Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

PARS .VII. De Proditione.Et De Eurto. DIS. .IX.

exigens ab eis iuramentū. qui illud feceruntcum imp̄catione. Alius imp̄catus ē igne ſacro dicit̉ gehēnalis ſuccenderet̉ niſi hoc faceret alius mala lepra feriret̉. aūt eo mortuo pecuniā retinerēt. nec ut ꝓmiſerāt facerētut imp̄cati fuerant factū eſt eis. & tormēto urgente ſunt cōfeſſi qd̓ accidit. Septīo diſſuadent uitiū etiā irrōnales creatue. armatem̄ deus creaturā ꝯtra inſenſatos. Sap̄. v. Dicit̉ in hyſtoria tranſmar̓. ſunt quidā fontesfures arguētes. ſic ſi ſuſpecti iurauerūt & piurauerūt bibētes ex eis excecant̉. Si aūt immūnes ſint clarius uidēt. Item legit̉ in geſtis romanoꝝ ut refert Oroſiꝰ in li. v. romanimiſiſſent legatos ad plures gētes quoꝫ ip̄eminauit & ip̄i recepiſſent eos in pace. & fidedata pacē firmaſſent ſubito ꝓditioſe in eos irruentes in ciuitate Eſculo occiderunt eos. &om̄es romanos quotquot inuenerūt. & factūeſt in deteſtatōne ꝑiurii & uiolationis fideipanis fractus apud aliquos fracturas ſanguinaret. aīalia domeſtica & blanda & int̓ hoīnes uiue̓ aſſueta balatu hynnitu & mugitumiſerabili fugiētes ad ſiluas & montes ab hoībus diſceſſerunt. canes lachrymoſis latratibus idē fecerūt. oberrantes ad moduꝫ lupoꝝdicti aūt ppl̓i qui dictam ꝓditōnem cōmiſerāt uicti ſunt om̄es in campo a lutio pompeyoet occili cum imꝑatore eoꝝ. exceptis quatuormilibus iugū montis petētes uīdictam dei euaſerūt. qꝛ cōgelati ad modū lapidū obriguerūt. immobiles facti qui ſtātes uidebant̉uiui iam eoꝝ oculis & dentibꝰ ab eis cadētibꝰ.De PRODITIONE. DIS. IX.Finde ꝯſiderandum eſt de ꝓditione.Eſt auteꝫ ꝓditio occulta & malitioſamachinatio ꝯtra ꝑſonam aliquā. Sic̄em̄ fraus eſt deceptio circa res. ita ꝓditō ē circaꝑſonam. Sicut patꝫ de iuda qui ex auaritiaꝓdidit. xp̄m. Math̓. xxiiii. Iudas abijt ad ſummos ſacerdotes ut ꝓderet illis. Sic caym infratreꝫ ſuum abel ꝓditioſe ſurrexit. Gen̄. iiii.Sic ſymeon & leui filii iacoh ſeuientes ob ſtuprū ſororis ſue Dine irruētes in ſychem & populū ciuitatis occider̄t. Gen̄. xxxiiii. Saul pluries niſus eſt ꝓditioſe ꝑcutere dauid & lanceacōfodere cum ꝑiete. i. Reg̓. xviii. Dauid ꝓditioſe occidi fecit uryā. ii. Reg̓. xi. Abſalō uolēsuindicare īiuriā ſororis ſue quaꝫ ui opp̄ſſeratamon frater ſuus proditioſe fecit eum occidiIoab proditioſe amaſan īterfecit. ii. Reg̓. xx.dixit ioab ad amaſan. Salue mi frater ſaluemi fr. et tenuit manu dextra mentū Amaſequaſi oſculans. & ꝑcuſſit eum in latere. ii.Reg̓. xx. Yſmael filius nathanie de octogītauiris ꝓditioſe occidit ſeptuagīta in medio ciuitatis. Iere. xli. DE EVRTO.Einde ꝯſiderandū de furto. circa qd̓cōſideranda ſunt tria. Primo utrumfurtū ſit pctm̄. Secūdo utrū ſemꝑ ſitpeccatū mortale. Iertio utrū liceat furari ī neceſſitate. Ad euidentiā primi pͥmo declarā-

