Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Additio Iob Ca.XXXIX Xęplica

Capl̓m: XXXIXInUnqͥd noſti tp̄s part afibicū in petris: vel par­ 8 Cdoctore.turientes ceru̓as obſeruaſti? Diſcꝫ vt egobſtp̄s qꝛ ſancti non mox eduntuod intiibent: ſed oportune quod deꝰ agitin mentibus eorum.l numeraſti mēſe̓s ꝯceptꝰ earū: eta I vn̄: inclina celos ⁊ deſcende.d ſciuiſti tp̄s partꝰ eaꝝ? Incuruāt̉a ſ vt nos ab eterno gemitu ⁊ dolore retrahāt.ad fętū ⁊ pariūt: ⁊ rugitus emitftūt. Seꝑant̉ filij eaꝝ ⁊ ꝑgunt ad fpaſtū: egrediunt̉ ⁊ nō reuertent̉ iſniſi ego.g ad eas. Quis dimiſit onagrum ka ſ nodos infirmaꝝ cogitationum.bliberū: ⁊ vincula eius qͥs ſoluit? 1

oco ſuppoſidito de directo polo artico vſqꝫ ad locū ſuppoſitū de directo polo antartico: iter q̄ duo loca tanta latitudo terre cōp̄hendit̉. ⁊ſequit̉: Indica mihi ſi noſti in qͣ via habitat lux. ⁊ tenebrarumqͥs locꝰ ſit. q. d. ſi tu latitudinē terre p̄dicte cōſideraſti: poſſesſcire in qͣ via habitet lux .ſ. ꝑ durationē ꝯtinuā ſex menſium. ⁊qͥs ſit locꝰ tenebraꝝ .ſ. locꝰ oppoſitꝰ vbi nox durat totidē menſibus. ⁊ qꝛ īter iſta loca ſūt alia ītermedia in qͥbꝰ ẜm diſtantiaꝫa polis predictis magꝭ ⁊ minꝰ durat latio ſolis ſuꝑ terram: qd̓difficile ⁊ forte impoſſibile eſt ꝑ ſingula exqͥſite ꝓpter fragilitatem humane cognitionis inueſtigare. Id̓o ſubdit: Ut ducasvnūquodqꝫ ſcꝫ hemiſperioꝝ ītermedioꝝ ad terminos ſuos ſcꝫꝓprios. Et intelligas ſemitas domꝰ eiꝰ .ſ. lucis ſolis qͥ cū ī meridie circa ſūmū celi mouet̉: tūc qͣſi ꝑambulat ſemitas domusſue: ⁊ qꝛ ꝑ motū celeſtiū corpoꝝ tꝑa generatiōis ⁊ durationiscorpoꝝ inferioꝝ naturaliter mēſurāt̉ ẜm Dionyſiū in qͣrto dediuinis nominibꝰ. Id̓o ſubdit̉: Sciebas tūc ꝙ naſciturꝰ eēs:⁊ numerū dieꝝ tuoꝝ noueras. q. d. ſi tu motꝰ p̄dictos infallibiliter cognouiſſes a principio: naturalit̓ poſſes ſcire tp̄s natiGlo. ordiAnquid noſti tē. par. ibi. ⁊cͣ. Ca. XXXIXIn Ibices parua qͣdrupedia dicit qͥ in petris mortur ⁊ pariūt: ⁊ ruentia ī ſuis ſe cornibꝰ illeſa ſuſcipiūt. in qͥbus magiſtroꝝ ſpūalium ꝑſona ſignat̉. qͥ velut ibicines ī petris pariūt: qꝛ in doctrina patrum quipetre ꝓ ſoliditate vocate ſunt: ad cōuerſionem animasgignunt: ipſi velut ibicines nullius caſus dāna ſentiūtdum in ſuis cornibus excipiuntur: quia quicqͥd ruinetēporalis aduerſitatis acceſſerit in teſtamētis ſe ſancteſcripture ſuſcipiūt. ⁊ quaſi cornuū exceptione ſaluant̉.Ipſi cerue qͥ interemptis vitijs quaſi extinctis ſerpentibus viuunt. ⁊ de ip̄a extinctione vitioꝝ ad fontem viteacrius inardeſcunt. Bene aūt iob de tēpore partꝰ ibicūceruarūqꝫ diſcutit̉. Ac ſi dicat̉ ei: Idcirco te egiſſe aliquid ſublimiter credis: qꝛ illud tēpus necdū preuidesquo ſpūales magiſtri in mundū miſſi per doctrinam