Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

tiā rōnē ad hoc adducit ex ꝑte cōfirmatiōis ꝓphetie nūciate:qd̓ ē ꝑ miracl̓a. maiora .n. ſigna fec̄ moyſes in egypto ī mari rubro ⁊ in deſerto qͣꝫ dauid ⁊ alij ꝓphete. Sed quicquid ſit deꝯcluſiōe: rōnes tn̄ inducte nō vident̉ valere ad ꝓpoſitū: quiaclaritas cognitiōis actū ꝓphetādi excludēs nō pōt ꝯſtituereexcellētiorē gradū ꝓphetie: qꝛ idē cōſtitueret ⁊ excluderet vtvr̄. viſio aūt diuīe eſſentie excludit actū ꝓphetādi: ſicut ⁊ actūfidei: qꝛ vterqꝫ actꝰ ē neceſſario enigmaticꝰ: ⁊ iō viſio diuīe eſſentie nō pōt cōſtituere excellētiorē gradū ꝓphetie: licet faciatclariorē cognitionē ſeu aliquē clariꝰ cognoſcētē: ꝓpt̓ hͦ ſuꝑiuſdixi ꝙ claritas cognitiōis maior ꝯſtituit excellētiorē gradumpphetie: dū tn̄ tal̓ claritas limites cognitiōis ꝓphetie nō trāſcēdat. Preterea: ſi p̄dicta rō valeret ſequit̉ ꝙ moyſes fuit excellētior oībꝰ apl̓is p̄ter Paulū: qͥbꝰ nō fuit ꝯceſſū videre diuinā eſſentiā in vita pn̄ti: qd̓ tn̄ ip̄e negat ibidē. dicens: ꝙ apl̓fuerūt excellētiores moyſe: gͦ ex tali viſiōe nō pōt dici vt videt̉ꝙ moyſes fuit excellētior ꝓph̓a ip̄o dd̓. Sil̓r rō ſcd̓a n̄ vr̄ valere: qꝛ denūciatio ꝓphetie ē aliqͥd ſequēs cognitionē ꝓpheticā ⁊ iō nō videt̉ variare gradū ꝓphetie: ex hͦ ꝙ pluribꝰ vl̓ paucioribꝰ denūciat̉. Sil̓r tertia nō valet eadē rōne: qꝛ cōfirmatioꝑ ſignū ſequit̉ ꝓphetiā. vn̄ ⁊ Ioh̓es bap. nullū ſignū fecit: vtd̓r Ioh̓. x. ⁊ tn̄ a dicto doctore ꝯcedit̉ maior ꝓpheta ip̄o moyſe. Similiter nec ex gradibꝰ ꝓphetie ſupra poſitꝭ p̄t moyſes dici excellētior dd̓: qꝛ excellētior gradꝰ ē caꝑe ꝟitatē ſuꝑnaturalē abſqꝫ qͥbuſcūqꝫ figurꝭ ⁊ ſignis ſēſibilibꝰ: qͥ gradꝰ fuit in dd̓:vt dictū ē ꝑ gloſa pſalmi p̄allegatā. Et idē videt̉ ꝑ illd̓ qd̓ habet̉. ij. Reg. xxiij. Sic̄ lux aurore oriēte ſole mane abſqꝫ nubibus rutilat: qd̓ d̓r de dd̓. Viſiōes enī imaginarie ⁊ ſigna ſenſibilia q̄cunqꝫ ſūt qͣſi quedā nubes claritatē ſol̓ excedētē virtutē viſus nr̄i nob̓ ꝯtēperātes. ille em̄ acutioris ⁊ fortioris viſuseſt qui claritatē ſolis pōt bn̄ nude ītueri: qͣꝫ ille qͥ nō pōt abſqꝫꝯtēꝑamēto tali: ⁊ iō dd̓ qͥ abſqꝫ ſignis ſenſibilibꝰ capiebat radiū diuine lucꝭ: habuit excellētiſſimū gradū ꝓphetice cognitionis. Et licet moyſes eundē gradū habuerit: ẜm ꝙ d̓r Aueri. xij. de ip̄o. Palā ⁊ nō ꝑ enigmata deū videt .i. abſqꝫ figur⁊ ſenſibilibꝰ ſignis: vt ibidē fuit expoſitū: tn̄ nō habuit totiēsnec