Druckschrift 
Tertia pars huius operis in se continens glos[s]am ordinaria[m] cu[m] expositione lyre litterali [et] morali: necnon additionibus acreplicis: .. (1498)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Alius prologus

flacci gracchiqꝫ pindari ⁊ alcei⁊ ſappho vel pſalteriū: vl̓ lamēe tationes hieremię: vel oīa ferme ſcripturaꝝ cantica cōprehēdi: legat philonem: ioſephuꝫ:origenē: ceſarienſem euſebiuꝫ:⁊ eorū teſtimonio me veꝝ dicere cōprobabit. Audiāt quapropter canes mei: idcirco me in hͦin volumine laboraſſe: nō vt īterpretationē antiquā rep̄henderem: ſed vt ea que ī illa aūt obſcura ſunt: aut omiſſa: aut certe ſcriptoruꝫ vitio deprauata:manifeſtiora noſtra īterpretatione fierent: et qui hebręū ſernmonem ex parte didicimus etin latino pene ab ip̄is cunabuo lis inter grammaticos ⁊ rhetopres et philoſophos detriti ſumus. Qd̓ ſi apud gręcos poſtſeptuaginta ęditionem: iā chriſti euangelio coruſcante iudęꝰaquila ⁊ ſymmachus ac theordotion iudaizātes hęretici ſūtrecepti: qui multa myſteria ſals uatoris ſubdola interpretatione celarunt: ⁊ tamem in hexa­ vplis habentur apud eccleſias:⁊ explanāt̉ ab eccl̓iaſticis virꝭ:quāto magis ego chriſtianꝰ ⁊de parentibus chriſtianis natus: ⁊ vexillum crucis in mea rfronte portans: cuius ſtudiuꝫfuit omiſſa repetere: depraua­ 3ta corrigere: ⁊ ſacr̄a eccl̓ię puro a⁊ fideli aperire ſermone: vel a hfaſtidioſis vl̓ a malignis lectoqribꝰ nō debeo reprobari. Habeant qͥ volūt veteres vl̓ in mem dbranis purpureis auro argen­ eFal̓s Initialibustoqꝫ deſcriptos: vel vncialibꝰ(vt vulgo aiunt) litterꝭ onera hmagis exarata qͣꝫ codices: dū­ 1modo mihi meiſqꝫ permittantpauꝑes habere ſcedulas: et nō ktam pulchros codices qͣꝫ emendatos. Utraqꝫ aūt ęditio et ſe­ 1ptuaginta iuxta gręcoſ: ⁊ meaiuxta hebręos: in latinuꝫ meolabore trāſlata eſt. Eligat vnuſquiſqꝫ quod vult: et ſtudioſum ime magis qͣꝫ maliuolum pro­ obet. Alius prologus finit.

a Flacci .i. Horatij. b Gracchꝰ pindarus ⁊ alceus greci poete fuerūt. videin epl̓a ad Paulinū. c Sappho. nomē fuit puelle q̄ metrice ſcpͥſit. vn̄ ⁊ ſapphicū d̓r metꝝ ab ea inuētū. d Pſalteriū. de qͦ dicit orator: Pſalteriū lyrici cōpoſuere pedes. .sͣ. in epl̓a ad Paulinū īuenies ſatꝭ de pſalterio ⁊ lamētationibꝰ hieremie e Ferme .i. fere. f Cōprehēdi .i. ꝯtineri. gͦ Philonē. qͥ ſcripſit libꝝ ſapīe. de qͦ dic̄ Hiero. in li. illuſtriū viroꝝ: Philo iudeꝰ natiōe alexādrinꝰ de genere ſacerdotū fuit: ⁊ poſteaenūerat. xxx. libros qͦs philo cōpoſuit:⁊ ſubdit: Sūt ⁊ alia eiꝰ monumēta īgenij q̄ in nr̄as manꝰ nō ꝑuenerūt ⁊cͣ.h Ioſephū. de qͦ dicit Hiero. in li. illuſtriū viroꝝ: Ioſephꝰ mathathie filiꝰ exhieroſolymis ſacerdos a Ueſpaſiāo captus