antiquorum patrum filios generant. Nam ſi illorum fructum quaſi ibicum ceruarūqꝫ partus aſpiceres: valdehumiliter de tua virtute ſentires. Meridiana pars ibices aues vocat que nili fluentis inhabitant. Oriens ⁊occidens ꝑua qͣdrupedia vnde per hec poſſunt audit.res notari qui omnia pariunt ꝑ exempla fortiū patrūTēpus dicit: qꝛ prius ſemen dei in corde concipit̉: poſtformat̉: tādem exit in partū: qd̓ quādo fiat noqui facit. vnde dicit: Nūquid noſti vt ego? multi ante tēpus abortiua ꝓducunt. Obſeruaſti qͣſi diligenter: qꝛ paucorum ē penſare qui labor: qͥ dolor ſit:que etiam cautela. vnde ⁊ addit:b Dinumeraſti mēſes ⁊cͣ. Per menſesqui cōgeſti dies ſūt. multiplicate virtutes ītelligunt̉z qꝛ prius in ſe p̄dicatores cōgerunt: qͣſi in cōceptu ſancte p̄dicationis mētes virtutū fiūt. Quosmenſes ſolus dn̄s dinumerat: qꝛ eadem bona in eoꝝ cordibꝰ is qui dedit pēſat: ⁊ quia iuxta menſurā virtutum effectus iam ſequit̉ fructuū: recte ſubiungitur: c Et ſciſti tēpꝰ partus eaꝝ. Subaudis: vt ego qꝛ nimiꝝ dū cordis occulta cōſpicis: futurū foris effectū oꝑis. intus in pondere cogitatiōis penſo.d Incuruant̉ ad fetū ⁊ ⁊cͣ. Predicatores ſancti: nunc quaſi cerue in dolore partus ſūt: qꝛ nūc rugiendo in lachrymis ſemināt: qꝛ curuātur vt pariāt:qꝛ niſi ab īmēſitate cōtēplatiōis interne ad infirmitatē noſtram deſcēderēt:nūqͣꝫ filios ꝓcrearent. e Separāt̉ filij earū. Quia ip̄i qui patrū p̄dicatione naſcūt̉: aliqn̄ doctores ſuos patiēdo p̄ueniūt. f Et ꝑgūt ad paſtū.Quia de corporibꝰ exeūtes illa pabula interne viriditatis īueniūt. Egreſſiqꝫiā nō redeūt: qꝛ anguſtias pn̄tis vite euadētes: vltra a doctoribꝰ p̄dicationēvite accipere nō querūt. g Quis dimiſit onagrū li. Nunc ad eorum vitam qͥ remote cōuerſatiōis ſecreta appetūt: verba vertūt̉ quos onager qͥ ī ſolitudine morat̉ ſignificat: qͥ aꝑte liber d̓r: qꝛ magna eſt ſeruitus negociatorumſecularium qͥbus mens vehemēter atterit̉: dum ꝓſpera appetunt̉ dū aduerſa formidāt̉. Liber ergo dimittit̉ qͥ calcatis terrenis deſiderijs ab appetitione reꝝ tēporaliū exonerat̉. Vel onager agri aīal eſt: ⁊ qꝛ dn̄s aīale corpus ſumens gentilitati magꝭ qͣꝫ iudee ꝓfuit: qͣſi nō in domum ſed in agrum potiusvenit: qui liber dimiſſus dicit̉: qꝛ ꝑticeps factus eſt nr̄e nature: nō culpe. Ul̓onager xp̄s de cuiꝰ incarnatiōe ſubdit̉ ꝑ quē virtꝰ p̄dicte p̄dicatiōis datur.h Et vincula eiꝰ ⁊cͣ. Uincula eiꝰ tūc ſoluta ſūt cum infirmitates paſſionisilliꝰ in reſurrectionis ſibi gl̓iam ſūt cōmutate. Eſurire etiā ſitire ⁊ ſimilia noſtre mortalitatis vinculū fuit.luūt̉ etiā vniuſcuiuſqꝫ vincula diuīo adiutorio cum interna deſiderirnaliū retinacula diſſoluunt̉. Et quia poſtreſurrectionē ſuā ad fidem gentilitatem vocauit. ſequitur:§ Cul dedi

ſil̓r ⁊ duratiōis: qd̓ tn̄ ē tibi impoſſibile: vt dictuꝫnon poſſes aliqͥd ſcire anteqͣꝫ eſſes ⁊cͣ.In ca. xxxviij. Circa expoſitiōeꝫ huiꝰ lr̄ell A. q̄ dicit̉: Ubi eras. Burgen̄. falſū īponitꝙ videlicet dicat iob fatue ſe habuiſſe in ꝓuocāiſputādum cū eo: nam poſtillator in toto ꝓceſſuat iob ſic: ſi dixit aliqͣ q̄ pͥma facie videbāt̉ paſſioī nō dixit niſi ex ſuppoſitiōe qͣ amici ſui errabāt: eto eos ad incōuenies opinioni eoꝝ: intuēti poſtilrere pōt clare: ꝙ rep̄hēſio qͣ deꝰ rep̄hendit iob: nōid niſi ꝙ ex eiꝰ locutiōe amici ſui ſcādalicati ſūt:on intendebat eos ſcandalizare. ⁊ ideo reprehenꝫ eſt contra ſcandalizatos qͣꝫ contra iob ſicut conjs ſcādalizatos nō contra chriſtum: cuius figurāis geſſit. Burgen̄. etiam hic ſe finaliter reſoluit ꝙntur reprehenſibilia iob non dixit ex ratione delid ex ratione inferiori ad impugnationem aduerſic finaliter concedit quod ſepe in proceſſu improra in quibus circa librum iob Burgen̄. notat poiō ſunt digna pertractatione: quia ad claraꝫ littenem modice deſeruiunt.Ni. de lv.Ca. XXXIX¶MAnqd noſti.cͣ. Hic ꝯn̄teroſtendit̉ īmēſitas diuine ſapiētie ī ꝑtinētibus ad generatiōem:faciendo mentionemibicū ⁊ ceruaꝝ in qͥbꝰeſt aliqͥd hominibusignotum: eo ꝙ ibiceshabitāt in ruptibus:vbi nō eſt hoīm acceſſus ⁊ ibi pariunt. ſimiliter cerue habitāt inmagnis nemoribꝰ īterdenſitatem arbuſtorū⁊ ibi pariūt. ⁊ hoc eſtqd̓ d̓r: Nūquid noſtitp̄s partꝰ ibicū. q̄ ſūtcapre ſilueſtres.In petris .i. in rupibꝰ petroſis ⁊ cauernoſis vbi lupi nō pn̄taccedere. c Uel parturiētes ⁊cͣ. loqͥt̉ de eis ad moduꝫ mulieꝝ q̄ inpartu indigēt obſeruatiōe obſtetricū: ſꝫ diuīaꝓuidētia in aīalibꝰ maxime ſilueſtribꝰ ſuppletiſtud officiū. vnde ſubdit̉: d Dinumeraſtimēſes ⁊cͣ. q. d. nō obſtetrices enī inquirunt detēpore cōceptus mulierum numerando mēſesvt melius ꝓnoſticent de tēpore partus earū.Incuruāt̉ ad fetū ⁊ pariūt: qꝛ deo ꝓuidēte facilius pariunt aīalia qͣꝫ mulieres. nō tn̄ ſine aliqua difficultate. Id̓o ſubdit̉: f Et rugitus emittūt: in ſignū afflictiōis. g Separantur filij eaꝝ. ſatis cito a cōſortio matris.h Et ꝑgunt ad paſtū. ad q̄rendū ſibi victū.Id̓o ſubditur: i Egrediunt̉ ⁊ nō reuertūtur ad eas. quaſi abſoluti ⁊ emancipati a curaparentum. non ſic auteꝫ eſt in hominibus: ſedmulto tempore oportet pueros eſſe cum parentibus pro victu ⁊ veſtitū habendo ⁊ doctrina:que non poſſunt habere a ſeip̄is. k Quisdimiſit. Hic ꝯſequenter oſtendit̉ diuina prouidentia ⁊ potētia in conditionibus aliquorumanimaliū in ſpeciali. Et primo in onagro: qͥ eſtaſinus ſilueſtris: in quo ē iſtud mirabile ꝙ nōeſt bene domeſticabile animal. cum tamen aſinus domeſticus non videtur poſſe diu viuereabſqꝫ cura hominis. cum tamen videatur eiuſdem ſpeciei. ⁊ hoc ē quod dicitur: Quis dimiſit onagrum liberum. a ſeruitute hominū.l Et vincula eius quis ſoluit. quaſi diceret:⁊ onageraſinus domeſticus capiſtro ligatitalibus

A

G

l 4