Pare Septima. De Fraude.Diſtinctio.Quinta.

Deūt̉. xxv. Nō habebis in ſacculo diuerſa pōdera. maiꝰ et minꝰ. nec erit in domo tua modius maior et minor. Et poſtea ſubdit̉. abhoīnatur enim dominꝰ eū qui facit hoc. & aduerſat̉ omnē iniuſtitiā. Tertius defectus eſt ex ꝑte qualitatis. puta ſi aliqd̓ infirmū uendit. q.ſanum. quod ſi quis ſcienter fecerit fraudemcōmittit in uenditōne. Vn̄ eſt illicita uenditioEt in om̄ibus talibꝰ non ſolū aliquis peccat īiuſtam uenditōnem faciēdo. ſꝫ etiā ad reſtitutionem tenet̉. Si uero eo ignorante aliquis p̄dictoꝝ defectuū fuerit in re uendita. uenditorquidem nō peccat. ſꝫ facit iniuſtū materialiterNō tn̄ eius oꝑatio eſt iniuſta. tenet̉ tn̄ cū adeius notitiā ꝑuenerit damnum recōpenſareemptori. Et qd̓ dictū eſt de uenditore eſt intelligendū ex ꝑte emptoris. Contīgit em̄ uenditorem credere rem ſuā eſſe minꝰ p̄cioſam quātum ad ſpeciē. Sicut ſi aliquis uendit auꝝ loco auricalci. emptor ſi illud cognoſcat iniuſteemit. & ad reſtitutionem tenet̉. Et eadem ratio eſt de defectu qualitatis & quātitatis. Sciendum aūt ꝙ auꝝ & argentū non ſoluꝫ caraſunt ꝓpter utilitatē uaſoꝝ que ex eis fabricātur. aut alioꝝ hmōi. ſꝫ etiā ꝓpter dignitatemet purgatōnem ſubſtātie ip̄oꝝ. Et ideo ſi auꝝuel argentū. uel ab alchimicis factū uerā ſpeciem nō habeat auri & argenti eſt fraudelenta& iniuſta uenditō. p̄ſertim cū ſint aliqui utilitates auri & argenti ueri ẜm naturalē operationē ip̄oꝝ que nō cōueniūt auro ꝑ alchimiam ſophyſticato. Sicut qd̓ habet ꝓprietatē letificandi. & cōtra quaſdā infirmitates medicinalit̓ iuuat. frequētius etiam poteſt poni inoperatōne. & diutius in ſua puritate ꝑmanetauꝝ uerū qͣꝫ ſophyſticatū. Si aūt ꝑ alchimiaꝫfieret auꝝ ueꝝ nō eſſet illicitū ip̄m ꝓ uero uēdere. qꝛ nihil ꝓhibet artē uti aliquibꝰ naturalibus cauſis ad ꝓducendū naturales & ueros effectꝰ. Sicut dicit augꝰ. in. iii. de trini. de hiisque arte demonū fiunt.Irca tertiū uidendū eſt utrū uenditor teneat̉ dicere uitiū rei uendēde. Dicendumꝙ dare alicui occaſionē ꝑiculi uel damni ſemper eſt illicitū. qͣꝫuis nō ſit neceſſariū ꝙ hō alteri ſemꝑ det conſiliū& auxiliū ꝑtinens ad eꝰqualemcūqꝫ ꝓuocatōnem. ſꝫ hoc ſolū ē neceſſarū in aliquo caſu determīato. puta cū aliuseius cure ſubdat̉. uel tm̄ nō poteſt ei ꝑ aliumſubueniri. Venditor aūt qui rem uendendaꝫꝓponit ex hocip̄o dat emptori damni uel periculi occaſionem ꝙ rem uitioſam ſibi offert ſiex eius uitio damnū uel ꝑiculū incurrere poſſit. damnū quidem ſi ꝓpter eius uitiuꝫ hmōires que uēdenda ꝓponit̉ minoris ſit p̄cii. ip̄euero ꝓpter hmōi uitiū nihil de p̄cio ſb̓trahatꝑiculum aūt puta ꝓpter hmōi uitium uſus reireddat̉ impeditꝰ uel noxius. puta ſi aliqͥs alicui uendat equū claudicantē ꝓ ueloci. uel ruinoſam domū ꝓ firma. uel cibū corruptuꝫ ſiueuenenoſum ꝓ bono. Vn̄ ſi hmōi uitiā ſcit &nō detegat. exit illicita & doloſa uenditio. &

