorē dicendoꝝ intelligentiaꝫaliqua ſunt hic p̄mittenda. Primum eſtꝙ tranſlatio noſtra in pluribus locꝭ diſcrepat a littera hebraica. ⁊ ſimilit̓ ſignatio capituloꝝ. Scd̓m eſt ꝙ totus iſte liber ꝓcedit parabolice: nec tn̄ apparet lucide quibꝰ ꝑſonis determinate parabole ẜm ſenſum litteralē ſint applicande.⁊ hoc cū p̄dictis difficultatē ingerit in hͦlibro. Si enī hoc appareret ſicut Iudic̄.ix. vbi dicitur: Dixerūt aūt oīa ligna adrhamnū: vēi ⁊ impera ſuꝑ nos. Ex littera ſequenti manifeſte petet ꝙ intelligitur de ſichimitꝭ ⁊ abimelech quem vnxerunt ſuꝑ ſe regē: tunc facile eſſet hūc librū exponere: ſed hoc non apparet niſi ī quodā generali .ſ. ꝙ iſte liber loquat̉ parabolice de amore mutuo ſponſi ⁊ ſpōſe. ſed qͥsſit iſte ſponſus ⁊ q̄ ſit hec ſponſa clare nō apparet ex lr̄a. ꝓpterquod accipiunt̉ varie a diuerſis. Quidā enī dixerūt ꝙ h̓ accipit̉ ſponſus ad litterā ipſe Salomō: ⁊ ſponſa filia pharaōisvxor eiꝰ p̄dilecta: ſed hoc nō videtur veꝝ: qꝛ licet h̓ amor int̓ſponſū ⁊ ſponſā potuerit eſſe licitus: vtpote infra limites matrimonij cōtentꝰ: ſicut dixi pleniꝰ ſuꝑ tertiū librū Reg. iij. tn̄carnalis fuit: ⁊ freq̄nter habet talis amor aliqͥd inhoneſtū etillicitū adiunctū: ꝓpter qd̓ deſcriptio talis amoris non videt̉ad libros ſacre ſcripture canonicos ꝑtinere: maxime qꝛ hmōilibri ſpūſctō dictāte ſūt ſcripti. Salomō aūt amorē ſui ad vxorē ⁊ ecōuerſo: ⁊ delectamēta ad hͦ ſequētia cognouit ꝑ experientiā: ⁊ nō ꝑ ſpūſſancti reuelationē: ꝓpter qd̓ h̓ liber qͥ ſemperfuit ab hebreis ⁊ latinis inter ranonicos libros reputatꝰ: vtꝑ Hiero. ī ꝓlogo galeato: n̄ videt̉ d̓ hͦ amore ꝯſcpͥtꝰ. ꝓpt̓qd̓ hebrei dicūt ꝙ iſte liber loqͥt̉ ꝑabolice de amore dei ⁊ pleb̓iudaice: quā ſibi deſpōſauit ī legꝭ datiōe Exo. xx. ⁊ ſic habuiteā vt ſpōſā p̄dilectā. Expoſitores ꝟo catholici dicunt cōit̉ ꝙiſte liber loqt̉ de amore xp̄i ⁊ eccl̓ie: accipiēdo eccl̓iam ꝓut diuidit̉ ꝯͣ ſynagogā: q̄ ꝓceſſit de latere xp̄i dormiētꝰ in cruce: ſic̄Eua formata fuit de coſta dormiētis Ade: ⁊ ſic tā illi qͣꝫ iſti nitunt̉ ad ſuas ītētiōeſ lr̄aꝫ applicare. Saluo tn̄ meliori iudiciovtriqꝫ vident̉ in aliqͦ defice̓. Prīo in hͦ ꝙ ſpōſā accipiunt nimis ſtricte iudei dicētes: ſpōſā p̄ciſe eē plebē iudaicā cū gēteꝯu̓ſa ad ip̄aꝫ. catholici ꝟo plebē xp̄ianā:⁊ in hͦ libro ponūt̉aliqͣ q̄ nō vident̉ ꝯuēiēter expōi referēdo ad ſtatū ve. teſ. ⁊ ecōuerſo aliqͣ q̄ nō pn̄t ꝯuēiēter expōi de ſtatu noui. Et ex hͦ ſeqͥt̉defectꝰ aliꝰ qͦ iudei aliqua ad ſtatū noui teſtamenti pertinētiaincōuenienter exponunt de ſtatu veteris. ⁊ ecōuerſo catholici aliqua ad vetus teſtamentū pertinentia minus conuenienter exponunt de ſtatu noui. loquendo tamen de ſenſu litteralicui prout potero inſiſtere intendo. Et eſt hic ſenſus litteralis:non ille qui per voces ſignificatur: ſed qui per res ſignificatas primo intelligitur: ſicut patet in exemplo ſupra poſito deabimelech et ſichimitis: propter hoc dicitur parabola a paraquod eſt iuxta: ⁊ bole quod eſt ſententia: quia iuxta ſignificationem vocum aliud ſignificatur. Igitur in hoc libro ſpōſusaccipi videtur ipſe deus. ſponſa vero ipſa eccleſia cōplectensſtatum vtriuſqꝫ teſtamenti: quia ſicut eſt vna fides modernorū et antiquorum: variata tamen ſcd̓m maiorem et minoremexplicationem: ſic eſt vna eccleſia variata tamen ſcd̓m maiorem ⁊ minorem coniunctionem ad deum: quia magis coniūcta eſt tempore noui teſtamenti: ⁊ hoc modo accipit eccleſiambeatus Grego. Homel̓. vij. dicens: Quis ſimilitudinem patriſfamilias rectius tenet qͣꝫ conditor noſter qui eos quos cōdidit ſic poſſidet qͣſi ſubditos in domo qui habet vineā .ſ. vnuerſalē eccl̓iam q̄ a primo abel iuſto vſqꝫ ad vltimū electū qͥ īfine mūdi naſciturꝰ eſt: quot ſctōs ꝓtulit qͣſi tot palmites miſit. Eccl̓ia vero ſic accepta reſpicit diuerſa tꝑa: ⁊ in aliquibꝰ oſfēdit ſpōſū: ⁊ ī alijs placauit. Itē ꝯſtituta eſt ex diu̓ſis gētibꝰſ. ex iudeis ⁊ gētibus: ex iuſtis ⁊ pctōribꝰ: ex p̄latis et ſubditis: ⁊ hec
S
A
5