Virtutum.PARS .III.De EſſentiaDIS .I.

intantum ſunt ſimpliciter bona hmōi temporalia. vnde dicitur in pͣs. Timentes autē dn̄mnon minuenter omī bono. Et alibi. Nō uidiIuſtum derelictū. Si aūt cōſiderent̉ huiuſmōitemporalia bona ẜm ſe. ſic non ſunt ſimpliciter bona hoīs. ſed ſecūdum quid. & ita n̄ ſimpliciter cadunt ſb̓ merito. ſed ẜm quid. inquātum ſcꝫ hoīes mouent̉ a deo ad aliqua temporaliter agenda in quibus ſuū ꝓpoſitum conſequunt̉ deo faciente. ut ſicut uita eterna ē ſimpliciter premiū operum iuſtitie ꝑ relatiōem admotionem diuinā. ut dictum eſt. ita temporalia bona in ſe conſiderata habent ratōin mercedis. uel habito reſpectu quantū ad motionēdiuinam qua uoluntates hominū mouenturad hec proſequenda. Licet interdum in hiis n̄habeant hoīes rectam intentionem.DE ESSENTIA VIRTVTVM.ARS TERTIA. DIS. PRIMA.Finde conſiderandū eſt de virtutibus. Et circa hoc cōſiderādum eſt primo ī generali ſecūdo in ſpeciali. Circa primū conſideranda ſunt tredecim. Primo de uirtutibus quantuꝫ adeſſentia. Secundo de ſubiecto uirtutis. Tertio de diſtinctōe uirtutū intellectualiū. Quarto de diſtinctōe uirtutū moraliū ab intellectualibus. Quinto de diſtinctōe uirtutū moraliūper cōparationē ad paſſiones. Sexto de diſtintione uirtutū moraliū ab īuicem. Septimo dediſtinctione uirtutū carnaliū ctauo de uirtutibus theologicis. Nono de cauſa uirtutumDecimo de ꝓprietate uirtutum quantū ad earum mediū. Vndecimo de connexione uirtutum. Duodecimo de qualitate uirtutum. Tertiodecimo de duratōne eaꝝ poſt hanc uitam.¶ Circa primū ſcꝫ de eſſentia uirtutū querūtur duo. Primo utrū uirtus ſit qualitas. Secundo de diffinitione eius. ¶ Ad primū ſcilicet utrū uirtus ſit habitꝰ. dicendū ꝙͣ uirtꝰ nominat quandā ꝑfectionem potētie. Vniuſcuiuſqꝫ aūt ꝑfectio p̄cipue conſiderat̉ in ordinead ſuum finem. finis aūt potentie actus eſt.vnde potentia dicit̉ eſſe ꝑfecta ẜm ꝙ determinatur ad ſuum actū. Sunt aūt quedā potētieque ſecundū ſeip̄as ſunt determinate ad ſuoſactus. ſicut potentie naturales actiue. & ideohmōi potentie naturales ſecundū ſeipſas dicūtur uirtuteſ. potētie aūt rationales que ſūt potentie ꝓprie hoīs nō ſunt determinate ad unūſed ſe habent indeterminate ad multa. determinant̉ aūt ad actus ꝑ habitꝰ. et ideo uirtuteſhumane habitus ſunt. Item cū duplex ſit potentia. ſcꝫ potentia ad eſſe & potētia ad agereperfectio utriuſqꝫ potentie uirtuſ uocatur. ſedpotētia ad eſſe ſe tenet ex ꝑte materie que eſtens in potētia. Potentia aūt ad agere ſe teneta parte forme que eſt principiū agendi. eo ꝙunūquodqꝫ agit inquantū eſt actu. In conſtitutōe aūt hoīs corpus ſe habet ſicut materia.anima uero ſicut forma. & quantū quideꝫ ad

