Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Nico. de lyra Glo. ordi. AOD Ca. XXXVIII

ſuper fines terrę conſurgere fa­ aa cies? Nunquid noſti ordineꝫ cę bli: et pones rationem eius in terdra? Nunquid eleuabis in nebu­ 5a ſ ſcꝫ vt me: ne ergo de tua paſſione mireris.lam vocē tuam: et īpe̓tꝰ aquarūa ſ poſt vocē miracula addit.coꝑiet te? Nūquid mittes fulgu­ exſ vt mihi.ra ⁊ ibūt: ⁊ reuerentia dicēt tibia ſ in ſenſibꝰ vt ſic viuat ſic ſonat.d aſſumus? Quis poſuit ī viſce̓ri­ tabus hominis ſapientiā? vel qͥs sa ſ penetrādo inuiſibilia. I qui ſonum excutithoras noctis .i. merita peccatoꝝ diiudicat ⁊ increpat: qͥ ⁊ ſe prius alis excitat.dedit gallo intelligentiā? Quisfenarrabit cęlorum rationē: ⁊ cōcētum cęli quis dormire faciet?Qn̄ fundabat̉ puluis ī t̓ra ⁊ glemyibę cōpingebāt̉? Nunqͥd capies nr̄

a Nūqͥd noſti or. ⁊cͣ. Ordinē celi noſſe ē ſupernaꝝdiſpoſitionū occultas p̄deſtinationes videre. Rationē eiꝰ in terra ponere:mana corda talium ſecretorū cauſas aꝑire. Etis: Cūcta q̄ paterꝭ tanto tolerare patientiꝰ debes: quāto ſecretoꝝ celeſtiūignarꝰ: cur hec paterꝭ neſcis.b Nūqͥd eleuabis in ne. ⁊cͣ.Uocē ſuam in nebula dn̄s leuat qn̄ ꝑ p̄dicatoꝝ ſuoꝝ linguas ad caliginoſa corda infideliū exhortatiōeꝫ format:eūqꝫ aquaꝝ impetꝰ oꝑit: duꝫbn̄ agentia membra eiꝰ turbareſiſtētiuꝫ populorum ſeuitiapremit. Per ſemetip̄m in nebula vocē leuauit: qn̄ ꝑſecutoribꝰ multa figuris enigmatū velata p̄dicauit. Ad hanceleuatione vocis eū impetusoperuit: qꝛ ꝯtra illū mox ſeuiens turba ſurrexit. Un̄ nebula impleuit domum dn̄i .i. obſcuritas: ⁊ id̓o ſacerdotes nōpoſſūt debitū miniſterij peragere. c Nūquid mittesful. ⁊cͣ. Fulgura de nubibusexeūt: ſic mira oꝑa ex ſanctisp̄dicatoribꝰ oſtēdūt̉. Uadūtfulgura: cū p̄dicatores miraculis coruſcant ⁊ ſuꝑna reuerentia auditoꝝ corda tranſfigunt. Un̄: Ad locū vn̄ exeūtfiumina reuertunt̉ vt iterumfluant: qꝛ ſācti a viſu dei ꝓpi̓nos exeūt: ſꝫ mox ad cōtēplationem recurrūt. Aliterenī p̄dicatio ſiccaret̉: qꝛ ibi ſumūt qd̓ ꝓpinant. Reuerentia vero dicūt: aſſumꝰ cū nō ſibi ſꝫ dei ꝟtutibꝰ tribuūt qͥcqͥd egiſſe ſe fortiter cognoſcūt. Vel mittūtur⁊ vadūt: cū