CXXXVIII Additio¶. Additio PPſalmus

in vtero pͥ infuſionē fuit creata: ⁊ ſic excludit errorē dicentiumꝙ anima humana fuit creata cum angelis: qd̓ aliqui volūerunt ex dictis Augꝭ. in vij. ſuper Gen̄. ad litteram intelligere:qd̓ tn̄ ipſe nō aſſerendo dicit: vt ibidem patet. Excludit̉ etiamerror dicentiū ꝙ angeli in virtute diuina cauſant ſeu ꝓducūtanimas rationales: quod tamen eſt falſum: cū psͣ. ſoli deo lomuens dicit: Quod feciſti in occulto ⁊cͣ. vnde in ꝓductionerimi hominis Gen̄. ij. dicit̉: ꝙ ſpirauit deus in faciem hoīsſpiraculū vite: in alijs vero aīalibus que mediantibus cauſis ſecūdis ꝓducunt̉ dixit: Producat terra: ⁊ ꝓducant aque⁊ hmōi. ¶ Cōſequēter nono agit̉ de alio opere dei magno circa homine: in hoc .ſ. ꝙ ꝑtinet ad conſecutionē vltimi finis adquē fuit creatus: ⁊ de hoc dicit: Imꝑfectum meū viderūt oculi tui: ⁊ in libro tuo omnes ſcribent̉. Pro quo ſciendū ꝙ illi qͦa deo p̄ordinant̉ ad vitā beatā cōſequendam que eſt vltimusfinis humane vite p̄eligunt̉ a deo non ex meritis eorum futuris. vnde ad Roma. ix. de electione iacob ⁊ reprobatiōe Eſautractans dicit: Cum nōdum nati fuiſſent aut aliquid egiſſentboni vel mali: vt ẜm electionē ꝓpoſitū dei maneret nō ex operibus: ſed ex vocante. dictum eſt ei ꝙ maior ſeruiet minori: ethoc eſt quod dicit̉: Imꝑfectū meū viderunt. ⁊ verius: Informem meū. ẜm Hiero. viderūt oculi tui. qꝛ .ſ. anteqͣꝫ homo formaret̉: nec ſit in rerum natura videt̉ a deo cuiꝰ viſio etiā ſe extendit ad nō entia: et ſequitur: Et in libro tuo oēs ſcribent̉: qꝛanteqͣꝫ ſint et aliquid mereant̉: omnes iuſti non ſolum p̄deſtinati ad finalem gloriā conſequendā: ſed etiam electi ad gratiāquā gloriam merent̉: licet eam finaliter nō cōſequant̉ ſcribuntur in libro dei .ſ. vite: de quo libro ꝓut refert̉ ad diuinam p̄deſtinationē īmobilem nullus deletur. vnde Apo. iij. Non delebo nomen eius de libro vite: ꝓut aūt in ſeipſis homines mutabiles ſunt deleri poſſunt de hoc libro. iuxta illud psͣ. Deleātur de libro viuentium. vnde cum dicit: ⁊ in libro tuo omnesſcribent̉. de omnibus poteſt intelligi: nō ſolum de p̄deſtinatqui gloriam finaliter cōſequunt̉: ſed etiam d̓ his qui ẜm p̄ſentem iuſticiam gloriā merent̉: licet eam poſtea per eorum defectus amittant. et ſequit̉: Dies formabunt̉ et nemo in eis. Adquod ſciendum ꝙ dies in ſcriptura ad lr̄am accipit̉ quādoqꝫꝓſtatu gratie: vt ad Ro. xiij. Dies aūt appropinquabit: quādoqꝫ aūt ꝓ ſtatu glorie: vt in psͣ. Melior eſt dies vna ī atrijstuis ſuper milia. Et qꝛ in libro dei ſcribunt̉: vt dictū eſt nō ſolū illi qui per eternam p̄deſtinationem ad gloriam ordinant̉:ſed etiam illi qui per p̄ſentem iuſticiā gloriā merent̉: licet eampoſtea vt dictum eſt amittāt: idcirco dicit in plurali. Dies formabunt̉. dies .ſ. vtrorūqꝫ p̄dictorum formabunt̉ in libro dei:quia vtrorūqꝫ ordinatio eſt noticia dei immutabiliter ex parte ſui: licet mutabiliter ex parte eorum qui ſcribunt̉. vnde pſalmiſta de noticia dei circa huiuſmodi dies dicit: Nouit dn̄s dies immaculatorū. Et quia hec noticia in qua formant̉ iſti dies eſt ab eterno anteqͣꝫ ipſi cōſcripti in rerum natura eſſent. iōſubdit: At nemo in eis. Nemo ſcriptorum in eis: ſcꝫ in diebusformatis modo p̄dicto: quod aūt interponit hic poſtillator delibro mortis non inuenit̉ in ſacra ſcriptura aliquid dici libermortis: quia vt dicit ſanctꝰ Tho. in prima ꝑte. q. xxiiij. arti. ij.in reſpoſione ad vltimū argumētū nō eſt conſuetū cōſcribi illos qui repudiant̉: ſed eos qui eligunt̉: vnde tales nō dicunt̉ſcribi in aliquo libro dei .