pars quītaDeraDiſtinctio prima
¶ Et RAPARS QVINTA DISTINICTIO PRIIIA.Onſequēter conſiderandum eſt detercio vicio capitali qd̓ eſt ira. Circaꝙ conſiderāda ſunt ſex. Primo videndū eſt quid ſit ira. Secundo deſpēbus eius. Tercio de gradibꝰ eius. Quartoquantū & quare ſit vitāda & deteſtāda. Quito de remedio eiꝰ. Sexto de filiabꝰ eius.Rimo ergo dicendū ē qͥd ſit ira. Ira utdicit caſſiodorꝰ ſuꝑ illud pͣs. Dn̄e ne īfurore tuo. eſt motꝰ animi cōcitatꝰ adpenam ꝓuocans inferendam. Alia deſcripcōzlo. ſuper illud. Math̓. v. Qui iraſcitur fratriſuo &cͣ. Ira eſt omnis malꝰ motus ad noce ndum. Dam̄. Ira eſt feruor eiꝰ qui cōtra cor eſtſanguīs ex euaporacōne fellis. Augꝰ. Ira ē triſticia ex impotentia vlciſcendi ſe. Alit̓ a magiſtris deſcribit̉. Ira eſt ſubita animi tempeſtasque dum inordīate ſe cōcutit. cor hoīs ad inſaniā trahit. Itē alia. Ira eſt feruor animi ab interioribꝰ ad exteriora ꝓrūpens cum aīa ob illatas ſibi iniurias vindicta excogitans adiniplere deſiderat. Alia. Ira ē ſubitꝰ animi furorvlciſcēdi ſe libidine feruens.Imoꝝ. Alia ē ira qͣꝫ impacientia excitatEcūdo ſciendum qd̓ ſicut ait Greg̓. v.Alia qͣꝫ zelꝰ format. illa ex vicō. hec exvirtute generat̉. Si em̄ nll̓a ira ex virtute ſurgeret. vlcōnem diuinā phynees ꝑ gladiū nonplacaſſet. Ira ꝑ zelum debet in hoīe inciꝑe a ſeip̄o. Debet em̄ homo iraſci contra ſua vicia etpeccata vt ea deteſtet̉ et puniat. ꝑ penitenciaꝫcōdecentem. De hac pͣs. ait. Iraſcimini et nolite peccare .i. iraſcimini ꝯtra uos ip̄os ꝓpt̓ peccata p̄terita et nolite vlteriꝰ peccādo ꝑpetrarefutura. q̄ dicitis .i. q̄ cogitatis in cordibꝰ vr̄is.et incubilibꝰ ur̄is .i. ī ſecreto cordiū vr̄oꝝ conpūgimini. ꝑ ꝯtricōem amaram. Itē iram perzelū debet homo habere ꝯtra vicia ꝓxīoꝝ. Aitem̄ Gregꝰ. Si ꝓximos ſicut nos amare p̄cipimur. reſtat vt eoꝝ erroribus ſicut nr̄is viciisiraſcamur. Sicut phynees ex zelo tranſfoditladio peccatōe̓s. Numeri. xxv. Et moyſes exzelo illos qͥ vitulū cōflatilē adorauerāt fecit occidi exo. xxxiiii. Et mathathyas ydolatrā trucidauit Hanc irā qꝛ hely nō habuit. motū ſuꝑne vlcōnis ꝯtra ſe implicabilit̓ excitauit. Namqꝛ ꝯtra vicia ſubditoꝝ corrigēda tepuit. ideocōtra eum diſtrictō eterni iudicis exarſit. Dehac dicit̉ ecc̄es. vii. Melior ē ira riſu. qꝛ ꝑ triſtiam vultꝰ animꝰ corrigit̉ delinquētis.Ercō ſciendū eſt qd̓ ſicut dicit Gregꝰ.v. moꝝ. diuerſi ſunt gradus in ira. aitVem̄ ſic. Eit plerūqꝫ vt vſqꝫ ad manꝰ irapliliat. et quāto rō longiꝰ recedit. tāto audacior exurgat. ſeip̄m animꝰ retiuere nō pt̄. qꝛ factus ē ptātis aliene. & eo foris membra furorad ictus exagītat. quo intꝰ ip̄am mētem mēbroꝝ dn̄am captiuā tenet. Aliqn̄ aūt manusnō exerit. ſed in maledcōnis iaculum linguaꝫvertit. fr̄is nāqꝫ interitū p̄cibꝰ expoſcit. & hicdeum ꝑpetrare expetit. qd̓ ip̄e ꝑuerſus homo
