Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Para. .V. .De. .Iiicarceracōe..De. .Homicidio. Diſtimctio xiiii

minas. qꝛ per hoc ꝓhibent̉ patres ne filioaad iracūdiam ꝓuocent ꝓhibet̉ quin filiosuerberēt cauſa diſciplīe & correctōis. ſꝫīmoderate eos affligāt uerberibꝰ. uero indicit̉ dn̄is remittat minas pt̄ duplicit̓ intelligi. Vno ut remiſſe minis utant̉. qd̓ ꝑtinet ad moderatōem diſciplīe. Alio ut aliquis ſemꝑ impleat qd̓ ꝯminatus eſt. qd̓tinet ad hoc iuditiū quo qͥs cōminatus eſtpenā y remiſſionis mīam temꝑetur.Irca tertiū ſcꝫ utrū ſit licitū aliqͣꝫ in carAcerare. Dicendū ī bonis corꝑis tria perordīem ꝯſiderant̉. Primo quidē ītegritas corvalis ſubſtātie. cui detrimentū affert̉ occiſiquē uel mnutilatōem. Secūdo delcātio uel quies ſenſus cui opponit̉ uerberatō. uel quodlibꝫſenſū dolore afficiēs. Tertō motꝰ & uſusbroꝝ qui impedit̉ ligatōem & incarceratio ſeu qͣꝫcūqꝫ detentōem. & incarcerae̓ aliquē uel qualitercūqꝫ detine̓ eſt illicitū niſi fiat ẜm ordīem iuſtitie aut ī penā aūt ad cautelam alicuiꝰ mali uitādi. Sciendū tn̄ aliqueꝫdetine̓ ad horā ad impediendū ip̄m ab aliquoillicito oꝑe ꝑpetrādo licitū eſt cuilibꝫ. Sicutqͥs aliū detinet ne ſe p̄cipitet uel ne aliū feriatSed ſimplicit̓ aliquē includere uel ligare nonad illū ſolū ꝑtinet qui hꝫ uniuerſalit̓ diſpone̓de actibꝰ et uita alteriꝰ. qꝛ talem incluſionēuel detentōem impedit̉ ſolū a malis ſꝫ etiāa bonis agendis. Cōueīens aūt eſt talis pena aliquotiēs imponat̉. em̄ qui ptāte ſibidata abutit̉ meret̉ eam amitte̓. Nam pͥuilegium meret̉ amitte̓ qui ꝯceſſa ſibi abutit̉ ptāte.Et qui peccādo abuſꝰ ē libero uſu membroꝝ ſuoꝝ. ꝯueīens eſt pena detētōis puniat̄. Sic̄ aūt deus ẜm ordīem ſapiētie ſue qn̄qꝫcohibet pctōres ne poſſint ſuas malas uolūtates implere. ẜm illud. Iob. v. Qui diſſipat cogitatōes malignoꝝ. ne poſſint manꝰ eoꝝ implere qd̓ ceperāt. Qn̄qꝫ ue̓o ꝑmittit eos agereqcquid uolunt. ẜm illd̓. pͣs. Dimiſi eos ẜm deſideria cordis eoꝝ. Et ecc̄i. xv. Deꝰ reliquit hominē in manu ꝯſilii ſui. Sic ẜm humanā iuſtitiā hoīes qualibet culpa incarcerāturſꝫ aliquibꝰ includunt̉.DI. XIIII. E FOMICMIO.Irca quartū ſcꝫ de occiſione ſeu homicidio querūt̉ quīqꝫ. Primo utrūlicitū ſit occidere peccatores. Secūdo utrū in aliquo caſu liceat occidere innocentē. Tertō utrū liceat alicui occidereſemetip̄m. Quarto utrū liceat alicui occiderehoīem ſeip̄m defendēdo. Quīto ntrū caſualit̓occidens hoīem ſit hoīcida dicendꝰ.Rimo declarandū eſt licitū ſit peccatoregoccide̓. & quō. Videamꝰ aūt ordīenaturali imꝑfectōra ſūt ꝓpter ꝑfectōra. Vn̄& in uia gnationis naturā ab imꝑfectis adfectōra ꝓcedit. Et inde ē in gn̓atione hoīsprius eſt uiuū. demd̓ ſenſitiuū. poſtremo aūt. Ita etiaꝫ illa tm̄ uiuūt ut plāte ſūt ꝓpterlialia. aīalia ſūt ꝓpter hoīem. Sic̄ aūt ordine

