in Prologum
qͥ qͥdē modꝰ loquēdi manifeſte denotat ꝙ mētes taliū ꝓphetaꝝ īdigebāt de ſingul̓ noua reuelatiōe: qd̓ n̄ ꝯtingeret ſi ī habitū ꝓphetiā habuiſſent. Habitꝰ .n. eſt qͦ qͣs vtit̉ cū voluerit:vt dicit cōmētator in. iij. de aīa. Apl̓s vero donū ꝓphetie videt̉ fuiſſe habitualit̓ collatū. nō eī indigebāt noua illuſtration de ſingul̓ qͥ ex copioſa effuſiōe ſpūſſctī fuerūt de oībꝰ etiāſuꝑnaturalibꝰ ad doctrinā ꝑtinētibꝰ ſalutꝭ repente edocti teſtante veritate. Ioh̓. xiiij. Ip̄e docebit vos omīa ⁊cͣ. Sil̓r Lu.xxj. Dabo vob̓ os ⁊ ſapīam cui nō poterunt reſiſtere oēs aduerſarij ⁊cͣ. q̄ ⁊ ſil̓ia manifeſte denotāt apl̓os habuiſſe ī hmōiſuꝑnaturalibꝰ qͣſi habitualē illuſtrationē ꝑ moduꝫ forme ꝑmanētis: qͣ cū volebāt vtebant̉: nō aūt antiqͥ. Pōt etiā hͦ deduci ex geſtis vtroꝝqꝫ. Heliſeus .n. qͥ in illo ſtatu magnꝰ fuitꝓpheta turbatꝰ aliqͣlit̓ ex intuitu regꝭ iſrl̓ pſalteriū fecit applicari: vt ꝑ laudē pſalmodie ſpm̄ ꝓphetie attingeret. iiij. Re. iij.Apl̓i vero ⁊ alij qͣꝫplurimi eccl̓ie p̄mitiue non ſolum gaudentes ꝯtumelias patiēdo: ſed in medio tormētoꝝ acerrime cruciati ſpm̄ ꝓpheticū retinebāt: qͦ magnalia dei ⁊ ſuꝑnaturaliaq̄ ad ꝓphetiā ꝑtinēt ſepe reſerabāt: qd̓ maximū ſignū eſt ip̄ohr̄e ꝓphetiā habitualē atqꝫ īmobilē. Cōſtat aūt ꝙ ille qui hꝫaliquā ꝑfectionē in habitu: ſic̄ ſcīam vl̓ hmōi: ſimplicit̓ precellit in eadē ꝑfectiōe ſeu ſcīa illū qͥ tm̄ in actu ſeu diſpoſitiōe eādem hꝫ ꝑfectionē ſeu ſcīam. ⁊ ſic moyſes qͥ in actu ſeu diſpoſion tātū donū ꝓphetie habuit: nō p̄t dici excellētior in ꝓphetia apl̓is qͥ habitualit̓ eā mō p̄dicto habuerūt: nō obſtante ꝙaliqn̄ clariorē cognitionē ip̄e moyſes habuit: qͣ excellētior oībꝰ ꝓphetꝭ antiqͦꝝ dici dꝫ. Et nota ꝙ lꝫ ſcūs Tho. ī ſcd̓a ſcd̓e. q.clxxj. arti. ij. in deci. q. ꝯcludit ꝙ ꝓphetia nō ē habitꝰ. hͦ tn̄ intelligendū ē de ꝓphetia ẜm ſuā ꝓpriā rōnē. Ad hͦ .n. ꝙ aliqͥsdicat̉ ꝓpheta nō reqͥrit̉ ꝙ inſit aīe ſue aliqͥs habitꝰ ꝓpheticꝰꝑ modū forme: vt ptꝫ de antiqͥs qͥ fuerūt ꝓphete ſine tali habitu: licet ex hͦ nō excludat̉ ꝙ qͥs poſſet hr̄e donū ꝓphetie habitualit̓: ꝓut dictū ē de apl̓is. Un̄ notant̓ ꝯcludit ſctūs Thomas ibidē: ꝙ ꝓphetia ꝓprie loq̄ndo nō ē habitꝰ .i. ꝙ de propria ſui rōne nō ē ꝙ ſit habitꝰ. Scd̓o p̄eminētia ꝓphetie apl̓orū reſpectu antiqͦꝝ poſſet ꝯſiderari ex hͦ ꝙ donū ꝓphetie cōiter acceptū ꝓut in antiqͥs fuit eſt gr̄a gratis data tm̄: vt patetMat. vij. vbi rn̄det̉. Nunqͣꝫ noui vos his qͥ dixerūt: in noīetuo ꝓphetauimꝰ. vn̄ Hiero. ſuꝑ illud ꝟbū dicit: Prophetare ⁊ ꝟtutes facere: interdū nō ē eiꝰ meriti qͥ oꝑat̉. Sed ī apl̓isdonū ꝓphētie fuit gr̄a gratū faciēs: vl̓ ex ea īmobilit̓ deriuatū. Ex ip̄a enī repletiōe ſpūſſctī qua in gr̄a gratū faciente fuerunt ꝯfirmati: oīm chariſmatuꝫ dona ꝓut cōit̓ tenet̉ habuerūt: int̓ que donū ꝓphetie ꝯnumerat̉: vt ptꝫ .j. Coꝝ. xij. Et ſicmanifeſtū eſt donū ꝓphetie in eis fuiſſe gr̄ām gͣtū facientē velinſeparabil̓r ſe hn̄s ad eā: ⁊ ꝑ ꝯn̄s donū ꝓpheticū in eis excellentiꝰ fuit qͣꝫ in antiqͥs: ſic̄ gr̄a gratū faciēs excellētior ē qͣꝫ gr̄agͣtis data. Ad ſupradicta videtur facere illd̓. ij. Coꝝ. iij. vbiapl̓s de ſe ⁊ alijs p̄mitiue eccl̓ie dicebat: Nos ꝟo oēs reuelata facie gl̓iaꝫ dn̄i ſpeculātes ⁊cͣ. ꝓut dn̄o ꝯcedēte ibidē declarabit̉. ¶ Itē obiectio poſtillatoris ꝯtra ſcd̓aꝫ rōnē ſctī Tho.vbi dicit ꝙ cū denūciatio ꝓphetie ē aliqͥd ſequēs ꝓpheticā cognitionē: iō nō dꝫ variare gradū ꝓphetie ⁊c. nō videt̉ valere.Dignitas .n. ſeu excellētia eoꝝ q̄ ſunt ad finē ex maiori appropinqͣtiōe ſeu adeptiōe finis ſumi dꝫ etiā ſi tal̓ finis n̄ ſit d̓ eſſentia rei: ſꝫ eā aliqn̄ ꝯſequat̉. Hō enī qͥ maiorē gr̄am hꝫ ſeu magis ꝟtuoſus ē excellētior eſt alio hͦ nō habēte: licet gr̄a ⁊ ꝟtutes nō ſint de eſſentia hoīs: ſed etiā qn̄qꝫ ꝯſequunt̉. Cū igit̉ finis ꝓphetie eſt vtilitas eccleſie. j. Coꝝ. xiiij. Qui ꝓphetizathominibꝰ loqͥtur ad edificatione: exhortationē ⁊ ꝯſolationē:ſeqͥtur ꝙ qͥ pluribꝰ ꝓphetiā ſuā denūciat excellētior eſt illo qͦpaucioribꝰ: ceteris paribꝰ. Bonū enī ẜm ph̓m qͣnto vniuerſalius: tāto diuiniꝰ. vn̄ denūciatio ꝓphetica pluribꝰ facta excelentiorē ꝓphetiā facit: ⁊ ſic altiore ꝯſtituit gradū ꝓphetie: p̄ſertim cū toti ppl̓o cultui diuino mācipato ſuas denuciat prophetias: vt moyſes. ¶ Itē obiectio ꝯtra tertiā rōnē ſcī Tho.in qua d̓r ꝙ ꝯfirmatio ꝑ ſigna ſeqͥtur ꝓphetiā ⁊cͣ. nō videt̉ valere ꝓut ex dictis ꝯtra ſcd̓am obiectionē ſatis ptꝫ. Cōfirmatio enī ꝑ ſigna licet nō ſit de eſſentia ꝓphetie: ꝑtinet tn̄ ad eiꝰfinē certiꝰ ſeu efficaciꝰ ꝯſequēdū. Ad hͦ ꝙ ꝓphetia credaturdant̉ miracula. ⁊ iō turba vidēs xp̄m adoleſcentem reſuſcitare: qd̓ eſt de magnis miraculis: magnū ꝓphetā ip̄m iudicabant: Lu. vij. Propheta magnꝰ ſurrexit in nobis. Un̄ ⁊ confirmatio apoſtolice doctrine ſignis a deo factis attribuitur:iuxta illud Marci vlti. Dn̄o cooperante ⁊ ſermonē ꝯfirmante ſequētibꝰ ſignis. Ꝙ aūt d̓r de Iohāne baptiſta ꝙ nullū ſignum fecit vt habet̉ Ioh̓. x. ⁊ tn̄ fuit ꝓpheta: ⁊ plus qͣꝫ ꝓphca. Ad hoc pn̄t dari rationes. Prima: quia eius vita fuit tā
