in IobProthemata
hac vita dari nō pn̄t. vn̄ in pͥmo ethic̄. dicit: ꝙ hoīes accipiunthonorē ab hoībꝰ loco p̄mij: qͣſi nō hn̄tibꝰ aliqͥd magꝭ ad dandū. Ex quo ptꝫ ꝙ premiū virtutis excedit om̄e illud qd̓ tꝑalit̓poſſet dari: ⁊ ideo tale premiū nō eſt niſi vera felicitas. vnde ſideꝰ premiaret iuſtos ſolū in ꝓſperitatibꝰ huiꝰ vite: eſſet ip̄iusp̄miatio incōgrua: ſil̓r cū aliqua pctā inducāt reatū pene eterne: vt in pͥma ſcd̓e. q. lxxxvij. arti. v. in corꝑe q̄ſtionis. ſi deꝰ talia pctā eternalit̓ nō puniret: derogeret̉ diuīe iuſticie. Ex qͦ ſeqͥtur ꝙ amici iob qͥ ponebāt ꝙ deꝰ ſolū ꝑ tꝑalia bona huiꝰ vitepremiabat iuſtos: ⁊ ſolū ꝑ tꝑalia mala hmōi puniebat īiuſtoſ:prouidentiā dei circa hūanos actꝰ implicite negabant: ponentes eā eo modo qͦ deo nō poſſet cōpetere: licet ꝓuidētia dei cōcederent in ꝯfuſo: ſicut ſi aliqͥs ꝯcederet deū eſſe creatorē celi ⁊terre: ⁊ tn̄ cū hoc poneret diuinā eſſentiā eſſe corporeā: tal̓ implicite negaret ꝙ deꝰ eſſet creator celi ⁊ terre. nā virtꝰ corporeanon poteſt eſſe infinita: ⁊ tn̄ creatio reqͥrit infinitatē potentieItem attēdendū eſt circa hͦ: ꝙ aliud eſt loqͥ de intentiōe iob diſputantis cū amicis: ⁊ aliud de intentiōe totalis libri iob. Intentio enī iob in ſua diſputatiōe pͥncipaliter erat iuſtificare ſeip̄m .ſ. declarare ꝙ nō erat punitꝰ ꝓpter culpā ſuā: cuiꝰ oppoſitum amici ſui intendebāt ꝓbare. Sed intētio totalis libri iobprincipaliter verſat̉ circa hoc vt oſtendat̉ res humanas a diuina ꝓuidentia regi: ⁊ de hac intentiōe ſanctꝰ Tho. loquitur.vt patet intuenti bene eius verba ⁊cͣ.Circa libri iob principiū cū poſtill̓. cōmēRCP CA. daſſet ſctm̄ Tho. vt egregie hunc librumexponentē: ⁊ oſtendiſſet intentionē iob in hͦ libro nō eſſe vt ꝓ¶ Glo. ordi.bet actusIncipiunt prothemata in librū Iob.Uedā hiſtorice hic dicūt̉: ⁊ allegorice: ⁊ moralit̓. queq dā nequeūt ad lr̄am accipi: qꝛ erronea eſſent: vel impoſſibilia: vel a ſeinuicē diſcordātia: vt illud .ſ. ſub qͦcuruant̉ q̄ portant orbē: qͣſi gigātes mundū vehāt: ⁊ illud .ſ.Elegit ſuſpēdiū aīa mea: qͣſi tā patiēs velit ſuſpēdio vitā finire: ⁊ illud .