Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

MoraliterCa. XL.IIAdditio Iob

Eſpōdens Ca. XLII.aūt iob dn̄o dixit: Scio brqꝛ oīa potes ⁊ nll̓a te lacvel ego.ctet cogitatio. Quiſ ē iſte qͥ celatconſilium abſqꝫ ſcientia? ideo in gſipient̓ locutꝰ ſum: et quę vltra ẜmodū excedūt ſciētiam meam.

qͣ ꝑforat ⁊ impellit intelligi poteſt recluſto in carcere. ꝑ malleum qui caſſat ⁊ cōfrīget alie corꝑales pene vt verberatio q̄ſtionatio ⁊ hmōi. Alia vero duo armorū genera .ſ. arcꝰ ⁊ fūda ꝑcutiūt a lōge: ꝓpt̓ qd̓ ꝑ ip̄a ſignificari pn̄t terror finalis iudicij ⁊ horror infernalis ſupplicij. pctōr aūt obſtīatꝰ iſtoꝝ timore nō refrenat̉ ab actu culpe. Prouerb̓. xviij. Impiꝰ cū ī ꝑfūdū pctōꝝ venerit cōtēnit. Sub ip̄o erūt radij ſolis. Cōtēnit enī ſacras ſcripturas a pctō reuocātes q̄ ſunt q̄dā veri ſolis irradiatiōes. Sternet ſibi aurū qͣſi lutū. qꝛ cōtēnit ſctōrū exēpla q̄ ſunt auꝝ examinatū. Ferueſcere faciet quaſi ollā ꝓfundū maris. ꝑ qd̓ intelligit̉ cor impij ꝓfundatū invitijs: qꝛ impiꝰ qͣꝫtū pōt excitat ad peiora. Eſa. lvij. Impij qͣſimare feruēs qd̓ quieſcere nō pōt. Poſt eū lucebit ſemita.id eſt poſt ip̄m notabiliter apparebūt malorū ſuoꝝ veſtigia.F Eſtimabit ab yſſū quaſi ſeneſcētē. Nā facto videt̉ contemere ab yſſum diuine ſapiētie tanqͣꝫ ſuas nequicias ignorantē ⁊ ad puniendū īpotentē: ⁊ qm̄ hͦ malicia ꝓcedit a demone: ꝓpter hoc de ipſo ꝯcluditur in fine. Non eſt ſuꝑ terram poteſtas. ſcꝫ in rebus corporalibus. F Que ei comparetur. vt patet ex ſupradictis in hoc capitulo: ⁊ hanc poteſtatem ad malū applicat qͣꝫtum pōt. Qui factus eſt vt nullūtimeret. Nō eſt aūt factꝰ talis a deo: ſꝫ ex defectu ꝓprio.F Omne ſublime videt. ad ꝯſequendū ſi poſſet. Ipſe eſtrex ſuꝑ omnes filios ſuꝑbie. nā ſuꝑbi ſunt de familia eius etſub ipſius poteſtate.In ca. xlj. vbi d̓r in poſtil. Non qͣſi crudelis. Poſtqͣꝫ oſtendit demonē ab homine inſuperabilē.Qd̓ dicit̉ hic: Nō quaſi crudelis exciAAAI CIO. I. tabo eū. videt̉ alludere ad id qd̓. sͣ. iobxxx. ca. ad deū clamās dicebat: Mutatꝰ es mihi ī crudelē. adcuius declarationē ⁊ cōtinuationē ad p̄cedētia ⁊ ſequētia cōſiderandū eſt: ꝙ licet deꝰ in p̄cedentibus oſtēderat ip̄i iob ꝙde ꝓuidentia diuīa circa actꝰ hūanos nō erat cā ab hoīe omnino querēda: ꝓut dictū