cū Tito filio eiꝰ relictꝰ eſt: hic romā vēiēs. .vij. libroſ iudaice captiuitatꝭīꝑatoribꝰ pr̄i filioqꝫ obtulit: qͥ ⁊ bibliothece publice traditi ſt̓: ⁊ ob īgenij gloriā ſtatuā qͦꝫ meruit rome. Scripſit aūt⁊ alios. xxiiij. antiqͥtatū libros ab exordio md̓i vſqꝫ ad. xiij. ānū domiciani ceſarꝭ ⁊cͣ. h̓ in. xviij. antiqͥtatū libro ſcpͥſitde dn̄o ieſu xp̄o ī hūc modū. Eodeꝫ tꝑefuit ieſus vir ſapiēs (ſi tn̄ viꝝ eū noīariphas ē) erat eī mirabiliū effector opeꝝ⁊ doctor eoꝝ qͥ libent̓ q̄ vera ſūt ſuſcipunt: plurimos qͦꝫ tā de iudeis qͣꝫ de getibus ſui habuit ſectatores: ⁊ credebat̉eſſe xp̄s: cūqꝫ inuidia nr̄oꝝ pͥncipū cruci eu pilatꝰ affixiſſet: nihilominꝰ qͥ eumpriꝰ dilexerāt ꝑſeuerauerūt in fide: apparuit enī eis tertia die viuēs ⁊cͣ.i Origenē. (de hͦ ſatꝭ inuenies. sͣ. in ꝓlogo ſuꝑ Ioſue) k Cęſarienſem euſebiū: qͥ ſcripſit eccl̓iaſticā hiſtoriā: de qͦſcribit̉ ſic in libro illuſtriū viroꝝ. Euſebius ceſaree paleſtine ep̄s ī ſcripturꝭ diuinis ſtudioſiſſimꝰ edidit infinita volūmina ⁊cͣ. d̓r aūt ceſariēſis ad differētiāalteriꝰ euſebij: qui fuit natiōe ſardus ⁊vercellēſis ep̄s. l Canes mei .i. detractores qui eqͣlit̓ cōtra bonos ⁊ maloslatrāt: ⁊ oēs indifferēter lacerāt qͦs nōamant. ad Phil̓. iij. Uidete canes: videte malos oꝑarios: videte ꝯciſionemApoca. vlti. Foris canes ⁊ venefici ⁊ īpudici ⁊ homicide ⁊ idol̓ ſeruiētes ⁊cͣ.m Interp̄tationē antiquā. lxx. q̄ fuitoīm prima. n Ex parte. tēperamētūeſt ꝯtra ſuꝑbos: qui ſi forte alicuiꝰ lingue tenuē ⁊ incōpletā noticiā habeantqͣſi totā nouerint ſe dilatāt. o Rhetores: media correpta: rheſis quod eſt locutio: qꝛ facūdia neceſſaria ē rhetoribꝰ.Iſido. in. j. etymol̓. Rhetorica ꝓpter nitorē ⁊ copiā eloquētie ſue: maxime in ciuilibꝰ queſtionibꝰ neceſſaria exiſtimat̉.p Detriti: ꝓpt̓ vehemētiā ſtudij. Studiū enī eſt vehemens applicatio animicū magna volūtate ad aliqͥd ꝑficiēdū.q Aquila: qͥ poſt aſcenſione dn̄i āniscxxiiij. primꝰ interpres ex hebreo in grecū floruit. Deinde poſt ānos. liij. theodotion. Deinde poſt ānos. xxx. ſymmachus. r Heretici .ſ. ebionite. qͥ pauperes interp̄tant̉: qꝛ pauꝑes erāt intelligentia. de qͥbꝰ dicit Iſido. in. viij. etymol̓. Hi ſemi iudei ſunt: ⁊ ita tenet euāgeliū vt legē carnalit̓ ſeruēt: ⁊ ꝓpter hͦdicunt̉ hic: Iudaizātes iudeos in carnali obſeruatiōe legaliū imitantes. .sͣ. īprologo ſuꝑ Eſdra ſatis de ebionitis.s Subdola interp̄tatiōe celarunt: qꝛdoloſe