naturali plante ſūt ꝓpter uſum aīaliū. & aīalia bruta ꝓpt̓ uſum hoīs. ſic ordīe naturali ꝑsordīatur ad totū ſic̄ imꝑfectū ad ꝑfectū. quiaom̄is ꝑs naturalit̓ eſt ꝓpter totū. & ſic̄ ꝓpt̓ꝯſeruatōnem uite aīaliū p̄ſcindunt̉ plante. &ꝓpter nutrimentū & ꝯſeruatōnem uite hoīsaīalia bruta licite occidunt̉. ita ſi ſaluti totiushūani corꝑis expediat p̄ſciſio alicuiꝰ membriputa eſt putridū & alioꝝ mēbroꝝ corporiscorruptiuū laudabilit̓ & ſalubrit̓ amputatur.Quelibꝫ aūt ꝑſona ſingl̓aris ꝯꝑat̉ ad totā cōitatē ſicut ꝑs ad totū. & ſi aliqͥs ſit in periculū ip̄ius cōitatis & corruptiuꝰ ip̄ius ꝓpteraliqd̓ peccatuꝫ laudabilit̓ & ſalubrit̓ occidit̉. utboni cōis integritas ꝯſeruet̉. Nam modicumfermentū tota maſſā corrūpit. i. coꝝ. xv. Ideop̄cipit̉. exo. xxii. Maleficos patieris uiuereEt. pͣs. In matutino interficiebā om̄s pctōresterre. Licet em̄ hoīem ut eſt occide̓ ſit ſe& ẜm ſe malū ꝓut naturalit̓ liber ē & ꝓpt̓ſeip̄m exn̄s. qꝛ tn̄ peccādo ab ordīe rōnis recedit & decidit a dignitate hūana incidēs quodammō in ſeruitutē beſtiaꝝ ut ſcꝫ de ipſo ordinet̉ ẜm eſt alijs utile ẜm illud. pͣs. Homo in honore eēt intel. cōp. ē iu. inſipͥ. & ſimilis factus ē illis. qͣꝫuis hoīem in ſua dignitate manentē occide̓ ſit ẜm ſe malū. tn̄ hominē pctōrem occide̓ pt̄ eſſe bonū. Sic̄ & occidere beſtiam. qꝛ malꝰ peior eſt beſtia et plꝰnocet ut dicit ph̓s. iii. polit. &. viii. eth̓. Sciendum nec om̄s ſunt ſemꝑ nec uniuerſalit̓abſcindēdi. Sic̄ nāqꝫ ẜm ordīem ſapīe ſue dominꝰ qn̄qꝫ ſtatī pctōres occidit ad liberatōeꝫbonoꝝ quibꝰ pctōres erāt ni ſcandalū ꝑiculū& grauamē. Qn̄qꝫ uero cōcedit eis tēpus penitētie ẜm & ip̄is pctōribꝰ & elc̄is ſuis nouit dn̄s expedire. ẜm illud. yſa. xxvj. Propte̓aexpectat dn̄s ut miſerrat̉ ueſtri. Sic humanaiuſtitia dīnam iuſtitiaꝫ ꝓpoſſe cupiēs imitariꝑnicōſos hoīes ut alios ſeruet occidit. eos ue̓oqui grauit̓ nocēt alijs ad pnīam reſeruat.Pernitoſos etiā pt̄ uniuerſalit̓ extirpae̓ ſcꝫuel qꝛ mali poſſunt occidi quin ſimul occiderent̉ & boni. ul̓ qꝛ latēter int̓ bonos. vel qꝛml̓tos hn̄t ſequaces. ita ſine bonoꝝ ꝑitulointerfici poſſunt. Sic̄ dicit augꝰ. ꝯtra ꝑmenianū. Vn̄ dn̄s magis docet ſinendū malos uiue̓ & ultōnem uſqꝫ ad extremū iudiciūreſeruandū quā boni ſimul pctōribꝰ occidant̉. & hoc ptꝫ in ꝑabola de zizaniis. math̓.xiij. Qn̄ uero ex occiſione maloꝝ non īminetbonis ꝑiculum. ſꝫ magis tutela & ſalus. tūc licite poſſunt occidi. Malos aūt occide̓ om̄ibus eſt licitū. nll̓i ſcꝫ ſingulari ꝑſone. ſꝫ ſolū illis quibꝰ curacōitatis cōſeruāde ꝯmittit̉. ſicutad medicū ꝑtinet mēbrum. putridū amputae̓qn̄ ſibi cura totius corꝑis ē cōmiſſa. Cura aūtcōis boni ꝯmiſſa eſt principibꝰ hn̄tibꝰ publicāptātem. & ideo illis ſolis licet malefactōe̓s occidere. aūt priuatis ꝑſouis. Itē hoc idē clericis non licꝫ duplici rōne. Primo quidē qꝛ ſūtelecti ad altaris mīſterium in quo xp̄i paſſio