fuit. sͣ. xxxviij. ca. ī additiōe. nihilominus tn̄ ꝯdeſcēdēs fragilitati ipſiꝰ iob: qͥ vehement̓ deſiderabat ſcire rōnes ſeu cauſas medias ſue flagellatiōis: vt patꝫſupra in pl̓ibꝰ locꝭ: voluit innuere ſibi ī hͦ loco ꝙ ꝓceſſus ſueflagellatiōiſ īcepit ab ip̄o ſathan: vt ptꝫ. sͣ. ij. ca. qͥ ꝑ beemoth⁊ leuiathā ī hͦ loco figurat̉: ⁊ qꝛ de hͦ videret̉ ꝙ iob poſſit magis miſerabilit̓ ꝓclamare: eo ꝙ deꝰ poſſet eum affligere alijsmodis p̄ter crudelitatē ipſiꝰ ſathan: iō deꝰ ſatiſfecit ſibi ꝑ hͦ ꝙin cōflictu ſeu bello qd̓ habuit cū ip̄o ſathan: deo adiuuantenō fuerat ip̄e iob cōuictꝰ: cū tn̄ ptās ſathan īcōparabilit̓ excedat ptātē ipſiꝰ iob: ꝓut infra eodē ca. Nō ē ptās ſuꝑ terramq̄ cōparet̉ ei: ⁊ de hͦ dicit: Memēto belli nec vltra addas loqͥ.q. d. Bellū qd̓ habuiſti cū beemoth ſeu leuiathā ſꝑ debes habere in memoria: eo ꝙ nō potuiſſes ab eo euadere ꝓpria poteſtate niſi ſolū diuīa. vn̄: nec vltra addas loqͥ .ſ. locutiōes q̄ruloſas: ⁊ qꝛ forte iob ex memoria talis belli p̄teriti īcideret ī timorē magnū: ne forte iteꝝ eū affligeret: iō p̄nūciat ei ſecuritatem dicēs: Ecce ſpes eiꝰ .ſ. ſathan: qͥ ſperabat ſubuertere iobad hoc: vt faceret eū ī facie dn̄i blaſphemare. sͣ. ij. ca. Fruſtrabitur qꝛ nō eſt ꝯſecutꝰ intētū: ⁊ vidētibꝰ cūctis p̄cipitabit̉:poſt ꝯſolationē iob vidētibꝰ cūctis fratribꝰ ⁊ cognat̉: hmōiſpes ſathan fruſtrata fuit ſeu p̄cipitata. Sed qꝛ adhuc poſſetGlo. ordi.Eeſpōdēs autem iob Ca. XLIIOſtqͣꝫ fideli famulo dn̄s leuiathāhoſtis eius ꝙ ſit fortis ⁊ calliduson̄dit: dū vires illiꝰ fraudeſqꝫ patefecit.Beatus iob ad vtraqꝫ rn̄dit dicēs:b Scio qꝛ omnia. Cōtra vires qͥppe eiusait: Scio qꝛ oīa potes. Cōtra vero occultas machīatiōes ſubiūxit: ⁊ nulla te latetcogitatio. vn̄ eidē leuiathā exprobrat dicens: c Quis eſt iſte ⁊cͣ. Abſqꝫ ſciētialeuiathan celat cōſiliū: qꝛ qͣꝫuis ꝯtra īfirmitatē nr̄aꝫ multꝰ fraudibꝰ occultet̉: ꝓtectorꝭ tn̄ nr̄i ſctā nobis īſpiratiōe detegit̉.Audita igit̉ fortitudīe ⁊ calliditate diaboli ⁊ creatoris potētiaq̄ et illū valent̓ reprimit ⁊ nos miſericordit̉ tegit. Btūs iob q̄ deſe ſentit aꝑit. dicēs: d Ideo inſipient̓ ⁊cͣ. Que dixerat ſapient̉dixiſſe ſe crederet ſi ꝟba ſuꝑiorꝭ ſapiētie nō audiret. in cuiꝰ comparatione ſtultū ē omne nr̄m qd̓ ſapiuāto magis ꝓficit cōtēplādo dei ſciētias: eo ampliꝰ ſegnoſcit. Et ſcīam ſuam vltra modū exceſſiſſe credii pluſqͣꝫ eſtimaueratſecreta eiꝰ ſapīe agͦuit. Sic ⁊ moyſes ex qͦ dn̄m audiuit: ſe factumīpeditioris

