PARS. VII.DeVſura.DIS. XI.
Einde ꝯſiderandum eſt de uſura. cirta quā cōſideranda ſunt quīqꝫ. Prīovtꝝ acciꝑe pecuniā in preciū qd̓ eſt acciꝑe vſurā ꝓ pecunia mutuata ſit peccatū. Secūdo vtrū liceat ꝓ eodem acciꝑe quamcūqꝫ cōmoditatē. q. in recōpenſatōem mutui. Tertiovtꝝ teneat̉ quis reſtituere quicqͥd de pecuniavſuraria quocūqꝫ iuſto titulo lucratꝰ ē. Quarto vtꝝ liceat acciꝑe pecuniā inutuo ſub vſuraQuīto que mouet ad deteſtandū vitiū vſure.Irca primū ſcꝫ utꝝ acciꝑe vſurā ꝓ pecuniamutuata ſit peccatū. dicendū ꝙ ulura duplicit̓ accipit̉ in ſcriptura. Vno modo ꝓprie ꝓſuꝑexcreſcentia quā accipit aliqͥs vltra ſorteꝫin preciū pecunie mutuate. Alio mō accipiturnomen uſure metha phorice ꝓ ſuꝑexerſcentiaquā acquirit deus a nobis ꝓ bonis ſpūalibusnobis collatis. uolens ꝙ in bonis acceptis abeo ſemꝑ ꝓficiamus. Vn̄. Luc̄. xix. de ſeip̄o dicit. Quare nō dediſti pecuniā meam nūmulariis. & ego ueniens cū vſuris exegiſſem eā. i.de ſpūalibus bonis tibi collatis exigam rōneꝫnon ſolum de collatis bn̄ficiis & gratiis. uerūetiā de ſuꝑexcreſcētia quā acquirere debuiſti.Accipiendo vſurā ꝓprie ſcꝫ ꝓ eo qd̓ ultra ſortem accipit̉ ꝓ pecunia mutuata. dicendum ꝙpecuniā acciꝑe ẜm ſe ſimplicit̓ ē iniuſtū. qꝛ uēdere id qd̓ non eſt ꝑ qd̓ manifeſte inequalitaſꝯſtituit̉ que iuſtitie ꝯtrariat̉. peccatū eſt. Adcuius euidentiā ſcienduꝫ ꝙ quedā res ſunt qͣrum vſus ē ip̄aꝝ reꝝ ꝯſumptio. ſicut uinū coſumimꝰ eo vtendo ad potū. & triticū cōſumimus eo vtēdo ad cibū. Vn̄ in talibus nō debꝫſeorſum cōputari vſus rei a re ip̄a. ſꝫ cuicunqꝫcōcedit̉ vſus ex hocip̄o ꝯcedit̉ res. & ideo ī talibus ꝑ mutuū trāſfert̉ dn̄ium. Si quis ergoſeorſum uellet vendere vinū & ſeorſum uelletvendere vſum vini. venderet eandē rem bis.uel uenderet id qd̓ nō eſt. Vn̄ manifeſtū eſt.ꝙ ꝑ iniuſtitiā peccaret. Et ſil̓i rōne iniuſtitiaꝫcōmittit qui mutuat vinū aut triticū petēs ſibi duas recōpenſatōnes. vnā quidem reſtitutionē equalis rei. aliā ad preciū. qd̓ dicit̉ vſura.¶ Quedā uero ſunt quorū vſus non eſt ip̄arei ꝯſumptio. ſicut vſus domꝰ eſt inhabitationon aūt diſſipatio. & ideo in talibꝰ pt̄ ſeorſūutrūqꝫ cōcedi. puta cū quis tradit alteri dn̄iuꝫdomꝰ. reſeruato ſibi vſu ad aliqd̓ tempus. uelecōuerſo cū quis cōcedit alicui vſum domꝰ reſeruato ſibi dn̄io. & ꝓpter hoc licite poteſt hoacciꝑe preciū ꝓ vſu rei domꝰ. & poteſt peteredomū accōmodatam. ſic̄ patet in cōductioneX locatōne domus. Pecunia aūt ẜm ph̓m in.v. eth̓. & in. i. polyt̓. prīcipaliter eſt inuēta adcōmutationes faciēdas. & ita ꝓprius & principalis pecunie vſus eſt ip̄ius ꝯſumptio ſiue diſtractio ẜm qd̓ in cōmutationes expendit̉. &ꝓpter hoc ẜm ſe eſt illicitū ꝓ vſu pecunie mutuate acciꝑe preciū. qd̓ dicit̉ vſura. & ſic̄ alia iiuſte acquiſita tenet̉ hō reſtitue̓ pecuniā quaꝫꝑ vſurā accepit. & nota ꝙ ẜm leges humanal̓ꝯcedunt̉ uel potius ꝑmittunt̉ vſure. qꝛ leges