a ſecreto ꝯtēplatiōis ad publicū oꝑationis exeunt. Reuertunt̉ et dicūt deo aſſumus: qꝛ poſtoꝑa exteriora ad ꝯtēplationē recurrunt. d Quispoſuit in viſceribꝰ ho. fa. Galli p̄dicatores ſūt qͥ ītertenebras p̄ſentis vite huius ſtudent venturā lucemp̄dicando qͣſi cātando nūciare. Ac ſi diceret: In corhomīs humana ſapiētis: ſuꝑne ſapiētie gr̄am qͥs infundit: vel ip̄is ſanctis p̄dicatoribꝰ: qͥs niſi ego ītellgentiā dedit? vt ſciāt qn̄ vel qͥbus debeāt vētuꝝ mane nūciare. e Quis enarra. ce. ra. Sicut ītelligētieita ⁊ locutiōis auctor ē deꝰ: q̄ cū ſe ꝑ ſpeciē on̄deret:ceſſabat. vel mō narrat ce. ra. dū ſuꝑna ſecreta electꝭinſinuat. f Et ꝯcētū celi ⁊cͣ .i. hymnos ⁊ gaudia angeloꝝ a reprobis abſcondit. qd̓ tn̄ latiꝰ īnotuit cumxp̄s apparēs ⁊ indignos aſſūpſit ⁊ eos qͥ digni videbant̉ excluſit. vn̄ qn̄ puluis .i. peccatores ī terra .i. eccleſia ſolidati ſūt. ⁊ glebe .i. infuſione ſpūs vniti ſuntcharitate. vel glebe ẜm diuerſa merita. vt ꝟgines: cōiuges ⁊cͣ. Hec aūt eccl̓ia ſpretꝭ iudeis gētes rapit: nōſuis ſꝫ viribꝰ dei. Quis enarrabit ce. ra. Moralit̓.Tūc aūt celoꝝ rōneꝫ dn̄s narrat. cū ſemetip̄m nobisquō electis ſpiritibus preſit inſinuat. Tūc celoꝝ rationem narrat. cū de terſa mentis nr̄e caligine clara ſeviſione manifeſtat. ⁊ tunc ꝯcentꝰ celi dormit: qꝛ apparēte in iudicio retributore operū: exhortationuꝫ iamꝟba ceſſabūt. Per ꝯcentū enī celi ꝯcors p̄dicātiumẜmo ſignat̉. vn̄ ⁊ aꝑte ip̄ꝫ reſurrectiōis tp̄s adiūgit̉.g Qn̄ fundebat̉ ⁊cͣ. Que adhuc futura ſūt qͣſi ꝑterita dicit: fecit enī q̄ ventura ſūt. Puluis itaqꝫ tūc īt̓ra fundat̉ qn̄ ꝑ reſurrectionē ī ſolida mēbra reducitur. h Et glebe cōpingebant̉. Quia nimirū firma corpora ex puluere collecta ſurgūt. i Nūqͥdcapies leene ⁊cͣ. Leena ē eccl̓ia que gentes rapuit: ⁊ īſuo corpore cōuertit. Huic dn̄s p̄dam rapit: vt aīamcatuloꝝ eius impleat: qꝛ ad augmentū huius īnumeros de gentilitate diripuit. ⁊ per animarum lucrumeſurientia apoſtoloꝝ vota ſatiauit. Ip̄i quippe catuli ꝓ mētis teneritudine ⁊ formidinis infirmitate paſo dn̄o foribꝰ clauſis ꝓpt̓ mētū iudeoꝝ reſidebāt. ſic̄de illis ſcriptū ē: Cū fores eēt clau. ⁊cͣ.Qn̄ cubant