preclara ꝙ nō indigebat ꝯfirmatione miraculoꝝ. Secūda: qꝛvidebant̉ dicta eiꝰ impleri euidēter in xp̄o: cui tanqͣꝫ pͥncipaliori miracula reſeruabat: ꝓut ibidē cōiter dicit̉. Et pōt ad hocreduci illud verbū chriſti de Iohāne .ſ. ꝙ eſt plus qͣꝫ ꝓpheta. Nā ceteri ꝯfirmatiōe miraculoꝝ indigebāt: ip̄e vero nō: licet hͦ verbū alias nō habeat expoſitiones. Ad illud qd̓ ſubiūgit de gradibꝰ ꝓphetie ⁊cͣ. Ex dictꝭ patet ꝙ tam dauid qͥſes habuerūt ꝓpheticā illuſtrationē abſqꝫ ſignis ſenſibilibꝰ:qd̓ eſt valde excellens in gradibꝰ ꝓphetie: nō tn̄ eſt ſūmꝰ gradus. Nā viſio clara diuine eſſentie in ſtatu vie quē moyſes habuit: vt dictū eſt excellētiorē gradū ꝓphetice cognitiōis ꝯſtituit. ¶ Item ꝙ addit poſtil. moyſen nō habuiſſe totiens: necita cōlter illuſtratiōes ꝓpheticas ſic̄ dauid: non videt̉ hr̄e aliqd̓ fundamētū in ſacra ſcriptura: nec ip̄emet aliquam allegataucͣtem ad hͦ facientē: ⁊ iō nō reqͥrit̉ aliqͣ ſolutio: p̄ſertim cumoppoſitū ex ſacra ſcriptura rōnabil̓r poſſet deduci. Si eī numerent̉ pſalmi a dauid editi: ⁊ ꝓphetie ſingule ip̄iꝰ moyſi in pentat eucho ꝯtente indubitant̉ ꝓphetie excedūt pſalmos: et perꝯn̄s ſi in qͦlibet pſalmo reqͥrit̉ noua illuſtratio: pari rōne ⁊ ī qͣlibet ꝓphetia moſaica. Nec enī veriſil̓e videt̉ ꝙ ille qͥ tā familiariter cū deo ſe habebat: vt de illo legeret̉. Loq̄bat̉ deꝰ moyſi facie ad faciē: ſicut hō ſolet loqͥ cū amico ſuo: Exo. xxxiij. haberet pauciores illuſtratiōes qͣꝫ ip̄e dauid: de qͦ nihil tale legitur: ſed potiꝰ aliud qd̓ ē ſatis ad oppoſitū. Legit̉ enī deꝰ miſiſſe ꝓphetā ſuū nathan ad dauid: vt ei reuelaret aliqͣ de voluntate diuīa erga eū. ij. Re. vij. ⁊ .xij. Sil̓r. j. Re. xxij. ⁊. ij. Re. vl.legit̉ gad ꝓpheta miſſus a deo ad ip̄m dauid vt eidē denūciaret q̄dā futura. Ex qͥbꝰ ſatis demōſtrat̉ dauid nō habuiſſe tāfrequētes illuſtratiōes ſicut moyſes: qͥ nunqͣꝫ legit̉ inſtructusniſi a deo vl̓ angelo. Et notādū ꝙ gad ꝓpheta intitulat̉ ca. allega. vidēs dauid .i. ꝓpheta ip̄iꝰ dauid. Qui .n. ꝓph̓a d̓r hodie: vocabat̉ olim vidēs. j. Reg. ix. Ex qͥbꝰ patet ꝙ gad ꝓpheta frequēter denūciabat ip̄i dauid aliqͣ ꝓphetica: qd̓ de moyſeſil̓e nunqͣꝫ legit̉. ¶ Itē ad hͦ ꝙ poſtillator ait ꝓphetiā dd̓ ſortiri quādā excellētiā: ex eo ꝙ xp̄i myſteria magis exp̄ſſit: cum finis totiꝰ legis ē xp̄s ⁊cͣ. Dicēdū ꝙ licet tal̓ excellētia ſit vera:nō tn̄ ꝯcludit excellētiā ſimpliciter: ſꝫ ẜm qͥd. Excellētia enī ꝓphetie moyſi ex oībꝰ que ad ꝓphetiā efficacē cōiter reqͥrunt̉:ꝯſurgit: vn̄ excellētior debet dici ſimplicit̓. Excellētia tn̄ ꝓphetie dauid