ſ. celeſti: ſed dicunt̉ in terra ſcribi: iuxta illud Hiere. xvij. Recedentes a te in terra ſcribantur.¶ Conſequenter decimo dicit: Mihi aūt nimis honorati ſuntamici tui deus ⁊ nimis cōfortatus eſt principatus eoruꝫ. Adcuius declarationē attendendū ꝙ quia cōſcriptio in libro vite de qua fecerit mentionē eſt mere gratuita. vt dictum eſt: idcirco ſurgit quedā tacita murmuratio cōtra deum ab his quiminus bene de diuinis ſentiūt: eo ꝙ videtur deus in hoc eſſeacceptor perſonarū: quia ex quo nulla p̄ceſſerunt merita ī hisqui ab eterno cōſcripti ſunt. ſimiliter poterant ibi cōſcribi ceteri homines quorū nec merita nec demerita p̄ceſſerunt. Adquā tacitā murmurationē pſal. reſpondet: Mihi auteꝫ nimishonorati ſunt amici tui deus: hoc eſt dicere iudicio meo valdeſunt digni honore quos deus ex ſua liberalitatē recipit ī amicos: quaſi diceret: quos em̄ deus ſumme bonus ⁊ ſapiens dignificat: temerariū eſt vt ab hominibus contemnant: ſed potius honorari debent. Et iſto modo videt̉ apoſtolus loqui deiſta materia ad Aoma. viij. cū dicit: Si deus pro nobis quisꝯtra nos? quis accuſabit aduerſus electos dei ⁊cͣ. q. d. ip̄a electio diuina ab eterno p̄ordinata ſufficit: ꝑ ratione ad hoc ꝙtales ſint digni glorificatione. Et notandū ꝙ in hoc verſu videt̉ psͣ. tangere vtrūqꝫ genus cōſcriptoꝝ in libro dei de quibꝰAugꝰ. de ciuitate dei quorum vnum eſt eorū qui ſunt cōſcripti

tm̄ ẜm p̄ſentem iuſticiā per gratiā: ⁊ de iſtis dicit: Mihi aūtnimis honorati ſunt amici tui deus. Amici em̄ poſſunt dici qͥcunqꝫ ſunt in gratia dum in ea ſunt. vnde Ioh̓. xv. Vos amici mei eſtis ſi feceritꝭ ea que p̄cipio vobis. Sed cōſtat ꝙ multi implent p̄cepta diuina: qui tn̄ poſtea gloriā dei nō cōſequūtur ꝓpter eorum defectum. Scd̓m genus cōſcriptoꝝ in librovite eſt illorum qui ẜm eternam p̄deſtinationē cōſcribunt̉: etde iſtis ꝓprie intelligit̉: Nimis confortatus eſt principatuseoruꝫ: cōſcriptio em̄ talium eſt confortata quia inuariabilis.ſimiliter et eſt prīcipatiua: quia omnes tales cōſcripti regnātcum chriſto: ⁊ per cōſequēs. Confortatus eſt principatꝰ eoꝝ.¶Conſequenter vndecimo oſtēdit ꝙ cōſcriptio p̄dicta comp̄hendens vtrunqꝫ genus conſcriptorum eſt valde numeroſa: licet em̄ pauci ſunt electi: multi tamen vocati ſunt per gratiam qui nō attingunt gloriam. ideo ſequitur: Dinumeraboeos et ſuper arena multiplicabunt̉: qd̓ nō ſolum poteſt intelligi de ſolis electis ꝑ diuinā p̄deſtinationem. quia vt dicitur:Matth̓ .vij. Arta eſt via que ducit ad vitam et pauci ſūt quiinueniant eam. Nec etiā de angelis ꝯuenienter intelligitur:quia in hoc psͣ. agitur tantū de formatione hoīs: ⁊ de alijscōditionibus humanis: nō aūt de angelicis. ſequit̉ aūt: Reſurrexi et adhuc ſum tecum. pro quo ſciendum ꝙ dauid dumꝑ reuelationem cognouit ſe reſurrexiſſe a peccatis: ⁊ per ꝯſequens cognouit ſe eſſe in gratia: vt ſupra dictum eſt: tamenpoſt illā remiſſionem peccatorum ꝓcedente tꝑe non ſciebatcertitudinaliter ſe eſſe in gratia: ſed tm̄ cōiecturaliter inqͣꝫtuꝫꝑcipiebat ſe diligere amicos dei: ꝓut in p̄cedenti verſu. Mihi aūt nimis. ſimiliter et odio habere inimicos dei ꝓut ī verſibus immediate ſequentibus habet̉: ⁊ ideo dicit: Reſurrexiſcꝫ a peccatis ꝓut mihi fuit reuelatū. Et adhuc ſum tecum .