Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Additio IobCa.XXXVIII Additio

ſcuntur: eo ꝙ a malis hominibꝰ vacui dimittunt̉.In ca. xxxviij. vbi dicit̉ in poſtilla: Quis eſt iſte. heliu enīacceperat quaſi vices determinātis q̄ſtionem ⁊cͣ.AdditiO. j. vices quaſi determinātis nō contonatQd̓ autē heliu ī hac q̄ſtione accepiſſetlr̄e: ſed potius patet per lr̄am ꝙ ip̄e tenuit locum opponentis:ſicut ⁊ alij ſocij: niſi quia voluit ſupplere defectum eoꝝ ī opponēdo. Dicebat enī heliu ſupra. xxxij. ca. Qm̄ igitur ſpectaui.⁊ nō ſunt locuti: nec reſpōderūt vltra: reſpōdebo ⁊ ego partemmeam. Ex quo patet ꝙ nō intēdebat ſe ingerere ꝑ modū determinātis: ſed opponentis ſicut ⁊ alij: ſufficientiꝰ tamē ꝓut eſtimabat. Idem patet in ca. xxxiij. vbi heliu dicebat iob: Si potes reſpōdere mihi ⁊cͣ. Ecce ⁊ me ſicut ⁊ te fecit deꝰ: ⁊ de eodemluto ego quoqꝫ formatꝰ ſum. ex quo patet ꝙ ipſe querebat diſputare cum iob de pari: nō autem q̄ſtionem determinare. Un̄ad declarationem huiꝰ quod dicit̉ contra heliu: Quis eſt iſteinuoluens ſentētias. attendēduꝫ eſt ꝙ heliu in hac q̄ſtione inmultis defecerat. Primo em̄ quia cum ip̄e cōueniebat cuꝫ iobin hoc ꝙ premia virtutū ⁊ pene vitiorū erāt in vita futura: nōdebuiſſent euꝫ ꝯdemnare ſeu iudicare iniuſtū ꝓpter flagella q̄patiebatur in hac vita. Credentes em̄ premia ⁊ punitiones infuturo ſeculo. nō debēt cōdemnare patiētes tribulatiōes ī hacvita: quia vt dicit̉ Ecc̄s. ix. Uniuerſa eque veniunt iuſto ⁊ impio. vnde ex hoc ꝓprie dicit̉ heliu inuoluēs ſentētias: eo ꝙ affirmās ſentētiā ip̄ius iob aſſerentis in alia vita eſſe vera p̄mia⁊ punitiones: inuoluebat cum ſentētia amicorū ip̄m iob cōdēnantium: que qͥdem ſententie non cōſonant adinuicē vt dictūeſt. ⁊ ideo inuoluere tales ſentētias iudicat̉ hic a deo eſſe erroneum cum dicit̉: Quis eſt iſte inuoluens ſentētias. Item hasſentētias ſic inuolūtas miſcuit heliu cum ſermonibus imperitis: pͥmo quia multa erronea aſſeruerat: ſicut cū dixerat ſupraxxxij. ca. Ecce hec om̄ia oꝑat̉ deus tribꝰ vicibus per ſingulos:quod ꝓprie intelligit̉ ẜm expoſitionē Ra. Sa. ſcꝫ ꝙ tribus vicibus tm̄ recipit deus peccatores ad penitentiā: et nō ampliꝰ:qd̓ tamē eſt falſum ⁊ erroneū: ꝓut poſtillator ibidem deducit.Item ex ſerie illius capl̓i videtur heliu aſſerere ꝙ tribꝰ modistm̄ deus loquit̉ homini: pͥmo ſcꝫ dando ei lumē naturalis ītellectus. ſecūdo per reuelationē in ſomno factam. tertio ꝑ infirmitatem