Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

MRS .VII. DeRapin.DIS. L

impeditur quin hoīs neceſſitati ſit ſubueīendum ex hmōi rebꝰ. Et ideo res quas aliquiſuꝑhabundant̉ habent ex naturali iure debentur pauꝑum ſuſtentatōni. Vn̄ ambro. dicit. ethabet̉ in decretis.. xlvii. Eſurientiū p̓anis ēquē tu detines. nudoꝝ indumentū ē qd̓ tu recludis. miſeroꝝ redemptio & abſolutio eſt pecunia quā in terra defodis. Sed quia ml̓tiſunt patiētes. & poteſt ex eadem re omnibus ſubueīri. ꝯmittit̉ arbitrio uniuſcuiuſqꝫ diſpenſatō ꝓpriaꝝ rerū. ut ex eis ſubueīat neceſſitatē patientibꝰ. Si tn̄ adeo ſit urgens& euidens neceſſitas ut neceſſariū ſit inſtanti neceſſitati de rebꝰ occurrentibꝰ eſſe ſubueīendum.puta imminet ꝑſone ꝑiculum. & aliter ſubueīri non pt̄. tūc licite poteſt aliquis ex rebusalienis ſue neceſſitati ſubueīre. ſiue manifeſteſiue occulte. Nec hoc ꝓprie habet rōnem furti uel rapine.DE RAPINA. DIST. X.Finde ꝯſiderandū eſt de rapina. Circa quā ꝯſideranda ſunt quatuor. Primo utrū ſit peccatū ſpecie diſtinctuma furto. Secūdo utrū rapina ſit peccatuꝫ mortale. Tertio utꝝ ſit peccatū g̓rauiꝰ qͣꝫ furtumQuarto de motiuis que diſſuadent tam rapiVrca primū ſciend̓nam qͣꝫ furtū. furtū& rapīa ſunt peccata ſpecie diſtincta ſiue dr̄ia. Quod declarat̉ hoc. Furtuꝫem̄ & rapīa ſunt pctā iuſtitie oppoſita. inquātum aliquis alteri facit iniuſtū. Nullꝰ aūt patit̉ iniuſtū uolens. ut ꝓbat̉ in. v. eth̓. Et ideofurtū & rapina ex hoc habēt rōnem peccatiacceptō eſt inuolūtaria ex ꝑte eius cui aliquidſubtrahit̉. Inuoluntariū aūt duplicit̓ dicit̉. ſcilicet ignorantiā & uiolentiaꝫ ut habet̉ ī. iii.eth̓. & ideo aliā rōnem peccati hꝫ rapina & aliam furtū. & ꝓpter hoc dr̄nt ſpecie. In alijs at̄generibꝰ peccotoꝝ attendit̉ ratō peccati exaliquo inuolūtario. ſicut accidit in peccatis oppoſitis iuſtitie. & ideo ubi occurrit diuerſaratō inuolūtarii. eſt diuerſa ſpecies peccatiItē raptus mulieris cōſtituit diuerſas ſpecies peccati. ſiue fiat occulte ſiue manifeſte. qꝛraptus mulieris non poteſt eſſe occultus exte mulieris que rapit̉. & ideo etiā ſi ſit occultus quantū ad alios quibꝰ rapit̉. adhuc remauet rapine ex ꝑte inl̓ieris cui uiolētia infert̉Irca ſecundū ſcꝫ utꝝ rapina ſit peccatummortale. dicendū rapina qͣꝫdam uiolentiam & coactionē importat. quā ꝯtra iuſtitiam alicui aufert̉ qd̓ ſuuum eſt. In ſocietateaūt hoīm nullus hꝫ coactōnem niſi publicāpoteſtatē. & ideo quicūqꝫ uiolentia aliqͥd alteri aufert ſi ſit pͥuata ꝑſona non utens publica poteſtate. illicite agit. & rapinā ꝯmittit. ſic̄patet in latronibꝰ. Prīcipibꝰ uero publica poteſtas cōmittit̉ ad hoc ſint iuſtitie cuſtodeſ& ideo licet eis uiolentia & coactione utiniſi ẜm iuſtitie tenorē. & hoc uel cōtra hoſtespugnādo. uel cōtra ciues malefactores puniēdo. & talem uiolentiā aufert̉ habet ra