ſ. Pereat dies in qͣ natꝰ ſum ⁊cͣ. Aliqn̄ qͥ ſenſuꝫ lr̄eit: veritatꝭ lumē ſibi abſcōdit: dū intrinſecꝰ aliud q̄ren.negꝭdo: qd̓ foris eſt ꝑdit: vt dū de miſcd̓ie oꝑibꝰ dicit: ſi negaui qd̓volebāt pauꝑibꝰ: allegoriā q̄rat. Diuinꝰ eſt ſermo: ſicut ī myſterijs prudentes exercet: ita ſuꝑficie ſimplices refouet: qꝛ eſtvt fluuiꝰ planꝰ ⁊ altus: in qͦ agnꝰ ambulet: elephaę natet.Rranti homī data eſt lex. Inobediens legi ꝯfundit̉exemplo: maxīe hoīs ſine lege: qͥ legaliter vixit. Und̓:ſydon erubeſce .i. ſtabilitas in lege poſitoꝝ ait: maregentilitaſqꝫ dū legem cuſtodit auditores legis redarguit.Icitur moyſes hec de iob qͣſi de antecedēte ſcripſiſſe:4d qꝛ in Geneſi legit̉ ioab de eſau deſcendiſſe: ⁊ balac filio beor in regnū ſucceſſiſſe. Sed mos ē ſacri eloquiin prioribꝰ partibꝰ breuiter longe poſt ſecutura ꝑſtringere duad alia properat. Non igitur fuit iob ante legem ſed temporeiudicū: quia ip̄e veriꝰ credit̉ geſta victorie ſue ſcripſiſſe. Necnocet qd̓ ait dixit vel fecit hec iob: quia mos eſt ſanctis de ſequaſi de alijs loqui. ſpiritꝰ enī eſt qui loquit̉ in ip̄is: de ipſisſicut de alijs. Vnde angelus moyſi. modo angelꝰ dicit̉ qͥ exterius ſeruit. modo dn̄s qui interius preſidet. vnde ⁊ dauid:Attendite popule meus legem meam. nō enim populus vellex erat dauid: ſed eius qui in eo loquit̉.T a gentili ſicut a iudeo voluit prophetari qͥ ꝓ vtroqꝫ populo venerat.N fructuoſa loquacitas quaſi verborū folia a diuīsreſecat̉: dū in tēplo dei nemꝰ plantari ꝓhibet̉. Indignū eſt vt verba celeſtis oraculi reſtringantur ſub regulis donati.Irtus iob ⁊ in quiete magna fuit ſibi nota ⁊ deo: ſꝫ flagellis cōmota vt aromata nobis redolet. Un̄ ⁊ fidesgrano ſinapis cōparat̉: qd̓ nō ꝯtritū lene eſt: ſed ſi cōterit̉ inardeſcit: ⁊ qd̓ latebat in eo ꝓdit. vn̄ in pſal. In die mādauitdn̄s miſericordiā ſuā: ⁊ nocte declarauit eā. Donū miſericordie: qd̓ in diei quiete ꝑcipit̉: nocte aduerſitatꝭ manifeſtari d̓r.Flagellat̉ etiā vt inter mala gr̄as agere ſciret: qd̓ vnū ei ꝓfecto deerat. Qd̓ gͦ hoſtꝭ ad malū petit: deꝰ ad bonum ꝑmiſit.Nec putet qͥs aliqͣ verba iob rep̄hendēda queꝫ adeo cōmendat deꝰ: in qͦ qͣſi medio diabolꝰ ꝯtra deum certat. Ꝙ gͦ bonaſua narrat nō eſt arrogātia: ſed ꝑ ea ſe ne deſperet confirmat:cū ꝑ tot mala ⁊ amicoꝝ opprobria cogeret̉ deſꝑare d̓ vita ſua.Oni genere tēptatiōis ferit̉ iob. Damnis reꝝ qͥbꝰ potens in ſeculo moueri putabat̉: ſed hec deſpicit. Orbitate ꝓlis: ſed hāc eqͣnimit̉ dolet. Percuſſione carnisquā pa-
