PARS. VII.DeDIS. XI.Vſura.

quia etiā anteqͣꝫ pecuniā mutuaſſet licite poterat aliqd̓ donū gͣtis acciꝑe. nec peioriſ ꝯditioīsefficitur ꝑ hoc quod mutuauit. reconpēſacōeꝫuero eoꝝ que pecunia non menſurantur licetpro mutuo exigere. puta beniuolentiā et amorem eius cui mutuauit. uel aliquid huiꝰ modiSciendum aūt ꝙ recōpenſacō alicuiꝰ beneficii dupliciter poteſt ꝯſiderari. Primo quidemex debito modo iuſtitie ad quod aliqͥs ex certo pacto obligari poteſt. et hoc debitū attēdit̉ſcd̓m quātitateꝫ beneficii qd̓ quis accepit mutuū pecuīe. uel cuiuſcūqꝫ ſimilis rei cuiꝰ uſuseſt eꝰ ꝯſumptio nō tenet̉ ad plꝰ recōpēſandūqͣꝫ mutuo accepit. Vnde contra iuſtitiā eſtſi ad plus reddendū obligetur. Alio mō tenet̉aliquis ad recōpenſandū beneficium ex debito amicitie. in quo magis ꝯſiderat̉ affectꝰ exquo aliquis bn̄ficium cōtulit. qͣꝫ etiā quātitaseius qd̓ fecit. & tali debito nō cōpetit ciuiſ̓ obligatio ꝑ quā inducit̉ quedaꝫ neceſſitas ut nōſpontanea recōpenſato fiat. Itē ſciendū ꝙ illequi dat mutuū poteſt abſqꝫ peccato in pactuꝫreducere cū eo qui mutuū accipit recōpenſationem dampni. ꝑ qd̓ ſubtrahit̉ ſibi aliquid qd̓debet habere. Hoc tn̄ non ē uendere vſum pecunie. ſꝫ damnū uitare. & poteſt eſſe ꝙ accipiens mutuū maius damnū euitet. & cum ſuautilitate damnum alterius recōpenſat. reconpenſatōnem uero damni qd̓ cōſideratur ī hocꝙ de pecuīa nō lucrat̉ non poteſt in pactū deducere. qꝛ nō debet uendere id qd̓ non habet& poteſt impediri multiplicit̓ ab hn̄do. Itē cūſit triplex munꝰ ſcꝫ a manu. a līgua. & ab obſequio ſi quis ex pecuīa mutuata expectet uelexigat. q. ꝑ oblibatōnem pacti taciti uel expͥſſi recōpenſatōem muneris ab obſequio uel alīgua. idem eſt ac ſi expectaret ul̓ exigerꝫ munus a manu. qꝛ utrūqꝫ pecunia eſtimari pōtut pater in illis qui locant oꝑas ſuas quas manū uel līgua exercent. Si uero munꝰ ab obſequio uel ab lingua nō quaſi ex obligatōne reiexhigent̉. ſꝫ de beniuolētia que ſub eſtimatione pecuīe nō cadit licet acciꝑe & expectae̓. Itēnota ꝙ ille qui pecuīam cōmittit mercatori uſartifici poteſt inde aliqͥd exigere. nō tamē propecuīa mutuata. cuiꝰ eſt rō. quia ille qͥ mutuat pecuīam trāſfert dn̄ium pecuīe in eum cuimutuat. Vn̄ ille cui pecuīa mutuat̉ ſub ſuo ꝑiculo tenet eam. & tenet̉ integre reſtituere. vn̄nō debet ampliꝰ exigere ille qͥ mutuauit. Sedille qui cōmittit pecuniā ſuā uel mercatori uelartifici ꝑ modū ſocietatis cuiuſdā non tranſfert dn̄ium pecuīe ſue in illū. ſꝫ remanet eius.ita ꝙ cum ꝑiculo ip̄ius mercator de ea negociatur uel artifex oꝑatur. & ideo ſic licite poteſtꝑtem lucri inde ꝓueīentis expete̓ tanquaꝫ deArca tertiū ſcꝫ utrūre ſua.¶teneat̉ aliquis reſtituere quicqͥd de pecunia liſuraria lucratꝰ eſt. dicendū ꝙ ſicut ſupͣdictū eſt. res quedā ſunt quaꝝ uſus eſt ip̄a earum cōſumptio. que nō hn̄t uſumfructū ẜmiura. & ideo ſi talia fuerūt ꝑ uſuram extorta.