ex maiori exp̄ſſione myſterioꝝ xp̄i tm̄ ꝯſiderat: q̄ qͥdem ꝯſideratio eſt ẜm qͥd. Nec etiā ẜm hāc ꝯſiderationē excellentior ceterꝭ poſſet dici ꝓphetis. Nā de Eſa. ait Hiero. in eo.dē ꝓlogo: ꝙ ita vniuerſa xp̄i eccl̓ieqꝫ myſteria ad liqͥdū ꝓſecutꝰ eſt: vt nō eū putes de futuro vaticinari: ſed de p̄teritis hiſtoriā texere. Hec ille. Cōſtat gͦ ꝙ maior excellētia eſt vniuerſamyſteria xp̄i ⁊ eccl̓ie in liqͥdum redigere: qͣꝫ illud qd̓ doctorestradūt de dauid: de qͦ nō vniuerſaliter dicūt: ſed indefinite myſteria xp̄i expͥmere: ⁊ tn̄ nec ob hͦ Eſaias d̓r eximiꝰ ꝓphetaꝝ: eta fortiori nec dauid ſic dꝫ dici. Circa qd̓ etiā attēdēdū ꝙ moyſes oīa xp̄i myſteria implicite tradidit ſeu figuraliter: licet nōexplicite. totū enī nouū teſtamētū in veteri ꝯtinet̉: iuxta ſnīaꝫGrego. ſuꝑ illud Ezech̓. j. Tanqͣꝫ rota in medio rote. Cū igit̉moyſes fuit p̄cipuus veterꝭ teſta. qͣſi de nouo legē ꝓponēs: adcuiꝰ legis obſeruationē alij ꝓphete ppl̓m inducebat: ſeqͥtur ꝙmoyſes oīa myſteria xp̄i tradidit. Nec ex hoc eiꝰ excellētia diminuit̉: qꝛ nō exp̄ſſe tradidit: ſed implicite. Nā hoc ex defectuppl̓i ꝯtingebat: qͥ rudis erat: vt doctores dicūt: ⁊ ideo nō expediebat talia talibꝰ expͥmere: ſicut ⁊ xp̄s apl̓is dicebat: Multahabeo vobis dicere: ſed nō poteſtis portare modo. Ioh̓. xvj.Cōcluſio igit̉ ſctī Tho. nō obſtātibus p̄dictis obiectionibusfirmiſſime videt̉ tenēda tanqͣꝫ ꝟa: ⁊ in ſano ſeu ī plano intellectu ſacre ſcripture fundata. illa enī verba Deut̓. vlti. Nō ſurrexit ꝓpheta maior moyſe. nō debēt intelligi vt poſtillator dicit vſqꝫ ad tp̄s Ioſue tm̄. qꝛ ſi ſic potius dixiſſet: Non ſurrexitvſqꝫ in hodiernū diē: ꝓut in ſil̓ibꝰ ſolet dici. ſed cū dicit: Nonſurrexit vltra. denotat excluſioneꝫ reſpectu futuri tꝑis: nec exhoc excludunt̉ miniſtri noui teſta. qꝛ ſtatus antiquoꝝ in ſcripturis ſub quodā ſeculo quaſi ꝑpetuo ſepe nominant̉: vt Numeri. xviij. Legitimum ſempiternū erit vobis: qd̓ nō ſe extendit ad tp̄s noue legis: vt patet intuēti ⁊cͣ. Auctoritas igit̉ beati Gregꝭ. dicētis ꝙ dauid clariorē cognitionē habuit qͣꝫ moyſes: exponēda ē vt intelligat̉ ſic: ꝙ dauid clariꝰ exp̄ſſit myſteria xp̄i modo ⁊ ratione. Similiter et ꝙ Glo. ponit dauid fuiſſeeximiū prophetaꝝ: intelligendū eſt agiographoꝝ. vn̄. ij. Reg.xxviij. vbi tota excellētia illuſtratiōis ip̄ius dauid habet̉. di.Spiritus dn̄i locutꝰ eſt in me ⁊cͣ. ibidē intitulat̉ egregius pſalmiſta iſrael: vbi notandum ꝙ non dixit egregius ꝓpheta: ſedegregius plalmiſta: in qͦ ꝓpoſitū ſatis innuitur ⁊Circa ꝑſei.