tenet̉ uenditor ad damni reſtitutōem. Si uero uitiū ſit manifeſtū. puta cum equus ē monoculus uel cum uſus rei & ſi nō cōpetat uenditori poteſt tn̄ eſſe cōueniens alijs. & ſi ꝓpt̓hmōi uitiū. ip̄e ſubtrahat qͣꝫtum oportꝫ de p̄cio nō tenet̉ ad manifeſtandū uitium rei. qꝛforte ꝓpter hmōi uitiū emptor uellet plus ſb̓trahi de precio qͣꝫ de iure eſſet ſubtrahendumVn̄ poteſt licite uēditor indemnitati ſue ꝯſulere uitiū rei reticēdo. Notandū at̄ ꝙ nō oportet ꝙ emptor uel uenditor ꝑ p̄conem uitiū reiuendēde p̄nuntiet. qꝛ ſi p̄diceret uitiū exterrerent̉ emptores rei ab emēdo dum ignorarentalias cōditiones rei in quas eſt bona & utilisſꝫ ſingulariter eſt dicendū uitiuꝫ rei ei qui ademendū accedit. qui non poteſt ſimul omnescōditiones ad inuicē cōparare bonas & malasnihil em̄ ꝓhibet rem in aliquo uicōſam ī multis alijs utilem eſſe.Irca quartū ſcilicet utꝝ liceat alicui rē ſuIam carius uēdere qͣꝫ emit. Dicendū ꝙ adnegotiatōres ꝑtinet cōmutatōnibꝰ reꝝ inſiſtere. ut aūt ph̓us dicit in. i. polit̓. duplex eſt rerūcōmutatio. Vna quidē quaſi naturalis & neceſſaria. ꝑ quā ſcilicet fit cōmutatio rei. uel rerum & denarioꝝ ꝓpter neceſſitatem uite. &talis cōmutatio nō ꝓprie ꝑtinet ad negociatores. ſꝫ magis ad yconomos uel politicos qͥ habent ꝓuidere. uel domui uel ciuitati. uel de rebus neceſſariis ad uitā. Alia uero cōmutatōisſpēs eſt. uel denarioꝝ ad denarios uel quarūcūqꝫ rerū ad denarios non ꝓpter res neceſſarias uite. ſꝫ ꝓpter lucrū querendū. & hec quidem negociatio ꝓprie uidet̉ ad negociatoresꝑtinere. Secundū ph̓m aūt prima cōmutatiolaudabilis eſt. qꝛ deſeruit naturali neceſſitati.Secūda aūt iuſte uituꝑatur. qꝛ quantū eſt deſe deſeruit cupiditati lucri. q̄ terminū neſcitſed ī infinitū tendit. & ideo negociatio ẜm ſecōſiderata quandā turpitudīem habet inquātum non importat de ſui rōne finē honeſtuꝫuel neceſſariū. Lucrum tn̄ qd̓ eſt negotiatōniſfinis. & ſi in ſui rōne nō importet aliquid honeſtū uel neceſſariū. nihil tn̄ importat ī ſui ratōne uitioſum uel uirtuti cōtrariū. Vn̄ nihil ꝓhibet lucrū ordīari ad aliquē finē neceſſariumuel honeſtū. & ſic negociatio reddet̉ licita. Sicut cū aliquis luctū immoderatū qd̓ negociatio querit. ordinat ad domus ſue ſuſtentationem. uel ad ſubueīendum indigentibꝰ. uel et̄cum aliquis negociatōni intendit ꝓpter publicam utilitatē. ne ſcꝫ res ad uitā patrie deſint.lucrū etiā expetit non. q. finē ſed. q. ſtipēdiuꝫlaboris. Cū autē dicat criyſoꝰ. ſuꝑ. math̓. Quicūqꝫ rem cōparat integram ut immutatā uēdendo lucret̉. ille eſt mercator qui de templodei eiicit̉. Et caſſiodorꝰ ſuꝑ illud. pͣs. Qm̄ nōcognoui lr̄aturam. uel negotiatōnem ẜm aliālitterā. Quid eſt aliud negociatio niſi uiliꝰ cōparare & carius uendere. uel diſtrahere. Et ſb̓dit. Negociatores tales eiecit dn̄s de templo.Sciendū ꝙ uerbū cryſoſt. intelligendū eſt de