PARS .X. PeSatiſfactione. DIS. XVII.

& ſatiſfactio equalitatē qͣꝫdā importat. uel eqͥꝑantie ul̓ ꝓportōis. iō ſatiſfactio formalit̓ actꝰu̓tutis eſt. Ex hoc pꝫ cuius uirtutis actꝰ ſit ſatiſfactio. videlicet iuſtitie. Mediū aūt iuſtitieut ait ph̓us. v. eth̓. accipit̉ ẜm adequationem.Vn̄ cū ſatiſfactio in adequatōne quadā conſiſtat. formalit̓ eſt actus iuſtitie. Sed actꝰ iuſtitie ẜm ph̓m duplex eſt. uel ſui ad alterū. utqn̄ aliquis reddit alteri qd̓ ei debet. uel alteriꝰad alterū. ſic̄ qn̄ iudex facit iuſtitiā int̓ duosIn actu primo iuſtitie equalitas cōſtituit̉ ī ipſo faciente iuſtitiā. In actu uero ſcd̓o ip̄ius iuſtitie equalitas cōſtituit̉ in paſſo iuſtitiā. Satiſfactio uero expͥmit equalitatē in faciēte. vn̄ꝑtinet ad actum iuſtitie qui ē ſui ad alterum.Sui uero ad alterū poteſt hō facere iuſtitiamduplicit̓. uel in actōnibus & paſſionibꝰ. ul̓ inrebus exterioribus. Sicut fit miuria alteri duplicit̓. uel ip̄m ꝑ aliqͣꝫ actōnem uel paſſionē ledendo. uel res eius ſubtrahēdo. Actus adeqͣtionis in rebus exterioribꝰ eſt reddere ꝓprie.Sed actus adequatōis in actōnibus paſſionibus ē ſatiſfacere. Hanc aūt adequatōnem facit ꝑs iuſtitie uindicatiua q̄ ponit equalitatēin paſſo. ſiue ſit idē agens & patiens iuſtitiaꝫſiue alius. vn̄ ſatiſfactio ad ꝑtem uiudicatiuāꝑtinet. ¶ Ad ẜm ſcꝫ de diffinitōne augͥ. Dicēdum ꝙ juſtitia nō ſolū tendit ad hoc ut precedentē inequalitatē auferat puniēdo culpam p̄teritam. ſꝫ etiā ut in futurū inequalitatē cuſtodiat cauēdo culpā futurā. vn̄ ẜm ph̓m. ii. eth̓.Pene medicine ſunt. Vn̄ ſatiſfactio q̄ eſt opꝰiuſtitie penā inferentis. ē medicina curās peccata p̄terita recōpenſando. & p̄ſeruando a futuris. & cauendo. Et iō per actū primum diffinit̉ ab anſel .ſ. honorē debitū deo reddere. Debitū inqͣꝫ non rōne bn̄ficii accepti. ſꝫ peccati cōmiſſi. Per actū ẜm diffinit̉ ab aug. qꝛ per cauſaꝝ morbi abſciſionē fit p̄ſeruatiua a futura īfirmitate. Dicendū ergo ꝙ qꝛ liberū arbitriūeſt ſubiectū uoluntariū poſt abſciſionē cauſarū peccati. nihilominus pōt infirmitatē ſpūalem ſi uelit incurrere. Et iō augͥ. duplicē actūin diffinitōe poīt ſcꝫ cās abſcīdere. & ſuggeſtiones repellere. Cauſas uero uocat intrinſecaspctōꝝ radices ꝓxīas ſcꝫ libidineꝫ ex actu malo uel cōſuetudine relictam. & peccati reliquias ſcꝫ difficultatem ad bonū & hmōi. Occaſiones uero uocat opportuītates extrīſecas .ſ. tēpus & locū. & hmōi. ¶ Ad tertiū ſcꝫ de diffinitōne anſel. dicendū ꝙ duplex ē debitum qd̓debet̉ deo. Vnū rōne bn̄ficii ab eo accepti. Alterū rōne peccati in eum cōmiſſi. Satiſfactio ītendit reddere honorē debitū rōne peccati cōmiſſi. ſꝫ latria rōne bn̄ficii accepti. Ideo diffinitō anſel. intelligit̉ de honore debito pͥmo mōnō ſecūdo. & reddere accipit nō ꝓ ſoluere ſolum. ſꝫ ꝓ reſtituere.Irca ẜm ſcꝫ utrū poſſit hō deo ſatiſfacereꝓ peccatis. cōſideranda ſunt duo. Primovtrū poſſit fatiſface̓. Secūdo vtꝝ de vno pctōmortali poſſit ſatiſfacere ſine alio. ¶ Ad pͥmū