quis dicere: ꝙ afflictio iob ꝑ tā ferociſſimā creaturaꝫ videret̉ad crudelitatē ꝑtinere: eo modo ꝙ iob dicebat vbi ſupra. Mutatꝰ es mihi in crudelē. iō ſb̓dit: Nō qͣſi crudelis .ſ. vt dicebas:ſuſcitabo eū. q. d. cuius rō eſt: nā deꝰ nō ꝑmiſit ſathan tēptareſeu affligere ip̄m iob qͣꝫtū poſſet ſeu vellet: hͦ enī eſſet crudelitas: ſed deus limitauit potentiā ſuā. dicēs: Uerūtamē aīaꝫ eiꝰſerua in qͦ deꝰ reſeruauit in ꝑmiſſiōe afflictiōis ipſiꝰ iob ptāteꝫſuperādi ip̄m: vt ibidē in additiōe fuit expoſitū: ⁊ qꝛ iſta reſeruatio nō poterat frāgi ab ip̄o ſathan. ideo ſubdit̉: Quis enimreſiſtere poteſt vultui meo. Ratio aūt quare nullus poſſit reſiſtere. ſb̓dit: Et quis ante dedit mihi vt reddā ei. q. d. ptās ſuanon eſt a ſeip̄o ſꝫ a me. ⁊ ideo ſubdit: Omnia que ſub celo ſuntmea ſūt. ⁊ qꝛ forte diceret qͥs ꝙ nō eſſet dāda talis ptās creature tā crudeli: qꝛ poſtqͣꝫ haberet talē poteſtatē verba cōminatoria ſeu deprecatoria poſſet vti poteſtate ſua ad libitū: ſic̄ ꝯſueuit fieri int̓ hoīes qͥ poſtqͣꝫ recipiūt ptātē a ſuꝑioribꝰ: eam retinēt p̄dictis modis etiā ſuꝑiore nolēte. iō ſubdit: Nō parcaꝫ eiverbis potētibus: ⁊ ad dep̄candū cōpoſitis .ſ. vt p̄mittā eumvti poteſtate ſua vt vellet. ⁊ loquit̉ more humano ſeu poeticoꝓut in hoc libro frequent̓ tales locutiōes occurrūt: deo enimnō ꝑtinēt talia ꝓprie loquēdo. ⁊ ſequit̉: Quis reuelabit faciem indumēti eiꝰ. in quo ꝓſequit̉ ꝓpoſitū de cōditiōibꝰ demonis ſub ſpecie ceti. Et exponat̉ totū vt in poſtilla vſqꝫ ibi: Cūſublatꝰ fuerit ⁊cͣ.In eo. ca. xlj. vbi d̓r ī poſtil. Cū ſb̓latꝰ fuerit time. ange. ⁊cͣ.AA ElO. I. it timebūt angeli. in hebreo hr̄: Ex ſubUbi trāſlatio nr̄a habꝫ: Cū ſublatꝰ fulatiōe ſua timebūt dij. qd̓ intelligit̉ de viris iuſtꝭ: de qͥbꝰ ī psͣ.lxxxj. Ego dixi dij eſtꝭ. cuiꝰ ſēſus ē: nā qꝛ ſtatī. sͣ. dixerat: qd̓ diabolus ē ſic obſtinatꝰ in malo ꝙ nullo mō flectit̉ ad bonū: deqͦ dicit: Cor eiꝰ īdurabit̉ qͣſi lapis. Pōt qͥs q̄rere q̄ vtilitas fuit in ꝓductiōe tal̓ creature cuiꝰ oꝑa ⁊ membra oīno ſūt mala:nec ip̄e ad bonū eſt flexibil̓. ad hmōi tacitā q̄ſtionē videt̉ dn̄srn̄dere ſic: ꝙ caſus diaboli ſeu eiꝰ ſublatio ē valde vtil̓. generat enī ſeu auget in viris iuſtꝭ timorē dei: vidētes enī ꝙ creatura rōnalis ī tāta puritate creata ꝑ abuſū libertatis arbitrij lapſa ē ī tā magnā ruinā nō īmerito qͣꝫtūcūqꝫ ſint ꝑfecti: auget̉ īeis timor ne deficiāt eo mō qͦ. sͣ. ca. iiij. d̓r: In angel̓ ſuis īuēitprauitatē: qͣꝫtomagꝭ hītātes domos luteas ⁊cͣ. d̓ hͦ dic̄: Ex ſublatiōe ſua timebūt dij .ſ. iuſti viri: qͥ qͥdē timor dei ītelligēdꝰ eſtfilial̓. de qͦ Grego. in. j. Mora. Qui timet deū nihil negligit: timere deū ē nulla q̄ faciēda ſūt bona p̄terire: qͥ qͥdē iuſti tēptationibꝰ demonū territi ſepe purgabunt̉ ab īmūdicia. vn̄ Auguſti. ſuꝑ psͣ. xliij. Uita nr̄a in hac peregrinatiōe nō pōt eſſe ſine peccato: nec ꝓficere ſine tēptatiōe: qꝛ ꝓfectꝰ noſter ꝑ tēptationē nr̄am ſit: nec ſibi qͥſqͣꝫ īnoteſcit niſi tēptatꝰ: nec pōt coronari niſi vicerit: nec poteſt vincere niſi certauerit: nec pōt certare niſi inimicū ⁊ tēptatiōes habuerit. hec ille: ⁊ iſto mō iuſti tētationibꝰ demonū territi ⁊ in bono ꝑſiſtentes ꝓprie dicūt̉ purgari. ex quo patet ꝙ ruina diaboli fuit valde vtilis iuſtis diligentibus deū: vt inde diſcerent qͣꝫtum timerent: ꝓut diciturī gloſa allegata in precedenti ca. additiōe ſcd̓a: ⁊ etiā vt a piaculis purgarētur. ⁊ hoc eſt qd̓ apl̓s dicit: Diligentibus deūomnia cooperantur in bonum.Nico. de lry.Eſpōdēs autē Ca. XLIILiob. Poſtqͣꝫ deſcripta ē ip̄i.us iob increpatio: eonimis extulerat ſuā iuſticiā. h̓ ꝯſeq̄nter ponit̉ eiꝰ hīs rn̄ſio ꝯfitēdo ꝓpriā culpā. d̓no: b Scio qꝛoīa potes quecūqꝫ ſūt poſſibilia fieri. c Et nulla te latet cogitatio.erat enī iſte iob ꝯſciꝰ ꝙ cōmemorādo ſuā iuſticiā paſſuſ fuerat aliquēleuē motū elatiōis qͥ in talibꝰ ſoletoriri de facili etiā in hoībꝰ ꝑfectis:⁊ talis motꝰ quātūcūqꝫ ſit oībꝰ aliis occultꝰ tn̄ deo ē notꝰ. iō ſubdit̉: d Quis eſt iſte .i. qͥcūqꝫ qͣꝫtūcūqꝫ aſtutꝰ. e Qui celat ꝯſi .i. vult cordis ſui celare ſecretū ip̄i deo. f Abſqꝫ ſcīa. q. d. tal̓ ē neſciꝰ diuīe virtutis ꝓpt̓ qd̓ iob recognoſcit culpā ſuā. d.Ideo inſipient̓ lo. ſū. incaute iuſticiā meā comemorādo. h Et q̄ vltra mo. exce. ſcientiā meā. rōnes diuīoꝝ iudicioꝝ nimis inneſtigādo. de iſtis eī duobꝰ fuerat increpatꝰ a domino: vtpatet per predicta.Audi.

B

L