ita cōiter tales illuſtratiōes ſic̄ dd̓. Itē ẜm ꝙ dic̄ doctor p̄dictꝰ: dd̓ pleniꝰ ⁊ clariꝰ exp̄ſſit myſteria xp̄i qͣꝫ moyſes. lex ātvetꝰ ⁊ ꝓph̓e ordīabant̉ ad xp̄m ſic̄ ad fine. vn̄ dic̄ apl̓s Gala.iij. Lex pedagogꝰ nr̄ fuit in xp̄o. ⁊ Act̉. x. d̓r de xp̄o: Huic oēsꝓph̓e teſtimoiū ꝑhibēt. Et Rabi moyſes dic̄ ī libro directiōispplexoꝝ ꝙ oēs ꝓph̓e n̄ ſt̓ locuti niſi ad dieſ meſſie: ⁊ iō cū finisſit nobilior his q̄ ſūt ad finē: ꝓphetia dd̓ videt̉ ſortiri quādaꝫexcellētiā: ⁊ hͦ ex hͦ ꝙ xp̄i myſteria ſic exp̄ſſit: ⁊ iō ꝓbabiliter videt̉ poſſe dici excellētior ꝓph̓a ip̄o moyſe: qͣꝫuiſ moyſes excellētior fuerit in alijs p̄dictis q̄ ꝓphetiā trāſcēdūt vl̓ eā ꝯſequūtur. beatus ēt Grego. exp̄ſſe dic̄ ꝙ dd̓ clariorē cognitionem qͣꝫmoyſes habuerit. Omel̓. iiij. ſuꝑ finē Ezech̓. Ad pͥmū dicendū ꝙ illd̓ ē verbū Ioſue ſcribētis de moyſe: ⁊ tꝑe Ioſue n̄ ſuirexerat ꝓph̓a maior moyſe: tn̄ nō ē ꝯͣ illd̓ dictū qd̓ poſtea maior ſurrexit. ⁊ oportet hͦ dice̓ ſaltē de vphetis noui teſtamenti:vt p̄dictū ē. Ad ſcd̓m dicēdū ꝙ Ioh̓es bap. ꝑtīet ad nouū teſtamētū. vn̄ dic̄ ſaluator Matth̓. xj. Lex atqꝫ ꝓph̓e vſqꝫ ad Iohānē .ſ. excluſiue. vn̄ ⁊ ꝓph̓ia Ioh̓is ī nouo ſcribit̉ teſtam̄to: ⁊iō excellētior d̓r ꝓphetꝭ veterꝭ teſtamēti. Ad maiorē aūt euidētiā dicēdoꝝ ſciēdū ꝙ beatꝰ Hierony. ter trāſtulit pſalteriū.Prīo ẜm. lxx. īterp̄tes: qd̓ pſalteriū romanū d̓r: eo ꝙ eccleſiabeati Petri illo vtit̉. Scd̓o fecit aliā trāſlationē nō multū diſtātē a pͥma: ⁊ tn̄ magis appropīquātē hebraico: ⁊ vocat̉ pſalteriū gallicanū: eo ꝙ Damaſus papa ad rogatū Hiero. illd̓ fecit cātari in eccleſijs gallicanis: ꝓpt̓ hͦ d̓r ī regl̓a fratrū mīorūclerici faciūt diuinū officiū ẜꝫ ordīeꝫ romāe eccl̓ie excepto pſalterio: quia fratres vtuntur pſalterio gallicano. Tertio ad preces Sophonij qui frequenter diſputabat cum iudeis: qui ſolum recipiunt illud quod eſt in hebreo: fecit tranſlationem immediate acceptā ab hebreo: ꝓpter qd̓ vocat̉ pſalteriū Hiero.iuxͣ hebraicā veritatē. media at trāſlatio ē cōior int̓ latinos: etiō in expoſitiōe huiꝰ libri intēdo eā ꝓſeqͥ: ⁊ vbi notabilit̓ diſcrepat ab hebreo vl̓ a trāſlatiōe Hiero. iuxͣ hebraicā ꝟitatē tā gāilld̓ ẜm gr̄am a dn̄o deo mihi datā. Itē notādū ꝙ ẜm ꝙ dicitHiero. ī ꝓlogo ſuꝑ librū pſalmoꝝ. xvij. ſūt pſal. ſine titulo: alij aūt ſūt intitulati: ⁊ hoc idē patet ī hebreo: qͥ aūt ſūt intitulati ⁊ qualit̓ ⁊ qͥ nō: videbit̉ in ꝓſecutiōe libri. De titul̓ āt iſtis ēcōis opinio latīoꝝ ꝙ appoſiti fuer̄t ab Eſdra pſalmos in hͦ volumīe colligēte ⁊ ꝯgregāte: vt ſupra dictū ē: tn̄ apd̓ hebreos ſautētici ſic̄ ⁊ pſal. ceteri ſic̄ ⁊ pͥmꝰ psͣ. ab Eſdra ꝑ modū ꝓlogcōpoſitꝰ ſiue appoſitꝰ int̓ pſal. cōputat̉: vt īfra dicet̉. Sꝫ ꝯͣ hͦ videt̉ illd̓ qd̓ dic̄ Hiero. in epl̓a adaulinū ī deſcriptiōe viri iu