bet actus humanos regi diuīa ꝓuidentia. ſicut ſctūs Tho. dixit: Burgen̄. dicit hanc reprehenſionē eſſe irrōnabilē: ⁊ tn̄ ipſeBur. nō ſoluit adductā poſtill̓. rōnē. Arguit enī ſic. Irrōnabile eſt inter diſputātes dirigere ꝓbatiōis intentioneꝫ ad id qd̓ab vtraqꝫ parte p̄ſupponit̉. Ex hoc enī Ariſto. ꝓbat in analeticis ⁊ alijs locis: principia nō debere ꝓbari: ſed ꝯeluſiones:qꝛ principia tanqͣꝫ cunctis nota p̄ſupponunt̉: quia ſe habēt ſicut ianua in domo quam nemo niſi ebriꝰ ignorat: Ideo dixitAriſto. iij. metaph̓. In foribꝰ qͥs delinquit. q. d. nullus. Cumigit̉ iob ⁊ amici eiꝰ p̄ſuppouebat actꝰ humanos regi diuīa prouidentia: habebāt illud ꝓ ſue diſputatiōis pͥncipio. Stultumigit̉ ⁊ irrōnabile fuiſſet iob ferre intentionē ſuā ad ꝓbanduꝫillud qd̓ exp̄ſſe p̄ſupponebāt aduerſarij. Nec ſufficit qd̓ Bur.vult ꝙ negauerāt illud principiū implicite: qͣꝫuis ꝯceſſerūt generaliter. nā qͥ negat deū eſſe iuſtū: negat deū eſſe: qꝛ nō eſt aliud deū eſſe: niſi deū eſſe iuſtū. ⁊ iō ſi ꝓpter implicitā negatōemintentio iob fuiſſet ꝓbare deū eſſe prouiſorem actuum humanorum: debebat primo probare deuꝫ eſſe: quod ſic implicite neaſſent. Intentio igitur totalis ipſius iob eſt probare velle: ꝙſtante illo tanqͣꝫ a partibꝰ p̄ſuppoſito: puta actus humanos adiuina prouidētia regi: adhuc iuſte in hac vita malis bona: ⁊bonis mala ꝓueniūt: quia hoc fuit multis dubiuꝫ: ſpecialiteramicis iob diſputantibꝰ ad cōtrarium. nā in toto ꝓceſſu ex pena inflicta nituntur probare iob peccaſſe: vt illa mala iuſte infligerentur: ſupponentes ꝙ deus bonis ⁊ iuſtis non conferret niſi bona in preſenti. quod eſt error: ⁊ hunc intendit iob reprobare: vt dicętur infra.Glo. ordi.quā patienter tolerat: ⁊ hec fuerūt qͣſi exterior impetꝰ belli: etquaſi hoſtes a facie pugnātes. Intꝰ vero ꝑ vxorē quaſi ꝑ ciuēmens ſuſtinet venena ꝯſilij: ſed ⁊ hāc ſapient̓ docet.MMīci ad ꝯſolationē veniūt: ſed ad increpationē ꝓſiliunt: int̓ qͦs ⁊ vltimꝰ iunior ꝙ indignꝰ ſit. acrius increpat: qꝛ aliqn̄ plus ꝯturbāt verba qͣꝫ vulnera. Ecce qͣſihoſtes ex latere. Per ꝟba ꝓbat̉ patiētia: ꝑ ꝟba exercet̉ ſapientia. illa robore: hec rōne ſuperauit.MMici iob magꝭ ignorātia deliquerūt qͣꝫ malicia. Nonlenī tantꝰ vir amicos iniqͦs habuit: ſed dū cauſaꝫ ꝑcuſſſionū diſcernere nequeūt in culpā labunt̉. Percuſſionū enī alia eſt qͣ ꝑcutit̉ iniquꝰ vt puniat̉. alia vt corrigat̉. aliane futura cōmittat. alia vt cū ꝯſequit̉ ſalus ſaluator ampliusamet̉. Bonꝰ ſi ꝑcutit̉ merita cumulant̉: qd̓ neſciētes diſtīguere ꝑcuſſuꝫ ꝓ culpa credūt: vn̄ ⁊ citiꝰ ad veniā redeūt: qͦs deꝰ h̓humiliat: vt nō niſi ꝑ eū quē deſpexerāt ad gr̄am reciꝑet.Icut oēs iuſti: ita iob nō modo ꝟbis: ſed rebꝰ chriſtūpſignauit: vt ꝑ paſſionē paſſurū on̄dat xp̄m .i. caput cūcorꝑe qd̓ eſt eccl̓ia. Uxor eiꝰ carnales ſignificat: qui intra eccl̓iam qua ꝑ fideꝫ ꝓpiꝰ ſunt: duriꝰ vita p̄mūt. Amici iobhereticos qͥ ſpecie ꝯſulēdi deciꝑe volūt: ⁊ dū qͣſi ꝓ dn̄o loquūtur: veritati aduerſant̉. Iob dolēs d̓r qͦ paſſio xp̄i vl̓ labor eccleſie expͥmit̉. Eliphac dn̄i ꝯtēptꝰ .i. heretici qui dū falſa de deoſentiūt: eū ſuꝑbiendo ꝯtemnūt. Baldac vetuſtas ſola: qꝛ nonintentiōe bona: ſed appetitu gl̓ie loquunt̉ .i. nō celo noui hoīsſed prauitate vite veterꝭ. Sophar diſſipatio ſpecule: vel diſſipans ſpeculatorē: qꝛ heretici mentes ſuꝑnas ꝯtēplātes verbisꝑcutere appetūt. Cōtemnēdo gͦ deū in vetuſtate ſe retinent: inqua manētes malis ſermōibꝰ ſpeculātibꝰ nocēt. Sed qꝛ ⁊ ipſialiqn̄ ad eccl̓iam redeūt: hec amicoꝝ recōciliatio oſtēdit ꝓ qͦbus iob orat: qꝛ hereticoꝝ ſacrificia deo non ſunt accepta: niſimanibꝰ eccl̓ie oblata. Septē ꝓ eis ſacrificia offerunt̉: qꝛ dumſeptiformē ſpm̄ accipiūt quaſi ſeptē oblatiōibꝰ expiant̉. Tauri ⁊ arietes ꝓ eis oblati ſunt. In tauro ceruix ſuꝑbie ſignificatur. In ariete ducatꝰ gregis: qꝛ ꝑ ſuꝑbiā ab eccl̓ia reſilientes:poſt ſe infirmos greges trahebāt. qd̓ in eis occidit̉ dū ad iob.id eſt eccl̓iam redeūt. Per heliu qui recto ſenſu loquit̉: ſed adelationis verba deriuat̉ arrogans: ſed tamē fidelis exprimit̉:qͥ ⁊ arguit̉: nec tn̄ ſacrificio reducit̉: qꝛ ꝑ veritatē fidei victuseſt: ſed per timorem ſuperbie diſplicet. Un̄ heliu deus meꝰ iſte:vel deus noſter interp̄tatur: etſi enim ſuperbus tamen veraciter credendo aꝑte confitet̉: ⁊ deum per diuinitatem: et dominum ꝑ incarnationē perhibet. Poſt omnia mala iob dupliciarecepit: qꝛ eccl̓ia ⁊ hic ꝓ laboribꝰ ſuis duplicia accipit: duꝫ ſuſceptis gentibꝰ: in fine ⁊ iudeos conuertit: ⁊ in futuro dupliciſtola dotabit̉ .i. beatitudīe aīe ⁊ corꝑis. Un̄ ꝓph̓a. In t̓ra ſuapoſſidebunt duplicia. Afflictio iob d̓r: ſed qͣnto temꝑe fuerittacet̉: qꝛ eccleſia affligēda ſcit̉: ſed qͣꝫdiu ignorat̉. vn̄: Non eſtvr̄m noſſe tꝑa vel momēta q̄ pr̄ in ſua poſuit ptāte. ¶Uir
xg
Mat .13. d
Psͣ .41.
Eſa. 61. c
Actꝭ 1. a