Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

.DIS. .IX.Eurto.PARS .VII. De

ſicut ſi amputet membrū. uel ſit in ꝑſonaiuncta. ut ſi auferat filiā uel uxorē. habetrōnem furti. Tertia dr̄ia eſt que cōplet ratio furti ſcilicet ut occulte uſurpet̉ alienū. & ſecundū hoc ꝓpria ratō furti eſt ut ſit occulta acceptio rei aliene. Et nota occultatō qn̄qꝫdem eſt cauſa peccati. puta quis utit̉ occultatōne ad peccandū. ſicut accidit in fraude &dolo. & hoc diminuit pctm̄ ſꝫ cōſtituitſpeciē peccati. & ita eſt in furto. Alio modo occultatio eſt ſimplex circūſtantia peccati. & tūcdiminuit pctm̄. tum. qꝛ eſt ſignū uerecundietum etiā quia tollit ſcandalū.D quartū dicendū ſi quis ꝯſideret furti rōnem duas rōnes peccati in eo inueīetprimo quidem ꝓpter cōtrarietatē ad iuſtitiaꝫ reddit unicuīqꝫ qd̓ ſuū eſt. et ſic furtū iuſtitie opponit̉. inquātum furtū eſt acceptio reialiene. Secūdo rōne doli ſeu fraudis quā furcōmittit occulte& quaſi ex inſidiis rem alienāuſurpando. Vn̄ manifeſtum eſt omne fur eſt peccatū. Notandū aūt acciꝑe alienam uel occulte uel maīfeſte auctoritate iudicis hoc decernētis ē furtū. quia iam fit ſibidebitū hoc qd̓ ſnīaliter ſibi eſt ad iudicatuꝫ.Vn̄ multominꝰ furtū fuit filii iſrahel tulerunt ſpolia egyptioꝝ de p̄cepto dn̄i hoc decernētis afflictōnibus quibus egyptii eos ſinecauſa afflixerāt. & ideo ſignanter dicit̉. ſap̄x. Iuſti tulerūt ſpolia impioꝝ. Item ſciendūcirca res inuētas eſt diſtinguendū. Quedaꝫ eiſunt que nūqͣm fuerūt in bonis alicuiꝰ. ſic̄ lapilli& gēme que inueniunt̉ in litore maris. ettalia occupanti cōcedunt̉. & eadem ratio ē detheſauris antiquo temꝑe ſub terra occultatis.quoꝝ eſt aliquis poſſeſſor niſi ẜm legesciuiles tenet̉ inuentor medietatē dare domīoagri ſi in alieno agro inuenerit. ꝓpter quod īꝑabola euangelii dicit̉. Math̓. xiii. de inuētore theſauri abſconditi in agro. emit agrumquaſi ut haberet ius poſſidēdi totū theſaurū.Quedā uero res inuente fuerūt de ꝓpinquo īalicuius hoīs. & tunc ſi quis eas accipiat nonanimo retinēdi ſꝫ aīmo reſtituēdi dn̄o qui eas derelictis habet. cōmittit furtum. Etlimilit̓ ſi derelictis habeant̉. & hoc credat īuentor. licet ſibi retineat cōmittit furtum:alias aūt cōmittit̉ pctm̄ furti. Vn̄ augꝰ. dicit īquādā omelia. & habet̉. xiiii. q. v. Si quid inueīſti & reddidiſti. rapuiſti. Itē ſciendūſi quis rem ſuā ab alio detentā uel apud aliū.depoſitam accipiat occulte peccat. quia gͣuatdepoſitariū et tenet̉ ad reſtituendū. uel ad oſtēdēdum ſe eſſe innoxium. Vn̄ manifeſtū ē peccat & tenet̉ ad reuelandū grauamē depoſitarii. Qui uero furtī accipit rem ſuaꝫ apd̓aliū̓ detentam. peccat quidē. non quia grauat qui detinet. & ideo tenet̉ ad reſtituendūuel ad recōpenſandum. ſꝫ peccat ꝯtra cōmunēiuſtitiā dum ip̄e ſibi uſurpat ſue rei iudiciumiuris ordine p̄termiſſo. & ideo tenet̉ deo ſatilfacere. & date oꝑam ut ſcandalū ꝓximoꝝ