carnis a deo īmiſſam qd̓ tamen eſt falſum: quia teſteApl̓o ad Hebre. .j. Multipharie multiſqꝫ modis deus loquēspatribus ī ꝓph̓is. Item ſermones ſui fuerūt imperiti: quia ꝑmagnam arrogantiā ⁊ ſuꝑbiam ꝓceſſit ꝓut in additione īmediate p̄cedente fuit dictum ⁊cͣ. In eodem ca. xxxviij. vbi dicit̉ in poſtilla: Ubi eras. Hic cōſequenter ponit̉ arguitio ip̄ius iob.Additlo. lj. hoc loco ⁊ ſequēti tradunt̉ ad īmēſitaScd̓m poſtillatorem om̄ia iſta que intem diuine ſapiētie ⁊ potētie ꝑtinētia dicunt̉ ad oſtēdēdum ꝙindiſcrete ſeu fatue ſe habuerat iob ī cupiēdo diſputare ſeu cōtendere cum deo: qd̓ nō videt̉ ꝯuenienter dictū: naꝫ iob manifeſte ꝯfitebat̉ immēſitatē diuine ſapiētie ⁊ potentie vt patet ſupra .xxvj. vbi poſtqͣꝫ narrauit ml̓ta de mirabilibꝰ nature a deofacte ſpecialiter circa ꝑtes mūdi pͥncipales nō ſolū viſibiles ſꝫetiam inuiſibiles: vt cū dicit̉ ibi: Spūs eius ornauit celos. qd̓exponit̉ de glorificatiōe angeloꝝ beatoꝝ. ſil̓iter ⁊ de eiectionedemonis dixit: Obſtetricāte manu eius eductꝰ eſt coluber tortuoſus: q̄ pertinēt ad magnalia dei ⁊ īuiſibilia: quia illa q̄ ibinarrauit ſentiebat eſſe pauca ſeu exigua reſpectu diuinoꝝ effectuum: idcirco ibidē ſubdit: Ecce hec ex ꝑte dicta ſūt viaꝝ eiꝰ.⁊ cum vix paruam ſtillā ſermonis eiꝰ audierimꝰ: qͥs poterit tonitruū magnitudinis illius intueri? Ex qͥbus manifeſte patetꝙ iob ꝓfitebat̉ īmenſitatē ⁊ incōprehenſibilitatē diuine ſapiētie ⁊ potētie: q̄ in diuinis effectibꝰ apparet: nō ergo oportebatde hoc ſibi aliqͥd vlteriꝰ ꝓbare. illa em̄ que vnꝰ diſputantiumꝑ ſe ꝯcedit: nō requirit̉ vt ꝑ alterū ſibi ꝓbent̉. Item ꝙ iob cuperet ſe diſputare cū deo: nō ē de eſſentia q̄ſtionis de qͣ pͥncipaliter agit̉ .ſ. de diuina ꝓuidētia circa actꝰ humanos: ſꝫ ē qͦddāincidēs qd̓ ex indiſcreta locutiōe iob videt̉ ꝯtigiſſe. incōueniēter igit̉ videt̉ ꝙ de tali incidēte duo capl̓a ponerēt̉ in determinatione huiꝰ q̄ſtionis nihil tāgendo de his q̄ q̄ſtionē determinādā pͥncipaliter reſpiciūt. Un̄ circa hͦ aliter videt̉ dicendum.Pro qͦ ꝯſiderandū ē: ꝙ iob in ſuis ꝓclamationibꝰ q̄ruloſis īſtāter petebat: vt deꝰ reuelaret ſibi cauſam ſue flagellatiōis cūip̄e credidiſſet ſe eſſe iuſtum: vnde. sͣ. iob. x. deo dicebat: Indica mihi: cur me ita iudices? Ad quā interrogationē in multisalijs locis videt̉ tēdere: quā tn̄ interrogationē ſeu inqͥſitioneꝫdeꝰ in hͦ ca. ⁊ in ſequēti oſtēdit eſſe irrationabilē ꝑ hūc modū.nam ꝯſtat ꝙ diuina ꝓuidēt ia diſpoſuit oīa creata ꝓducendo

