Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars Septima. De MultipliciFraudulētia. Diſtinctio. Sexta.

negociatione ẜm ultimū finem in lucroſtituit. qd̓ p̄cipue uidet̉ quādo aliquis remimmutatā carius nendit. Si em̄ rem immutatam carius uendat. uidet̉ p̄mium ſui laborisacciꝑe. qͣꝫuis & ip̄m lucrū poſſit licite intendi ſicut ultimꝰ finis. ſed ꝓpter aliū finē neceſſariū ut dictū eſt. Hoc etiaꝫ aduertendū quicūqꝫ carius uendit qͣꝫ emerit. negociat.ſed ſolū qui ad hoc emit ut carius uendat. Siaūt emit rem ut uēdat ſꝫ ut teneat. & poſtmodum ꝓpter aliqͣꝫ cauſam uendere uelit. eſt negociatio. qͣꝫuis carius uendat. poteſtem̄ hoc licite facere. uel qꝛ in aliquo meliorauit. uel qꝛ preciū rei eſt immutatū ẜm diu̓ſitatē rei uel temporis. uel ꝓpter ꝑiculum cui ſeſe exponit trāſferendo rem de loco ad locū. ul̓eam fieri faciēdo. & ẜm hoc nec emptō necditio eſt iniuſta. Item ſciendū clericis interdicit̉ negociatio. qꝛ clerici ſolū debēt abſtinere ab hiis que ſunt ẜm ſe mala. ſꝫ etiam abhiis que habēt ſpeciē mali. qd̓ quidē in negociatōne contingit. ꝓpter hoc eſt ordinataad lucrū terrenū cuiꝰ clerici debēt eſſe ꝯtemptores. etiā ꝓpter frequentia negociatoꝝ uitia. qꝛ difficult̓ exuit̉ negociator a peccatis labioꝝ. ut dicit̉. ecc̄i. xxvi. Et alia cauſa eſt. quianegociatō nimis implicat aīm ſecularibusris. & ecōuerſo a ſpūalibꝰ retrahit̉. Vn̄ apl̓usdicit .i. thy. ii. Nemo militans deo implicat ſenegociis ſecularibꝰ. licet tn̄ clericis uti pͥmamutatōnis ſpecie que ordinat̉ ad neceſſitateꝫuite emiēdo uel uendendo. DFFRAVDVLENTIA. DIS. VI.Ciendum aūt fraus eſt multiplex.Eſt em̄ fraus quedam cōmendanda.Quedā excuſabilis. Quedā tolerādaEt quedā damnabilis. Fraus quidē cōmendanda eſt qn̄ quis ꝓximi utilitatē intendensfacit aliquid ip̄o neſciēte qd̓ forſitan credit illi pͥma facie placere. tn̄ placere deberet. Sicut uxor qn̄ clanculo facit elemoſinas moderatas. que uiro ſuo forſitan placerēt antefactū. nec ip̄e daret licentiā faciēdi. tn̄ poſt factum placet illi qd̓ ip̄a fecerit. qꝛ illa faciēdoꝑcurat ſpūale cōmodum uiri ſui. Vnde & ſiFraus ē. pia tn̄ eſt. Item ſi quis frenetico furetur gladiū ne ip̄e ſemetip̄m ledat uel aliū. piafraus eſt. Item ſi ſeruus deuotus deo & dn̄oſuo fidelis utilitatē domini ſui ꝓcuret illo neſciente uel etiā cōtradicente in damnū ſuū uituꝑium uel grauamē facit dn̄o ſuo fraudē. tn̄pia & utilis eſt dn̄o. Ad. titū. ii. Seruos hortare dn̄is ſuis ſubditos eſſe in om̄ibus placentesſcꝫ licitis & honeſtis. ꝯtradicētes in hiis .ſ.que ſunt ẜm deū fraudātes .i. non fraudēmalā & noxiā facientes. ſꝫ in om̄ibus fidē bonam on̄dentes. Item fraus eſt excuſabilisqn̄ ſcꝫ homo bonū ſuum ꝓcurat ſine ꝓximi detrimēto. Sicut fecerunt gabaonite. Ioſue. jx.callide cogitātes uenerūt ad ioſue & filios iſrahel dicētes de terra longinqua ueīmus pacem uobiſcū facere cupientes. quoꝝ fraude