dicendū ꝙ ſicut hō poteſt intelligi aliquid facere duplicit̓ ſcꝫ aut ꝑſe. aut cū adiutorio alterius. ita & ſatiſfacere. Dicendū ergo ꝙ hō cumadiutorio alterius. id ē xp̄i cuius meritū infinitū peītentibus cōmunicat̉ ſatiſfacere pt̄. ſedpſe nō poteſt. nec exigit̉ hoc ab ip̄o. Cū eī duplicit̓ fiat homo deo debitor ſcꝫ rōe bn̄ficii accepti. ex quo tenet̉ ad gr̄aꝝ actōnem. & rōnepeccati cōmiſſi ex quo tenet̉ ad ſatiſfactōnemẜm nullū hoꝝ debitoꝝ exigit̉ ab eo redde̓ eqͣle equalitate equiualētie. qꝛ hoc ē impoſſibile.ſꝫ equalitate ꝓportōnis ꝑ comꝑationē ad poſſibilitatē ſuam. Nam ẜm ph̓m ī libris. eth̓. inhiis honoribꝰ qui ſunt ad deos. & ad ꝑentesnon tenet̉ homo ad equiualēs. ſꝫ ad poſſibile.¶ Ad ẜm dicendū ꝙ de vno peccato mortalinon poteſt hō ſatiſfacere ſine alio. ſicut exp̄ſſe dicit̉ de pe. diſ. iii. C. hiis auctoritatibꝰ. Illorum ſnīa deſtruit̉ qua eū qui pluribus fueritirretitus aſſerit̉ vnius delicti pnīa eiuſdē ueniam cōſequi a dn̄o ſine alterius criminis penitentia. Item de peni. diſ. v. c. ult̓. Falſam penitentiā eē cōſtat. cū ſpretis pluribꝰ de yno ſolo pnīa agit̉. aut cū ſic agit̉ de uno. ut nō diſcedat̉ ab alio. rō autem huius ē. qꝛ peccatū eſtiniuria cōtra deum q̄ inqͣꝫtum ē contra equalitatē amicitie inter hoīem & deū. eſt dei offenſiua. & inqͣꝫtum ē contra equalitatem iuſtitieq̄ reſpicit debitū neceſſitatis. ē punitōe dignaEt loquor hic nō de equalitate q̄ ſit equalitasſimplicit̓. qꝛ talis nō pōt eſſe inter hoīem & deum ſꝫ de equalitate ꝑ ꝯꝑatōnem ad hoīs facultatem. Quia aūt lex diuina p̄cipit amicitiamhoīs ad deū. iō non poteſt eē equalitas iuſtitiehoīs ad deū ſine equalitate amicitie. & qꝛ eqͣlitas amicitie hoīs ad deum eſt ꝑ caritatē q̄ ſinealiqͣ u̓tute neceſſaria ad ſalutē eſſe nō pt̄. ideoequalitas amicitie nō poteſt eſſe ſine equalita.te iuſtitie. Nō eſt ergo dicendū ut dicunt quidam ꝙ hō ſatiſfacere poſſit ꝓ culpa inqͣꝫtumeſt ꝯtra equalitatē amicitie hoīs ad deum ſineſatiſfactōne ꝓ ea inqͣꝫtum ē contra equalitatēiuſtitie hoīs ad deum. Dico ergo ꝙ ſatiſfacereP culpa inqͣtum ē contra vtrāqꝫ equalitatē duplicit̓ poteſt intelligi. aūt ſcꝫ de illa ꝑte ſatiſfactōnis q̄ cōſiſtit in actu aīme interiori. aut deilla q̄ conſiſtit in actu exteriori. Primo modo.nō poteſt hō ſatiſfacere de vna culpa mortaliſine alia. qꝛ qͣꝫuis culpe non ſint cōnexe. tn̄ radix ſatiſfactōnis ē una ſcꝫ caritas. que cū nullo peccato mortali ſtare pōt. Et qꝛ obligatō adpenam eternā nō cōpatitur ſe in hoīe cum diuina amicitia. iō per caritatē illa obligatio cōmutat̉ in obligatōem ad tꝑalem pena. ꝑ actūergo penitēdi interiorē ꝑ quē culpa & obligatio ad penā eternam remittunt̉ diſpoſitiue. &ꝑ caritatē ꝑ quā remittunt̉ formalit̓ & cōpletiue. nō pōt ſatiſfieri de uno peccato mortali ſine alio. nec qͣꝫtum ad offēſam. nec qͣꝫtum adobligatōnem ad penam eternā. Loquēdo aūtde alia ꝑte ſatiſfactōnis q̄ directe reſpicit ſolulutōnem tꝑalis pene inqͣtum ꝑ actū penitēdi