Suꝑ fines terre ꝯſurgere facies poſt ſolis occaſum. q. d. non. ratioenī huius varietatis in ortu eiꝰ. ⁊ ſimiliter aliaꝝ varietatū circa planetas ab hoīe non cōprehendit̉. lꝫ enim ad ſaluādū talia apparētia aſtrologi poſuerunt in circūitione motuū planetarū ecentricos ⁊ epiciclos.tn̄ non habetur ex hoc certitudinaliter ꝙ iſta ab eis poſita ſint cauſe talium varietatū: qꝛ forſitan per aliū modū p̄dicta apparentia eque bene vl̓ melius poſſent ſaluari. Aliud mirabile ē qd̓ ex motu corpoꝝ celeſtium ſequit̉ varietas effectuū in elementis.quorū rationes in celo p̄exiſtentes non poſſūtab hominibꝰ plene comp̄hendi: nec ad effectꝰdeterminatos plene applicari. ⁊ ideo dicitur:b Nunqͥd noſti ordinem celi ⁊cͣ. ⁊ quia in opinione vulgi tonitrua ⁊ fulgura que fiūt ī acreex corporis celeſtis influxū: ſunt magꝭ mirabilia: quia terribiliora. Id̓o ſubdit̉: c Nūqͥdeleuabis in nebula vocē tuam .i. cābis vocē tonitrui qui in nube generat̉. d Et impetꝰ aqͣrum operiet te. qꝛ ad tonitruū ſolet ſequi magnitudo pluuiaꝝ: q̄ operit celuꝫ ne videat̉ a nobis. e Nunqͥd mittes fulgura .i. diſponesde eis ad voluntatē tuaꝫ. quaſi eſſent in obedientia tua. oīa p̄dicta poſita ſunt ad oſtēdēduꝫꝙ iob indiſcrete locutꝰ fuerat dicēs: Diſputare cum deo cupio: eo ꝙ diuina ſapientia ab homine non poſſit perſcrutari. vt patet in effectibus predictis. f Quis poſuit in ⁊cͣ. Poſtqͣꝫ oſtenſa eſt īmenſitas diuine ſapientie et potentie in partibus mundi pͥncipalibus. hic cōſequenter oſtenditur ideꝫ in animalibus. ⁊ primo qͣꝫtum ad ea que pertinent ad cognitioneꝫ.ſecundo in pertinentibus ad nutritioneꝫ. ibi:Nunquid capies. tertio qͣꝫtum ad generatiōeꝫin principio. xxxix. ca. quarto ad aliquorū animalium ⁊ auium mirabilem conditionem. ibi: Quis dimiſit onagrū.Inter animalia autem homo tenet principatū. ⁊ ideo ab eius cognitione incipit dicēs: Quis poſuit in viſceribus homīs .i. in mēte eius quelatet interius ſicut ⁊ viſcera. g Sapientiā. qͣſi diceret: ſolus deusqui dedit ſibi lumen naturale ītellectus. per qd̓ pōt acquirere ſcientiāeorum que poſſunt ſciri ⁊ inueſtigari per rationē. ⁊ aliquando illuſtratper ſpecialē reuelationē qͣꝫtum ad ea que excedunt naturalem cognitionem. deriuant̉ enī alique prudentie ad animalia bruta: ⁊ aues ad aliqua opera determinata ſicut aranee ad faciēdū telam. ⁊ auibus ad faciendū nidos ⁊ ſic de alijs. hoc tamen ſpecialiter oſtenditur in gallo qͦeſt auis nota ⁊ domeſtica. cum dicit̉: h Quis dedit gallo intelligetiam. qui ſic horis in nocte determinatis cantat: ac ſi intelligeret horarum noctis diſtinctionē. vocat̉ autem talis eſtimatio naturalis in gallo intelligētia: eo ꝙ ꝓcedit ab intellectu diuino. ⁊ hoc etiaꝫ modo opꝰnature dicit̉ opus intelligentie. vnde ſubdit̉: i Quis enarrabit .ſ.gallo. k Celorum rationem: id ē motuū celeſtiū ordineꝫ. vt ſic determinatis horis cantet in nocte. quaſi diceret: nullus. non enī habetintellectum ad talia addiſcēdū. tamē in eo apparent opera ex ītellectudiuino qui ē actor nature ꝓcedentia. ſicut ⁊ horologia que cognitionecarent: tamen determinatis horis ſonant ad hoc diſpoſita ꝑ intellectūhomīs. Conſiderādū etiā eſt ꝙ vigiles de nocte ſolēt determinatis horis cum aliquo inſtrumento ſonare: et intermedijs tēporibus ſilere. vtper hoc faciant horas noctis ab alijs cognoſci: qd̓ non pōt dici de gallo. Ideo ſubdit̉: l Et concentū celi quis dormire faciet. medijs tēporibus inter principia horarū vt per hoc faciat cognoſcere gallū horas noctis ad cantādū. qͣſi diceret: nullus. quia nūqͣꝫ ceſſat celi concentus. Conſiderandū autē ꝙ pithagorici dixerūt ex ꝓportione motuumceleſtium ſonum armonicum cauſari. Sed hoc improbat ph̓s. ij. celi etmundi ꝓbans ꝙ ex illis mōtibus non cauſatur aliquis ſonus. ⁊ ideoper cōcentum celi non intelligit̉ hic aliud qͣꝫ conuenientia motuū celeſtium. ⁊ quia iſta cōuenientia eſt a pͥncipio mundi. Ideo ſubditur:m Quando fundabatur puluis in terra: id ē a pͥncipio ꝓducebatura deo. ⁊ dicit̉ hic puluis: quia in aliquibꝰ partibus eſt diſcotinuata admodum pulueris ſcꝫ in locis ſabuloſis. ⁊ in aliquibus partibus ē compacta ex humiditate eam continuante: ⁊ qͣꝫtuꝫ ad hoc ſubditur: Et glebe compingebant̉. n Nunquid. Hic ꝯſequēter oſtenditur īmenſitas diuine ſapientie ⁊ potentie in pertinentibus ad nutritionem. ⁊ primo ponitur exemplū leene nutriētis catulos. qui cum ſunt voraces: mirabile eſt ꝙ ſibi ⁊ catulis poſſit capere predam ad nutritionem eorumſufficientē. ⁊ qͣꝫtum ad hoc dicitur: Nunquid capies leene predam. ſibi⁊ catulis ſufficientē. ſecundo ponit exemplum de pullis corui: quibuscoruus non querit cibū ſeptem diebus ſcilicet donec videat eos nigreſcere: ⁊ ſuos eſſe cognouerit ex nigredine. ⁊ interim nutriunt̉ diuina ꝓuiſione ẜm ꝙ dicit̉ psͣ. cxlvj. Qui dat iumentis eſcam ipſoꝝ: ⁊ pulliscoruorum

S

3. Reg. 3. b

Eccs. .i. b

Moralit̓