ea ẜm mēſurā ⁊ modū debite correſpōdentē cuiuſlibet rei exiſtētie ⁊ durationi qd̓ exemplificat pͥmo de terra: q̄ habitatiōihoīs cui loquebat̉ ē deputata: de qͦ dicit: Ubi eras qn̄ ponebam fundamēta terre ⁊cͣ. q. d. illa q̄ ꝑtinēt ad exiſtentiam terre ⁊ eiꝰ ſtabilitatē fuerūt ꝑ meā ꝓuidentiā fundata ⁊ menſurata ⁊ ſolidata te nō exiſtente: nec etiā nūc horū rōnem ad plenū cōp̄hendēte. Eodē modo ītelligēduꝫ eſt qd̓ ſeqͥtur: Cū melaudarēt ſimul ⁊cͣ. q. d. ꝑ meā ꝓuidētiā diſpoſitū eſt vt a pͥncipio creatiōis me laudarēt aſtra matutina. ⁊ filij dei iubilarent: cuiꝰ ꝓuidētie rōnē tu plene nō ſcis. Sil̓r hoc mō ſequit̉:Quis ꝯcluſit oſtijs mare ⁊cͣ. ⁊ oēs alie interrogatiōes quasdeꝰ ip̄i iob facit in his duobꝰ capl̓is tā de ꝑtibꝰ mundi pͥncipalibꝰ qͣꝫ de certis cōditionibꝰ aliquoꝝ aīaliū ꝑ hūc modumſūt intelligende .ſ. ꝙ oīa illa ꝑ diuinā ꝓuidētiam fiūt: taliterꝙ in ſuo eſſe naturali ꝯtinue ꝑſeuerāt: de qͥbus ꝑ ſingula fragilitas humana non ſufficeret reddere rōnem: niſi ſolū ꝙ oīadicta ⁊ q̄cunqꝫ ſil̓ia ꝑ diuinā ꝓuidentiā fiūt mō ⁊ ordine debitis: iuxta illud Sap̄. viij. Attingit a fine vſqꝫ ad finē fortiter: ⁊ diſponit oīa ſuauiter. ex qͦ ſequit̉ ꝙ indiſcretū eſt ſeu inſanū vt homo q̄rat a deo rōnem ſue ꝓuidentie circa ſingulares ꝑſonas humanas: ꝓut iob petebat de ſeipſo: Cur me itaiudices. Sed firmiter tenēdū eſt ꝙ ſicut ſapiētia ſeu ꝓuidētiadiuina oīa ſuauiter diſponit: lꝫ a nobis ip̄ius rōnes ſint incōp̄hēſibiles: ſic ip̄ius ꝓuidentia intelligēda ē eſſe iuſta ⁊ rationabilis circa actꝰ humanos: qͣꝫuis a nobis nō oīno rōnescōprehēdant̉: iuxta illud apl̓i ad Roma. xj. Ꝙͣ incomp̄henſibilia ſūt iudicia eiꝰ: ⁊ inueſtigabiles vie eiꝰ. Et ſic de his duobus capl̓is ꝯcludit̉: ꝙ de ꝓuidētia diuina circa actus humanos nō eſt cauſa q̄rēda eo mō qͦ iob videbat̉ petere. ⁊ hoc eſtquoddā ꝓpriū ⁊ pͥncipale circa materiā ꝓpoſite q̄ſtionis. Cōſiderādum tn̄ ꝙ lꝫ iob de indiſcreta locutiōe eſſet rep̄henſibilis petēdo p̄dicta: nō tn̄ ẜm ip̄ius rōnem deliberatā hoc petebat. Dixerat enī ſupra. xiij. ca. mētē ſuā ſocijs reuelādo. Etiāſi occidat me in ip̄m ſperabo. ex quo patꝫ ꝙ nō murmurabatcirca diuinā ꝓuidētiā ſeu iuſticiā ex corde intimo: ſꝫ ẜm inferiorē rōnem ⁊ inſtantiā ſocioꝝ: vn̄ in his capl̓is potiꝰ rep̄hendebātur aduerſarij. qͥ negādo vitam futura occaſionē prebebant ip̄i iob vt inſtāter peteret cauſā ſue flagellatiōis qͣꝫ ipſeiob. ⁊ ideo