ſ.ꝑ gratiā: quod quidē ſcio per cōiecturas in hoc psͣ. contentas modo predicto de quo dicit: Et adhuc ſum tecū: quaſi diceret adhuc ſum: licet nō ſciā certitudinaliter: ſi em̄ ſic ſciuiſſet ꝓprius dixiſſet: Reſurrexi et tecū ſum. Ꝙ autem poſtillator dicit ꝙ dauid cognouit ꝑ reuelationē ſe eſſe futurū in ſocietate angeloꝝ nullū fundamentū habet in ſacra ſcriptura.immo eiꝰ oppoſitū ſtatim in ſequentibus comprobat̉. Si em̄reuelatum ſibi fuiſſet diuinitus ſe gloriam adepturum inuanum dixiſſet: Uide ſi viam iniquitatis in me eſt ⁊cͣ. vt patet intuenti. ¶ Conſequenter duodecimo oſtendit illud ꝙ cōiecturaliter dīxerat: Adhuc ſum tecum .ſ. per gratiam: ⁊ hoc ex n̄mio celo quem habebat cōtra peccatores ⁊ inimicos dei. ⁊ hͦcum dicit: Si occideris deus peccatores: ſi ꝓ quia: quia ſciodomine ꝙ occides peccatores ſcꝫ morte ſpirituali. ideo dico:Uiri ſanguinum declinate a me quorum quēdaꝫ erroremᶠ admateriam iſtā ꝑtinentem exprimit. cum dicit: Quia dicitis īcogitatione accipiant in vanitate ciuitates ſuas. cuius ſenſus eſt: Nam heretici et alij inimici dei inuidentes p̄deſtinatis quos deus ad gloriam p̄elegit anteqͣꝫ quicqͣꝫ mererent̉:vt dictū eſt: dicunt de eis detrahendo in cogitationibꝰ ſuis.Accipiāt in vanitate ciuitates ſuas. hoc eſt dicere: Illi qui p̄deſtinati dicunt̉ accipiant ciuitates ſuas .ſ. eccleſiam p̄ſentem⁊ celeſtē: quarū vnā dicūt accipere ꝑ gratiā et aliam per gloriam: ⁊ hoc in vanitate: qꝛ nullis meritis p̄cedentibus talemp̄deſtinationē dicunt̉ tales ciuitates accipere. Poſſunt etiaꝫiſta verba intelligi dicta eſſe ab hereticis qͥ aliā vitā negantſicut ſaducei et huiuſmodi. Iſti em̄ dicunt de iuſtis ꝙ accipiunt in vano ciuitates ſuas: quaſi dicerent: ꝙ inuanum laborant cū non ſit aliquod premiū eternum in illis ciuitatibus.Et quia talia dicta ſunt horribilia ſanctis viris: ideo dicit:Nonne qui oderunt te domine oderā ⁊cͣ. que ſatis patent inlittera. ¶ Cōſequenter tertiodecimo ponit ꝯcluſionē ſupplicatoriā quā principaliter in hoc psͣ. intendit. ⁊ hoc cū dicit:Proba me deus ⁊cͣ. Circa qd̓ primo aſpectu ad lr̄am dubiūoccurrit .ſ. quō pſalmiſta qui in principio huiꝰ psͣ. teſtatus ē.Dn̄e ꝓbaſti me et cognouiſti me ⁊cͣ. Modo querit. Probame de et tenta me. Si em̄ eū iam ꝓbauerat deus et cognouerat ſuꝑ flue ⁊ inutiliter videt̉ petere vt iterū ꝓbetur. Ad qd̓ſciendū correſpondenter ad p̄dicta ꝙ ꝓbatio primo mododicta et cognitio ſeu probatio intelligenda eſt quo ad p̄ſentēiuſticiam .ſ. vtrum dauid eſſet in ſtatu gratie: ⁊ qꝛ dauid dehoc iam erat certificatus vt p̄dictū eſt. ideo dixit: Dn̄e ꝓbaſti me et cognouiſti me .i. approbaſti. vt dictum eſt. Sed probatio hic ſecūdo loco data intelligenda eſt quo ad eternamp̄deſtinationem .ſ. vtrum dauid eſſet ſecurus ad gloriam finaliter cōſequendam: quod ipſi dauid nō cōſtabat certitudinaliter ꝑ reuelationeꝫ. vnde rōnabiliter timebat filiali timore ne forte incurreret in aliquā dei offenſam ex qua impediretur a cō-