ſi inde exort̓um fuerit ſedet̉.Irca ſcd̓m prīcipale ſcꝫ utrū furtum ſit peccatū mortale. dicenduꝫ ſicut habitū eſtſupͣ. peccatū mortale eſt qd̓ cōtrariat̉ caritati.ẜm quā eſt ſpūalis anime uita. Caritas auteꝫprīcipalit̓ cōſiſtit in dilectione dei. Secūdariouero in dilectōne ꝓximi. ad quā ꝑtinꝫ ut ꝓximo honū uelimus & oꝑemur. furtū aūt homo infert nocumentū ꝓximo in ſuis rebꝰ. &ſi paſſim hoīes ſibiinuicē furarent̉. ꝑiret hūana ſocietas. Vn̄ furtū tanqͣꝫ cōtrariū caritatieſt peccatū mortale. Vn̄ zach̓. v. Nec eſt maledictio que egredit̉ ſuꝑ faciē omnis terre. quiaomnis fur ſicut ibi ſcriptū eſt iudicabit̉ ſcꝫ admortem. Nullus aūt ẜm iudiciū diuinū condemnat̉ ad mortē niſi peccato mortali. Poteſt tn̄ furtū cōmitti in rebꝰ ꝑuis modiciqꝫ ualoris. illud aūt qd̓ minimū eſt app̄hendit ratōquaſi nichil. & ideo in hmōi que mīma ſunt non reputat ſibi nocumientū inferri. &ille qui accipit poteſt p̄ſumere hoc eſſe contra uoluntatē eius cuius eſt res. & tāto ſi qͥsfurtiue accipit hmōi res mīmas. poteſt excuſari a peccato mortali. Si tn̄ habeat aīm furādi & inferendi nocumientū ꝓxīo. etiam ī talibus minimis poteſt pctm̄ mortale. ſicut &in ſolo cogitatu ꝯſenſum. Item ſciendūuer. vj. furtū dicit̉ eſſe grādis culpe duplici rōne. Primo quidē ꝓpter neceſſitatē inducentem ad furandū que diminuit uel totalit̓tollit culpam ut infra patebit. Vn̄ ſuddit. furat̉ em̄ ut eſurientē impleat aīam. Alio dicit̉ furtū non grandis culpe ꝯꝑatōem adreatum adulterii quod punit̉ morte. Vn̄ ſubdit̉ de fure. dep̄henſus reddet ſeptuplū. quiaūt adulter eſt. ꝑdet aīam ſuam. Itē ſcienduꝫ in lege infligitur pena mortis furto.ſed ſolum pena damni. exo. xxii. Si quis furatus fuerit bouem aūt ouē. quīqꝫ boues prouno boue reſtituet. & quatuor oues pro unaoue. quare pene pn̄tis uite magis medicinales qͣꝫ retributīe. retributō em̄ reſeruat̉ diuinoiudicio eſt ẜm ueritatē in peccātes. & ſecundū iudiciū pn̄tis uite pro quolibet peccato mortali infligit̉ pena mortis. ſꝫ ſolū illis que inferūt irreꝑabile nocumentū. uel etiā illis que habēt aliqͣꝫ horribilē deformitateꝫ& ideo furto qd̓ reꝑabile damnū infertinfligit̉ ẜm p̄ſens iudiciū pena mortis. niſi ul̓furtū aggrauet̉ aliquā grauē circūſtantiā.Sicut patet de ſacrilegio qd̓ eſt furtū rei ſacre& de peculatū qd̓ eſt furtū rei cōmunis. ut patet Augͥ. ſuꝑ Ioh̓. & de plagio quod ē furtūpro quo quis morte punit̉ ut patet. exo. xxj.Irca tertiū ſcꝫ utrum in neceſſitate licituꝫſit furari. dicendū illa ſunt iuris hūani poſſunt derogare iuri naturali uel diui iuri. Secundū aūt naturalē ordinem ex diuina ꝓuidētia eſt ſtatutū res inferiores ſūtordīate ad hoc ut ex hiis ſubueniat̉ hominuꝫneceſſitati. & ideo per rerum diuiſionem &appropriatōnem de iure humano ꝓcedentem