finaliter ꝯcluditur in vltimo ca. cōtra eos: ꝙ nonfuerāt locuti rectū corā me ſicut iob. De hoc autē ꝙ iob indiſcrete dicebat ſe cum deo velle diſputare fuit rep̄heſus a deo īfine. xxxix. ca. vbi dictū fuit ſibi: Nūquid qͥ cōtēdit cum deotam facile cōquieſcit ⁊cͣ. nō autem antea ⁊cͣ.In eodem ca. xxxviij. vbi dicit̉ in poſtilla: Cum me laudarent ſimul aſtra matutina .i. angeli ⁊cͣ.AAAICIO. lij. matutina. pōt ītelligi ꝓprie de ſideHoc qd̓ d̓r: Cum me laudarēt aſtraribꝰ corꝑalibus: q̄ dicūt̉ matutina: qꝛ tunc erāt d̓ nouo cōdita: ſicut apud nos aſtra matutina dicunt̉ q̄ a pͥncipio diei ſolent apparere. Dicūt̉ aūt aſtra matutina deū laudare inquātum .ſ. ꝓpter ſui claritatē ⁊ nobilitatē ſunt materia diuine laudis: vn̄ ⁊ illis attribuit laudē eo modo quo d̓r in psͣ. clxviij.Laudate eū oēs ſtelle ⁊ lumē. filijs vero dei qͥ ſūt angeli attribuit iubilationē: q̄ excellētiam quādam laudis importat: inquātū nō ſolum materialiter ſꝫ etiā formaliter deuꝫ laudant.Cōſiderādum etiā ꝙ ratio qͣre inducit̉ hoc qd̓ d̓r: Cū me laudarēt pōt eſſe talis: nā deus volebat oſtēdere ip̄i iob fragilitatē humane cōditiōis: vt eū reprimeret ab inqͥſitione altiorū⁊ ſublimiū ad diuinā ꝓuidētiam ꝑtinētiū: vt dictū eſt. ⁊ ideoexcitabat eum ad attēdēdum differētiam inter ſubſtātias celeſtes q̄ a pͥncipio creatiōis mūdi deuꝫ laudabāt ⁊ iubilabātmō p̄dicto: ⁊ humanā naturā q̄ poſt multas reuelationes elemētoꝝ ⁊ mixtoꝝ fuit ꝓducta: vt haberet in viſceribꝰ ſcientiāſcꝫ ſcintillā rōnis: vt circa finē huiꝰ capl̓i dicitur. q. d. O iobcognoſce fragilitatē cognitiōis tue reſpectu ſuꝑiorū ſubſtātiarum. illa enī cuꝫ terra fundaret̉ ⁊ anteqͣꝫ eēt diſcoopta ad hͦvt ex ea fuiſſes formatꝰ: iā me laudabāt ⁊ iubilabant vn̄ ⁊ tunfimꝰ ⁊ creaturaꝝ vltimꝰ non debes alta inquirere.¶In eo. ca. xxxviij. vbi d̓r ī poſtil. Nūqͥd ꝯſideraſti latitudines t̓re. q̄ ẜm aſtrologos accipit̉ ab auſtro in aqͥlonē ⁊cͣ.Additio. Ilij. terre cuiꝰ cenith capitis eſt polScd̓m aſtronomos ꝯſtat ꝙ locarticus. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ip̄ius oricon eſt circulus eqͥnoctij habet dic̄durātem ꝑ ſex mēſes: quia ſole gradiēte ꝑ ſigna ſeptētrionalia .ſ. a capite arietis vſqꝫ ad fine virginis ꝯtinue lux eius fertur ſuꝑ terrā: ⁊ ꝑ ꝯn̄s eſt ibi vna dies lucens ꝑ ſex menſes cōtinuos ſine aliqua nocte. ⁊ in oriconte oppoſito ſeu antipedali .ſ. illiꝰ loci cuiꝰ cenith capitis ē polus antarticꝰ: ꝑ p̄dictosſex mēſes