facere metuit vel erubeſcit. et ſic fit vt et voceet deſiderio hoīcidium ꝑagat. etiā cum a leſione ꝓximi manus ceſſat. Aliqn̄ ira ꝑturba toaīo. q. ex iudicō ſilenciū indicit. & quo ſe foris ꝑ linguā nō expͥmit. intus deteriꝰ igneſcitvt iratꝰ collocucōeꝫ ſuā ꝓxīo ſubtrahat & nichil dicēdo quantū ſit auſus indicat. Et aliqn̄hic ſilencii ſeueritas ꝑ diſciplīe diſpenſacōemgerit̉ ſi cū diſcrecōnis forma in intimis teneatur. Aliqn̄ vero dū accēſus animus a cōſuetalocucōe reſtrīgit̉. ꝑ acceſſū tꝑis a ꝓximi dileccōne peītus ſeꝑatur. et acriores ſtimuli. cae̓qꝫque grauiꝰ exaſꝑent oriūtur. Sicqꝫ ī irati aīofeſtuca ī trabem vertit̉. dum ira ī odiū ꝑmutat̉. Plerūqꝫ ira ꝑ ſilenciū clauſa intra mentēvehement̓ eſtuat. & clamoſas voces tacita format. verba ſibi quibꝰ exaſꝑet̉ obicit. & quaſi īcare examīe poſita durius exaſpata rn̄det. ſicqꝫ fit vt ꝑturbatꝰ animꝰ maiorē ſtrepituꝫ ſuiſilēcii ſentiat. eūqꝫ grauiꝰ vt clauſa flāma cōburat. Cogitacōnes em̄ iracūdi ſunt. q. viꝑeeꝓgenies q̄ mentē corrodūt & comedunt matre ſuam. Sciendū eſt etiā qd̓ nō nullos ira cicius accēdit ſꝫ cito deſerit. Nō nullos vero tarde quidē cōmouet. ſed diuciꝰ & duriꝰ tenet.Alii nāqꝫ accēſis calamis ſil̓es dum uocibꝰ ꝑſtrepūt qͣſi quoſdā ſonitꝰ reddūt accenſionisſue. Ciciꝰ quid̓ flāmam faciūt ſed ꝓtinꝰ in fauillam frigeſcūt. Alii aūt līgnis durioribꝰ ſimiles accēſionem tarde ſuſcipiētes. ſꝫ ſemel accenſi. difficiliꝰ extinguūt̉. & qꝛ in aſꝑitatemſe tardius cōtitant. furoris ſui diuciꝰ ignē ſeruant. Alii aūt qd̓ neqͥus et citius iracūdie flāmas accipiūt. et tardiꝰ d̓ponūt. Nō nulli haset tardiꝰ ſuſcipiūt et citiꝰ amittūt. In quibꝰ qͣtuor modis ad tranſquillitatis bonū ultimuspluſqͣꝫ pͥmus appropiquat et ſcd̓m ī malo terciꝰ ſuperat.Irca quartū ſciendū qd̓ peccatū ire cauenduꝫ eſt multiplici rōne. ¶ Primoqꝛ ꝑ irā turbat̉ mētis tranſquillitas. etymago diuine ſil̓itudīs deturpat̉. Sicut docetbeatꝰ Gregꝰ. Quanta ſit iracūdie culpa penſemus ꝑ qͣꝫ dū māſuetudo amittit̉. ſuꝑne ymaginis ſil̓itudo uiciat̉. Quociens em̄ turbulentos motꝰ animi ſubmā ſuetudīs uirtute reſtrīgimꝰ. ad ſil̓itudinē cōditoris qui cū trāquillitate iudicat redire conamur. Nā cū trāſquillitatē mētis ira diuerberat. dilaniatā quodāmōſciſſamqꝫ ꝑturbat. Ira uel odiū aufert ymaginem dei. & caracterē filioꝝ dei quē imprimitcaritas. impͥmēs caracterē beſtie .i. dyaboli. dequo legimꝰ apoc̄. xiii. hic caracter impͥmit̉ incorde. qn̄ mēs intrinſecus ꝑturbat̉. In fronteuero dū ꝑ ſignū extrīſecꝰ demōſtrat̉. In manū aūt qn̄ ad ꝓximi leſionē manus exeritur.¶ Secūdo ꝑ irā gratie lumē amittit̉. qꝛ mentis oculꝰ excecat. Sicut equo oꝑiunt̉ oculi utcircueat ī molēdino. Sicut phyliſtiim ſampſonis ocl̓os eruerūt. & clauſū in carce̓ molere fecerūt. Iud̓. xvj. Coruus etiam pͥmo currit adoculos cadaueris. et piſcator turbat a quam ut.