puta denarii. trit cū. uinū. aut aliqͥd hmōi. nōtenet̉ hō ad reſtituenduꝫ niſi id qd̓ accepit. qꝛid qd̓ de tali re eſt acquiſitū nō eſt fructꝰ huius rei. ſꝫ humane induſtrie niſi forte ꝑ detentōnem huius rei ſit damnificatꝰ amittēdo aliquid de bonis ſuis. tūc em̄ tenet̉ ad reconpenſandū nocumientū. Quedā uero ſunt quaruꝫuſus nō eſt eaꝝ cōſumptio. & talia hn̄t uſumfructū. ſicut domꝰ & ager & alia hmōi. & iōſi quis domū alteriꝰ uel agrū ꝑ uſuram extorſiſſet nō ſolū teneret̉ reſtituere domū uel agꝝſꝫ etiā fructus inde ꝑceptos. qꝛ ſunt fructꝰ rerum quaꝝ alius eſt dn̄s. & iō ei debent̉.Irca quartū ſcꝫ utrū liceat pecuniaꝫ acciꝑemutuo ſubuſura. dicendū ꝙ īducere hominē ad peccandū nullo modo licꝫ. tn̄ uti peccato alteriꝰ ad bonū licitū eſt. qꝛ deus utit̉ oībus peccatis. ut dicit̉ in ench̓. ex quolibꝫ enimmalo elicit aliqd̓ bonū. & ideo augꝰ. publicolequerēti utrū liceret uti iuramento eius qͥ ꝑ falſos deos iurat. in quo manifeſte peccat. eis reuerentiā diuinā exhibendo. Rn̄dit ꝙ qui utit̉fide illius qui ꝑ falſos deos iurat nō ad malūſed ad bonū. non peccato illius ſe ſociat quo ꝑdemonia iurauit. ſꝫ bono pacto eius qūo fidēſeruauit. Si tn̄ induceret eū ad iurandū ꝑ falſos deos peccaret. Ita in ꝓpoſito dicendum eſtꝙ nullo mō licet inducere aliquē ad mutuandum ſub uſuris. licet tn̄ ab eo qui ꝑatus ē facere & uſuras exercet mutuū acciꝑe ſub uſuris.ꝓpter aliqd̓ bonū quod ē ſubuetio ſue neceſlitatis uel alterius. Sicut etiā licet ei qui incidit in latrones maīfeſtare bona que hꝫ que latrones diripiēdo peccant. ad hoc qd̓ nō occidatur. exemplo. x. uiroꝝ qui dixerūt ad yſmaelNoli occidere nos. qꝛ habemꝰ theſaurū magnū in agro. ut dicit̉. Iere. xli. Vn̄ ille qui pecuniam accipit ſub uſura nō ꝯſentit peccato uſurarii. ſꝫ utit̉ ea. nec placet ei uſurariū acceptioſꝫ mutuatio que ē bona. nec datuſurario occaſionē uſuras accipiēdi. ſꝫ mutuādi. Ip̄e at̄ uſurarius ſumit occaſionē peccādi ex malitia cordis ſui. Vn̄ ſcandalū paſſiuū eſt ex ꝑte ſua. n̄aūt actiuū ex ꝑte petentis mutuum. tn̄ ꝓpterhmōi ſcandalū paſſiuū non dꝫ alius a mutuopetēdo deſiſtere ſi indigeat. qꝛ hmōi ſcandalūpaſſiuū nō ꝓueīt ex infirmitate uel ignorantia ſꝫ ex malitia. Item nota ꝙ ſi quis cōmitteret pecuniā ſuam uſurario non habenti aliasvnde uſuras exerceret. uel hac intentōne committeret ut inde cōpioſius ꝑ uſurā lucraret̉ daret ei materiā peccandi. Vn̄ & ip̄e eſſet particeps culpe. Si aūt aliquis uſurario alias habēti unde u̓ſuras exerceat pecuniā ſuam cōmittat ut tutius ſeruet̉. nō peccat. ſꝫ utit̉ homineeccatore ad bonum.Arca quintū ſciendū ꝙ multa ſunt ꝓpter¶ que peſtis uſure deteſtabilis eſſe oſtendit̉que tn̄ reduci poſſunt ad quatuor. Primū eſtfenerantis fatuitas. Secundū eſt cordis eius.inipietas. Tertiū eſt peſtis huius immanitasCurtū eſt ultōnis attrocitas. ¶ Circa primū