tionem rapine non ſit cōtra iuſtitiā. Si uero ꝯtra iuſtitiam aliqui publicā poteſtatemuiolent̓ abſtulerint res alioꝝ illicite agūt. & rapinam ꝯmittunt. ad reſtitutōnem tenent̉. Dehiis uero qui p̄das rapiunt ab hoſtibꝰ ſciendūeſt ſi illi qui dep̄dantur hoſtes habēt belluꝫiuſtum. ea que uiolentiā ī bello acquirūt eorum efficiunt̉. & hoc non habet ratōem rapine. Vn̄ nec ad reſtitutōnem tenēt̉. qͣꝫuis poſſint in acceptatōne p̄de iuſtum bellū habentespeccare cupiditate ex praua intentōne. ſi ſcilicet ꝓpter inſtitiā ſꝫ ꝓpter p̄dam principaliter pugnēt. Dicit em̄. Aug̓. in libro de uerbisdn̄i ꝓpter p̄dam militare peccatū eſt. Si uero illi qui p̄dam accipiūt habeāt bellū iniuſtuꝫrapinā ꝯmittunt. & ad reſtitutōnem tenent̉.De hiis aūt qui res infideliū rapiunt ſciendū ī terra aliqui infideles iniuſte res ſuas poſſident. inquantū eas ẜm leges terrenoꝝ principū amittere iuſſi ſunt. Et ideo ab eis poſſūt uiolentiā ſubtrahi priuata auctoritate. ſꝫpublica. De hiis uero que prīcipes extorquenta ſubditis ſciendū. ſi principes a ſubditis exigunt qd̓ eis ẜm iuſtitiā debet̉ ꝓpter bonūmune ꝯſeruandū. & ſi uiolentia adhibeat̉eſt rapina. Si uero aliqui prīcipes indebita extorqueāt uiolentiā. rapina eſt. ſicut & latrociniū. Vn̄ dicit Aug̓. in. iiii. de ci. dei. Remotaiuſtitia. qͥd ſunt regna niſi magna latrociniaquia latrocinia quid ſunt niſi ꝑua regna. Et.ezech̓. xxii. dicit̉. Prīcipes eiꝰ in medio eiꝰ. q.ſupi rapientes p̄dam. Vn̄ & ad reſtitutōnemterient̉. ſicut & latrones. & tanto grauiꝰ peccant qͣꝫ latrones qͣꝫto ꝑiculoſius & cōmuniusꝯtra ꝓublicā iuſtitiā agūt. cuius cuſtodes ſuntIrca tertiū ſcilicet utꝝ rapina poſiti.ſit grauiꝰ peccatū qͣꝫ furtū. dicendū rapina & furtum habēt rōnem peccati ſicut ſupͣdictū eſt. ꝓpter inuoluntariū qd̓ eſt ex ꝑte eꝰcui aliquid aufert̉. ita tn̄ in furto eſt inuolūtarium ignorantiā. in rapina aūt eſt inuolūtariū uiolentiā. Magis eſt aūt in uolūtariuꝫꝑuiolentiam. qꝛ uiolētia directiꝰ opponituruoluntati qͣꝫ ignorātia. & ideo rapina ē grauius peccatū qꝫ furtū. Eſt etiā alia ratio. qꝛ rapinam ſolū infert̉ alicui damnū in rebusſꝫ etiā u̓git in qͣndam ꝑſone ignominiā ſiue īiuriā. & p̄ponderat fraudi uel dolo qui ꝑtinent ad furtum.Irca quartū ſcꝫ diſſuadent furtū & rapinam. uere multa ſunt. Specialit̓ ad p̄ſensaccipiamꝰ. vii. Primuꝫ eſt uehemētia timoris.Secundū ē ignominia pudoris. Tertiū ē amoris fidelitas. Quartum eſt clamoris anxietas.Quintuꝫ ē criminis enormitas. Sextū ē actoris ruſticitas. Septimū eſt penaꝝ diuerſitas. Primo quidē furtum & rapinam diſſuadetuehemētia timoris. Et hic timor eſt multiplexvidelicet timor temporalis dn̄ii. timor diuiniſeu finalis iudicij. & timor gehennalis ſupplicii. De primo dicit̉. Luc̄. xiii. Vis timereptātem bn̄fac. & habebis laudē ex illa. Si aūt