dum eſt utrū reꝝ exteriorum poſſeſſio ſit homini naturalis. Secūdo utrū licitum ſit aliquis aliquā rem poſſideat. q. ſuā. Tertio utrūfurtū ſit occulta acceptō rei aliene. Quarto declarabitur utrū furtum ſit peccatum. D primū dicendū eſt res exterior pt̄ dupliciter cōſiderari. Vno quantū ad eꝰnaturā que non ſubiacet hūane poteſtati. ſꝫ ſo diuine cui omnia ad nutū obediunt. Aliomodo quantū aduſum ip̄ius rei. & ſic habethomo naturale dn̄ium exterioꝝ rerū. quiarōnem & uoluntatē poteſt uti rebus exterioribus quantū ad ſuam utilitatē. q. ꝓpter ſe factis. ſemꝑ em̄ imꝑfectiora ſunt ꝓpter ꝑfectōra. & ex hac rōne ꝓbat ph̓s. i. pol̓. poſſeſſioreꝝ exterioꝝ eſt homini naturalis. autē naturale dn̄ium ſuꝑ ceteras creaturas qd̓ ꝯpetithomini ẜm rōem ī qua ymago dei ꝯſiſtit manifeſtat̉ in ipſa hoīs factione. Gen̄. i. ubi dicitur. Faciamus hoīem ad ymaginē & ſil̓itudinem nr̄am. & preſit piſcibꝰ maris &.D ſecundū dicendū circa rem exteriorēduo ꝯpetunt homini. quoꝝ unū eſt poteſtas ꝓcurandi & diſpēſandi. &quantū ad hoclicitū eſt homo ꝓpria poſſideat. & eſt etiamneceſſariū ad humanā uitam ꝓpter tria. Prīoquidē. qꝛ magis ſollicitus eſt unuſqͥſqꝫ ad procurandū aliquid qd̓ ſibi ſoli cōpetit. qͣꝫ illd̓ qd̓eſt cōmune oīum uel multoꝝ. qꝛ unuſquiſqꝫlaboreꝫ fugiēs relinquit alteri id qd̓ ꝑtinec adcōmune ſicut accidit in multitudine miniſtro. Alio modo. qꝛ ordinatiꝰ res hūane tractātur ſi ſingulis immineat ꝓpria cura alicuiusrei ꝓcurande. eſſet aūt cōfuſio ſi quilibet indiſtincte quelibet ꝓcuraret. Tertio qꝛ hoc magis pacificatus ſtatus hoīm ꝯſeruat̉. unuſquiſqꝫ re ſua cōtentus eſt. Vn̄ uidemus inter eos qui cōmuniter ex indiuiſio aliqͥd poſſident frequētiꝰ iurgia oriunt̉. Aliud uero qd̓cōpetit homini circa res exteriores eſt uſꝰ ip̄arum. & quantum ad hoc debet habereres exteriores ut ꝓprias. ſꝫ ut cōmunes. ut ſcilicet defacili aliquis ea cōmunicet in neceſſitatealioꝝ. Vn̄ apl̓us dicit .i. thi. ult̓. Diuitibus huius ſeculi p̄cipe facile tribuere cōicare. Et nota cōmunitas rerū attribuit̉ iuri naturali.qꝛ ius naturale dictet om̄ia eſſe poſſidēda cōiter. & nichil quaſi ꝓpriū poſſidendū. ſed qꝛẜm ius naturale eſt diſtīctio poſſeſſionuꝫſed magis ẜm humanū cōdictum. qd̓ ꝑtinesad ius poſitiuū. Vn̄ ꝓprietas poſſeſſionū noneſt ius naturale. ſꝫ iuri naturali ſuꝑaddit̉ adinuentōnem rōnis humane.¶D tertiū dicenduꝫ ad rōnem furti triaꝯcurrunt. quoꝝ primū ꝯuenit ſibi ẜmcōtrariat̉ iuſtitie que unicuiqꝫ tribuit qd̓ ſuuꝫeſt. & ex hoc cōpetit ei u̓ſurpat alienū. Secūdum uero ꝑtinet ad rōnem furti ꝓut diſtīguitur a peccatis que ſunt ꝯtra ꝑſona. ſic̄ ab hoīcidio & adulterio. & ẜm hoc cōpetit furto qd̓fit circa rem poſſeſſam. Si quis em̄ accipiat idquod eſt alterius quaſi poſſeſſio ſꝫ. q. pars