cepta dixit eis. Ioſue. Cur nos deciꝑe fraudeuoluiſtis &. Similit̓ iacob ex conſilio matrisſue rehecce. fraudauit fratrē ſuuꝫ bn̄dictionēpaternaꝫ ſurripiendo. Gen̄. xxvii. Venit germanus tuus fraudulent̓. & accepit bn̄dictionem tuā. Excuſat̉ iacob. qꝛ hoc fecit ex p̄ceptoſancte mr̄is. & ex cōſilio ſpūſſancti. Itē eſtfraus toleranda puta ſi fiat alicui iniuria ueldamnū de bonis temꝑalibꝰ. & non poſſit illaſine ſcādalo repetere magis ē talis fraus uel īiuria tolerāda. qͣꝫ ſcandalū oriat̉. vn̄. i. coꝝ. viIam quideꝫ om̄ino delictum in uobis. qꝛ iudicia habetis inter uos. quare magis iniuriaꝫaccipitis. quare magis fraudem patimini. Itē ē fraus culpabilis. & de hac dicit̉ .i. coꝝ.1i. Nolite fraudae̓ inuicē. Et. Mar. x. Ne fraudem feceritis. Fraus aūt culpabilis multiplexeſt. & cōmittit̉ multis mōis. Eſt fraus quāinducit ambitō inſatiabilis. In acquirēdis em̄honoribꝰ magnus ē labor. magna cordis anxietas anteqͣꝫ ambitōſi poſſint ad eos ꝑuenire.ſeruiūt. tribuunt. amicitias ſiſant. mentiunt̉.adulant̉. p̄ces multiplicāt. interceſſores procurāt. maturitatē p̄tendunt. iactāt ſcientiam. ſimulant ſanctitatē. Vn̄ Dan̄. xi. de ambitioſodicit̉. Regnū obtinebit in fraudulētia. Secundo ē fraus quā īducit carnalitas. ſiue quantuꝫad guſtū. ſiue quantū ad tactū. Quātum adguſtum quidē. qꝛ guloſi& ebrioſi poſtqͣꝫ ſuaturpit̉ expenderūt multas fraudes cōmittūt ītabernis & ludis illicitis. & cōuiuiis & ſymbolis ꝓcurandis. uomētes eſuriūt. inebriati ſitiunt. Siſes ſunt filiis iſrl̓ qui petierūt eſcasmabꝰ ſuis ſicut dicit̉ in. ps. Pluit ſuꝑ eos ſic̄puluerē carnes &. Sequit̉. Manducauerunt& ſa. ſunt. ni. & deſid̓. eoꝝ attulit eis. ſuntfraudati a deſiderio ſuo. Sed nota qd̓ ſequit̉.Adhuc eſce eoꝝ erāt in ore ip̄oꝝ. & ira dei aſ.ſuꝑ eos. &. Item de carnalitate quantū ad tactū non eſt dubiū luxurioſi multas faciūtfraudes ut iuuēculas & ſimplices mulieres alliciant & ſeducant. & eas ſeduxerīt. multacōmittunt ut eas paſcāt. induāt. iocalia prebeant. & in ſua detineāt feditate. Vn̄. ii. Eſdre.iiii. Accipit homo gladiū & uadit in uia facere furta & homicidia &. Sequit̉. et furtuꝫfecerit & fraudes & rapīas amabili ſue affert.Tertia eſt fraus qm̄ inducit malignitas. &cōmittit̉ multis modis. Videlicet. in cōſortiisin cōſilijs. in iudiciis. & in ſeruitiis. In conſortiis quidē inter amicos amorem & amicitiā ſimulādo. & ſub amicitie ſpecie ſeducēdo. Iere.ix. Vnuſqͥſqꝫ ſe a ꝓximo cuſtodiat & in om̄ifratre ſuo habeat fiduciā. qꝛ om̄is frat̓ ſupplantās ſupplātabit. & om̄is amicus fraudulent̓ incedet. fraudolent̓ incedit qui fallaciteradulādo ſeducit. uel qd̓ deterius & ꝑiculoſiuseſt. qui rancorē & odiū tenēs in corde diſſil̓at.& adulando amorē ſil̓at. ꝓu̓. xxvii. Melioraſunt uulnera diligētis qͣꝫ fraudulēta odientisoſcula. Et. xxvi. Sicut noxius eſt immittitlāceas & ſagittas ī mortē. ita uir fraudulent̓