corpus homo cōmunicat cū alijs animalibuſ.& ſimiliter quantū ad uires que ſunt aīe corporiqꝫ cōmunes. ſole aūt ille uires que ſūt ꝓprie aīe ſcꝫ rationaleſ ſunt hoīs tm̄. et ideo uirtus humana de qua loquimur non poteſt pertinere ad corpus. ſed ꝑtinet tātum ad id quodeſt propriū aīe. unde uirtus humana non importat ordinem ad eſſe ſed magis ad agere. Etideo de ratione humane uirtutis eſt ꝙ ſit operatiuus habitus. de ratione autē eius eſt ꝙ ſithabitus bonus. quia uirtus cuiuſlibet rei ordinatur in bonū. ꝓpter quod dicit Auguꝰ in li.de moribus eccleſie. Nemo dubitauerit ꝙ uirtus aīam facit optimam. Et ph̓s. ii. ethi. dicit.ꝙ uirtus eſt que bonū facit habētem & opuseius bonuꝫ reddit. vnde patet ꝙ uirtus humana eſt habitus operatiuus et bonus. ¶ Ad ſecuncium ſcꝫ. de diffinitōe uirtutis. ſciendū ꝙhec diffinitō ſolet aſſignari. & ſentētialiter ſumit̉ ex uerbis Augꝰ. in ſecūdo de libero arbi.virtus eſt bona qualitas mentis qua recte uiuitur. qua nemo male utitur. quā deus in nōbis ſine nobis oꝑatur. hec aūt diffinitio perfecte complectit̉ totā ratōem uirtutis. Perfectaem̄ ratio vniuſcuiuſqꝫ rei colligit̉ ex omnibuscauſis eiuſ. Comprehēdit aūt p̄dicta diffinitōomnes cauſas uirtutis. cauſa nanqꝫ formalisuirtutis ſic̄ & cuiuſlibet rei accipit̉ ex eius genere & differentia. cum dicit̉ qualitas bona.genus em̄ uirtutis qualitas eſt. differētia aūtbonum. Ea eſt tn̄ cōuenientior diffinitio ſi loco qualitas poneret̉ habitus qui eſt genus ꝓpinquū. uirtus aūt non habet materia ex quaſicut nec alia accidentia. ſed habet materiā circa quā. & materiā in qͣ ſcꝫ ſubiectū. Materiaaūt circa quā ē obiectum uirtutis. qd̓ nō potuit in p̄dicta diffinitōe poni. eo ꝙ ꝑ obiectumdeterminat̉ uirtus ad ſpeciē. Hic aūt aſſignatur diffinitio uirtutis in cōmuni. vnde ponit̉ſubiectū loco cauſe materialiſ. cum dicit̉ ꝙ eſtbona qualitas mentis. finis aūt uirtutis cumſit habitus oꝑatiuus eſt ipſa operatio. Sed notandū ꝙ habituū operatiuoꝝ aliqui ſunt ſemper ad malum. ſicuti habitus nitioſi. Aliqͥ uero quādoqꝫ ad bonū. & quādoqꝫ ad malum.ſicut opinio ſe habet & ad uerum & ad falſuꝫVirtus aūt eſt habituis ſemꝑ ſe habens ad bonum. & ideo ut diſceruat̉ uirtus ab hiis queſe habent ſemꝑ ad malū dicit̉ qua recte uiuit̉Vt aūt diſcernat̉ ab hiis q̄ ſe habēt quandoqꝫad bonū quādoqꝫ ad malum dicit̉. quā nullꝰmale utitur. cauſa aūt efficiēs uirtutis īfuſiuede qua diffinitio datur deus ē. ꝓpter quod dicitur quā deus in nobis ſine nobiſ operat̉. quequidem aūt ꝑticula ſi auferat̉ reliquū diffinitionis erit cōmune omnibus uirtutibus & acquiſitis & infuſis. Et nota ꝙ bonū quod ponitur in diffinitōe uirtutis nō eſt bonū quodconuertit̉ cum ente. nec eſt ī plus qͣꝫ qualitas.ſed eſt bonū ratōis. ẜm qd̓ dicit Dyoni. iiii. capitulo de diui. no. ꝙ bonū aīe eſt ẜm ratiōemeſſe. Hic ergo ponit̉ qualitas ꝓ genere. bona