ſti: cū eū dd̓ arbori q̄ ē in paradisret: īter ceteras virtutes hoc etiā intulit: In lege dn̄i volūtas eiꝰ: ⁊ īditabit̉ die ac nocte. hͦ āt aſſūptū eſt de pͥmo pſal. gͦ dd̓ fec̄ eū⁊ nō Eſdraſ. Dicēdū ꝙ hͦ nomē dd̓ aliqn̄ accipit̉ ꝓ libro pſalmorū: ⁊ ſic dicit Hiero. ī ꝓlogo galeato qͥ p̄mittit̉ librꝭ Reg.ꝙ int̓ agiographa pͥmꝰ liber ē Iob: ⁊ ſcd̓s Dauid: ⁊ ſic ꝯn̄r.⁊ hͦ mō accipit Hiero. in ꝓpoſito. cū d̓r: cū eū dd̓ ligno paradiſi cōpararet ⁊cͣ. i. liber pſalmoꝝ. vn̄ ꝯn̄r in eadē epl̓a enūerat libros veteris ac noui teſtamēti. Et eſt ſil̓is modꝰ loquendi. cū d̓r: Dauid cōparat. ſic̄ cū d̓r: euāgeliū hͦ dic̄. i. liber euāgelioꝝ: ⁊ iō nō valet argumētū: qꝛ dd̓ nō eſt h̓ nomen actorislibri pſalmorū: quoꝝ fuerūt multi actores: vt dicet̉ ī expoſiti Explicit Prologus.on primi pſalmi. Sequūtur additiones dn̄i Pauli Burgēſis ad poſtillaᶻvenerabilis fratrꝭ Nicolai de lyra ſuꝑ pſalteriū. Et pͥmo ciᶠca ꝓlogū eiuſdē de hinc ſingule additiōes Burgēſis: ſingulaꝝ poſtillarū ſubnectūt̉ cū replicis defēſiuis poſtille eiuſdēfratrꝭ Nico. d̓ lyra: editʸ a venerabili ⁊ religioſo pr̄e fr̄e Matthia doring ꝓuīciali mīſtro ſaxonie ⁊ thurigie ordīs mīoꝝ.In ꝓlogo vbi dicit̉ in poſtilla: tn̄ apud latinos īter librospheticos reputatur.Oppoſitū videt̉ ſentire beatꝰ Hiero. qͥ inAcAITIO. ꝑlogo galeato tripharie diſtīguēs ſacrāſcripturā. ait: Tertiꝰ ordo agiographa poſſidet. ⁊ primꝰ liberincipit a iob. ſcd̓s a dd̓ ⁊cͣ. q̄ qͥdeꝫ diſtīctio Hiero. triꝑtita tenēda videt̉. Nā vt actor poſtille in pͥncipio pͥmi pͣs. ait: Hiero. diligētiꝰ ſtuduit circa textū ſacre ſcpͥture: ꝓpt̓ qd̓ in hmōimagꝭ ē ſibi aſſētiēdū ⁊cͣ. p̄ſertī cū ſua opinio in hͦ aucͣte euāgelica firmet̉. Nā Luc̄. xxiiij. legit̉: Neceſſe ē īpleri oīa q̄ ſcripta ſūt in lege moyſi ⁊ ꝓphetꝭ ⁊ pſal. vbi ſatꝭ ptꝫ ꝙ pſalmi terū ordinē tenēt in ſacris ſcripturꝭ diſtīctū a lege ⁊ ꝓphetis.In eodē ꝓlogo vbi d̓r ī poſtil. Sꝫ qͥcqͥd ſit de cōcluſiōe.Ad AltlO. torē facte nō vidēt̉ hr̄eObiectiōes ꝯͣ rōnes ſctī Tho. ꝑ poſtillaorē: qd̓ de pͥmaobiectiōe patet ſic: Nā viſio clara diuīe eſſētie licet in beatꝭ intermīo exiſtētibꝰ ꝓphetiā ſeu actū ꝓphetādi excludat: nō tn̄in viatoribꝰ: alias enī ſeq̄ret̉ ꝙ xp̄s qͥ a pͥmo īſtāti ſue ꝯceptionis habuit clarā diuīe eſſentie viſionē nō fuiſſet ꝓpheta. qd̓ē ꝯtra vtriuſqꝫ teſtamēti auctoritatē. Legitur eī Deū. xviij.Prophetā ſuſcitabo eis de medio fratrū ſuoꝝ. qd̓ ītelligiturad lr̄am pͥncipaliter de xp̄o ꝓut ibidē cōiter expōitur. Sil̓rLuc̄. xxiiij. Duo diſcipuli de xp̄o adīuicē ꝯferētes dicebāt:Fuit vir ꝓph̓a potēs in oꝑe ⁊ ẜmōe: ⁊ ſic in alijs locꝭ. Cū igitur xp̄s verꝰ viator ⁊ verꝰ ꝓph̓a fuerit: oportet ꝯcedere ꝙ claritas viſiōis diuīe eſſētie limites cognitiōis ꝓphetice in veroviatore nō trāſcēdat: ⁊ ſi hͦ eſt ꝯcedēdū de xp̄o: qͥ licet verꝰ fuiſſet viator nō tn̄ purꝰ: a fortiori de purꝭ viatoribꝰ: vt de moyſe ⁊ Paulo. Rō aūt qͣre ī ſtatu vie claritas cognitiōis diuineeſſētie nō excludit ꝓphetiā: ſic̄ in ſtatu termī ē iſta: Nā viatores clare deū vidētes: licet ex ꝑte ipſiꝰ cognitiōis non ſint qͣſiꝓcul exiſtētes: cū tal̓ viſio nō ſit enigmatica: ex ꝑte tū cognoſcētiū qͥ ī ſtatu vie nō totalit̓ ī vltīa ſui ꝑfectiōe exiſtūt: ꝓculexiſtere dicūt̉. vn̄. ij. Coꝝ. v. Ꝙͣdiu in corꝑe ſumꝰ a dn̄o peregrinamur. Pōt ēt alia rō aſſignari qͣre viſio clara diuīe eſſentie excludit actū fidei: nō an̄t excludit actū ꝓphetie. Nā fidesē eoꝝ q̄ nō vident̉ ab ip̄o credēte: ſꝫ ꝓphetia ē eoꝝ q̄ ſūt ꝓcula cōi hoīm cognitiōe cū qͥbꝰ ꝓpheta ꝯuerſat̉ ⁊ cōicat ī ſtatuvie: licet ꝓpheta eadē clare videat. Ex qͥbꝰ ſeqͥt̉ ꝙ actꝰ ꝓphetādi nō ſꝑ ē enigmaticꝰ ſic̄ actꝰ fidei: ⁊ iō viſio clara diuīe eſſētie in viatore ꝯſtituere debet excellētiorē gradū ꝓphetie ꝓclariorē cognitionē: qd̓ ſatꝭ on̄dit̉ Nūe. xij. vbi ip̄e deꝰ diſtguēs int̓ ꝓphetias moyſi ⁊ alioꝝ. ſic dic̄: Si qͥs fuerit int̓ vosꝓpheta dn̄i: in viſiōe apparebo ei: vl̓ ꝑ ſōnū ⁊cͣ. Et ſeqͥt̉: Et n̄talis ſeruꝰ meꝰ mo. ⁊cͣ. Ore eī ad os loqͦr ei ⁊ palā ⁊ n̄ ꝑ enigmata. Ex qͥbꝰ ꝟbis duo māifeſte habēt̉mū ꝙ actꝰ ꝓphetādi nō ſꝑ eſt enigmaticꝰ qd̓ patet in moyſe. ſcd̓m ꝙ ꝓphetia nōrctēenigmatica excellētiorē gradū ꝓphetie ꝯſtituit:ſtillatet̉ vaītuēti ꝟba p̄dicta. Itē ſcd̓a obiectiolere .ſ. illa in qͣ dic̄ ꝙ ex p̄dicta rōne ſctīexcellētiorē fuiſſe oībꝰ apl̓is p̄ternoui teſtamē. ⁊ veterꝭ ē tā latā diſtātirēdi ſūt ſꝑ ātiqͥs: ēt ip̄i moyſiphetie de qͦ agit̉ pōt ꝯſiderut cōit̓ tenet̉quēdibuerūt tāti⁊ iō inꝯſuetū ēcutꝰ ēiuſmoofactū