humane dimittūt aliqua peccata impuīta ꝓpt̓ꝯditiones hoīm imꝑfectoꝝ in quibꝰ iuſte utilitates impedirent̉. ſi om̄ia peccata diſtincte ꝓhiberent̉ penis adhibitis. & iō uſuras lex hūana cōceſſit nō quaſi eſtimās eas eſſe ẜm iuſtiticiā. ſꝫ ne impedirent̉ utilitates multoꝝ. Vn̄in ip̄o iure ciuili dicit̉. ꝙ res que vſu ꝯſumuntur neqꝫ rōe naturali neqꝫ ciuili recipiūt vſuꝫfructum. & qꝛ ſenatus nō fecit Erariū rerumip̄aꝝ vſumfructū. nō em̄ poterat. ẜm qͥd vſūfructū ꝯſtituit. concedēs .ſ. vſuras. Et ph̓s naturali rōne ductꝰ dicit in. i. polyt̉. ꝙ vſurariaacquiſitō pecuniaꝝ eſt p̄cipue ꝯtra naturamScd̓m legē ue̓o diuinā ſimplicit̓ ꝓhibent̉. Nālicꝫ dicat̉. deut̓. xxiii. Nō fenerabis fratri tuoad vſurā pecuniam. nec fruges. nec qͣꝫcūqꝫ aliam rem. ſꝫ alieno. intelligendū eſt ſimplicit̓ ꝙeis ſit ꝓhibitū vſurā accipe a fratribꝰ ſuis. ſcꝫiudeis. Per qd̓ dat̉ intelligi ꝙ uſuraꝫ acciꝑe aquocūqꝫ hoīe eſt ſimplicit̓ malū. debemus em̄hoīem habere quaſi ꝓximū & fratrē. p̄cipue īſtatu euāgelii. ad qd̓ omnes uocant̉. Vn̄ abſolute in. pͣs. dicit̉. Qui pecuniaꝫ ſuam nō deditad vſurā. Et. eze. xxxviii. qui vſurā non acceperit. Ꝙ autē ab extraneis vſurā acciꝑent. nōfuit eis ꝯceſſum quaſi licitū. ſꝫ ꝑmiſſuꝫ ad maius malū uitandū. ſcꝫ ne a iudeis deū colentibus vſuras acciꝑent ꝓpter auaritiā cui deditierant. ut habet̉. yſa. lvi. Ꝙ autē ꝑmittit̉. q. inpremiū ꝓ lege ſeruata. Deūt̓. xxviii. Fenerabisml̓tis gentibꝰ. & ip̄e a nullo fenus accipies. fenus ibi large accipit̉ ꝓ mutuo. ſic̄& ecci. xxixMl̓ti non cauſa neqͥtie nō fenarati ſunt .i. nōmutuauerūt. ꝑmittit̉ ergo eis ī premiū ſcꝫ iudeis abundantia diuitiaꝝ. Ex quo cōtingit ꝙpoſſint alijs mutuare. ¶ Item nota ꝙ licet argentū monetatū. & ī vaſa formatū nō dr̄anttn̄ quia principalis uſus uaſoꝝ nō eſt ip̄a eoꝝꝯſumptio. ideo uſus eoꝝ pt̄ uendi licite. ſeruato dn̄io rei. Vſus aūt principalis pecuīe argētee eſt diſtractio pecuīe in cōmutationes. Vn̄non licet eius uſus uēdere cū hoc ꝙ aliquis uelit eius reſtitutōem ꝙ mutuo dedit. Scienduꝫtn̄ ꝙ ſecūdariꝰ uſus uaſoꝝ argenteoꝝ pt̄ eſſeꝯmutatio. & talē uſum eoꝝ uedere nō liceretEt ſil̓r poteſt eſſe aliquis alius ſecūdarius uſꝰpecunie argētee. ut puta ſi qͥs acciꝑet pecuniāſignatā uel ad oſtētationem. uel ad ponendūloco pignoris. & talē uſum pecuīe hō licite uēEpoſſit aliquis ꝓ pecuīa mutuata aliquamIrca ſecūdum ſcꝫ vtrūdere poteſt.utilitatem acciꝑe. dicendū ẜm ph̓m. iiii. eth̓. ꝙomne illud ꝓ pecunia habet̉ cuius preciū pōtpecunia mēſurari. & ideo ſic̄ ſi aliqͥs ꝓ pecuīamutuata ul̓ quacūqꝫ alia re que ex ip̄o uſu cōſumit̉ pecuniā accipit ex pacto tacito uel expͥſſo peccat ꝯtra iuſtitiā. ut dictū eſt. jta etiā quicūqꝫ ex pacto tacito uele xp̄ſſo quodcūqꝫ alid̓accipit cuiꝰ preciū pecunia mēſurari pt̄ ſil̓e peccatuꝫ incurrit. Si uero accipiat aliqͥd hmōi nōquaſi exigēs. nec. q. ex aliqua obligatōe tacitauel exp̄ſſa. ſꝫ ſicut gratuitu donuꝫ nec peccat.