doloſe omiſerūt in interp̄tatiōibꝰ ſuisque ſibi ꝯtraria videbant̉. Subdolusla. lū. d̓r latent̓ doloſus: aſtutꝰ verſipellis: vanꝰ. t Myſteria .i. ſacr̄a vl̓ ſecreta: a myſtis vl̓ myſticen grece qd̓ eſtmyſteriū latine. v Hexaplis. vide expoſitionē ſuprapoſitā in ꝓlogo ſuꝑ Ioſue an̄ mediū. x Uexillū crucis. chriſmate ī baptiſmo imp̄ſſuꝫ. y Repetere .i. recitare ⁊ in trāſlatiōe iſta recolligere omiſſa ab alijs trāſlatoribus.z Deprauata. a ſcriptoribꝰ. a Puro: ſine additiōe. b Fideli: ſine ſubtractiōe vel īmutatione. c Iaſtidioſis .i.faſtidio pleniſ: vl̓ tedio affectꝰ: qͥ .ſ. multa vider̄t ⁊ qͣſi ſatiati meliora faſtidiūt:ſicut iudei faſtidiebāt māna. Nu. xj. b.Nihil aliud reſpiciunt oculi noſtri niſiman. Tn̄ māna erat om̄e delectamētuꝫin ſe hn̄s ⁊ oīs ſaporis ſuauitatē: ſic̄ legit̉ Sap̄. xvj. Ite Prou̓ xxvij. Aīa ſaturata calcabit fauū. d In mēbraniſ.id eſt in pellibꝰ. hec mēbrana d̓r ꝑ gamēnū: qꝛ de mēbris aīaliū detrahit̉. vndePerſiꝰ. Iā liber ⁊ bicolor poſitꝭ membrana capillis. Inqꝫ manꝰ carthe nodoſaqꝫ vēit harudo. e Purpureis .i.colore purpureo picturatꝭ. purpura artē hꝫ ſanguineū colorē. f Initialib.i. capitalibꝰ .i. groſſis lr̄is: ſicut ſolēt fieri ī initijs libroꝝ: ⁊ iō ꝓpt̓ groſficiē littere potiꝰ hn̄t onera qͣꝫ codices.Uel vncialibꝰ .i. vnciā auri vl̓ alteriꝰ p̄cioſi coloris appendentibꝰ: vel adſcribēdū tanto ꝯſtātibꝰ. h Onera. ꝓpter ſumptuoſitatē vl̓ ꝓpter ponderoſitatē. i Codices. Nota ꝙ dic̄ Iſido.in .vj. etymol̓. Codex multoꝝ libroꝝ ē:liber vniꝰ voluminis. ⁊ d̓r codex ꝑ trāſlationē a corticibꝰ arboꝝ ſeu vitiuꝫ qͣſicaudex: eo ꝙ in ſe multitudinē librorūqͣſi ramoꝝ ꝯtineat. k Pauꝑes ſcedulas .i. ſcripta modici p̄cij tā in lr̄a qͣꝫin mēbrana necdū in libros redacta.Nota ꝙ ẜm Iſido. in. vj. etymo. ſcēdaeſt prima charta in qua notarius ſcribit ex ore magiſtri: ⁊ dicit̉ a ſcindēdo:⁊ ſcribit̉ ſine aſpiratiōe: ẜm alios ſcribit̉ ſcheda cum aſpiratiōe: ⁊ tunc dicitur ex greco ſcheym vel ſchiſſe: qd̓ ē ſcindere vel ſciſſio: ⁊ inde hec ſcedula diminutiuū .i. chartula vel ſcriptū qd̓ nondum in librum redactum eſt. l Septuaginta iuxta grecos .i. editio. lxx.ab hebreo in grecum tranſlata quampoſtea de greco tranſtuli in latinū cumaſtericis ⁊ obelis: ⁊ mea iuxta hebreos .i. iſta que vere mea eſt: quia nulluꝫin ea ſeqͦr interpretē: ſed īmediate de hebreo tranſtuli in latinū. m Quodvult .ſ. aut illam quam ẜm ſeptuagintade greco tranſtuli in latinū cū aſtericꝭ⁊ obelis: aut illam que ſine illis figurꝭimmediate ſumitur ab hebreis. Et probet per effectum ſe eſſe. n Magisſtudioſum: vtrāqꝫ editionem recipiendo. Ꝙͣ maliuolum: vtrāqꝫ vel alteramrepellendo. Aliqui libri habent Me. ⁊eſt ſenſus: o Probet. id eſt experiat̉:in vtraqꝫ ſtudēdo. vel: Probet .i. ꝯfirmet aduerſarios confutando. Probet inquā: Me magis eſſe ſtudioſum .i.magis amore veritatis in trāſlationuꝫſtudio laboraſſe. p Ꝙmaliuolum.vt .ſ. ex īuidia vellē. lxx. interp̄tes cōdēFinit qualiſcunqꝫ expoſitio iſtiꝰ prologi.doſtilla