Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars. .V. .De. frudelitate.Seuitia. et. inutilatōe. Diſt. xiii

Vodecima filia ire ē crudelitas. Eſtaūt crudelitas ſicut ait ſeneca librode clemētia attrocitas quedā animiin exigēdis. Nomē aūt crudelitatisa cruditate ſumptum uidet̉. Sic̄ aūt ea queſunt decocta & digeſta ſolēt habere ſaporeꝫdulcē & ſuaueꝫ ita illa ſunt cruda horribileꝫ& aſpeꝝ ſaporē habere ſolent. Vn̄ ſicut clemētia importat quādam leuitatem & dulcedīemanimi quā ē aliqͥs diminutiuꝰ penaꝝ ita directe crudelitas īportat quādam aſꝑitatem etattrocitatē animi quā eexactiuꝰ & exaggeratiuꝰ penaꝝ. Eſt aūt ſciend̓ mīa & clemētia ꝯueniūt in hoc utͣqꝫ r̄fugit miſeriā alie. ſꝫ aliter et aliter. Nam ad mīam ꝑtinet miſerie ſubueīre bn̄ficii collatōem. ad clementiam aūt ꝑtinet diminuere miſeriā pene ſubtractōnem. Et qꝛ crudelitas importat ſuꝑabūdantiā in penis exigendis. directius opponit̉ crudelitas clemētie quā mīe. Interd̓crudelitas accipit̉ pro inmīa. Vn̄. Ie̓. vi. dicit̉Crudelis eſt & non miſerebit̉. Et ꝓu̓. xi. Quicrudelis ē ꝓpīquos abiicit.DE SEVICIA.Redecima filia ire ē ſeuicia ſiue feritas. Videndū eſt autē quid ſit &qūo differt a crudelitate. ScienduꝫAuero nomē ſeuicie uel feritatisaccipit̉ a ſil̓itudīe ſilueſtriū beſtiaꝝ .i. feraꝝet̄ ſeue dicūt̉. Hmōi em̄ aīalia nocēt hoībꝰ utex eoꝝ corꝑibꝰ paſcant̉. ex aliqua iuſtitiecauſa. cuiꝰ ꝯſideratō ꝑtinet ad ſolaꝫ rōem &ideo ꝓprie loquēdo feritas ul̓ ſeuicia dicit̉ ẜmquā aliquis ī penis inferēdis non ꝯſiderat aliquā culpā eiꝰ qui punit̉. ſꝫ ſolū qd̓ delc̄aturin hoīm cruciatū & ſic patꝫ ꝯtinet̉ ſub beſtialitate. nam talis delcātō eſt humana ſꝫ beſtialis ꝓueīens uel ex mala cōſuetudīe uel excorruptōne nature. Sic̄ & alie hmōi beſtialesaffectiones. Sed crudelitas attendit culpā ineo qui punit̉. ſꝫ excedit modū ī puniēdo. etcrudelitas differt a ſeuitia ſiue feritate ſicutmalitia hūana a beſtialitate ut d̓r ī. vii. eth̓co. DI. xiii. DE MVTILATIONEFinde cōſiderandū eſt de peccatisiniuriarū ꝓximis inferūt̉. Et circa querūt̉ quatuor. Primo mutilatōe mēbroꝝ. Secūdo de uerberatōe. Tertō īcarceratōe. Quarto occiſione.¶ſit licitū aliquē mutilare. Dicenclū queIrca primū uidendū ē. uerū in aliquo cāulibꝫ pars hūani corꝑis ē ꝓpter totū corpꝰ ſicutimꝑfectū eſt ꝓpter ꝑfectū. & quolibꝫbro corꝑis diſponendū ē ẜm qd̓ expedit ſaluti& bone diſpoſitōni totiꝰ. Mēbrū aūt humani corꝑis ſe quidē utile eſt ad bonū totiꝰ corꝑis. accn̄s tn̄ poteſt ꝯtingere ſit nociuumputa mēbꝝ putridū eſt totiꝰ corꝑis corruptiuū. Si ergo mēbrū ſanū fuerit in ſua naturali diſpoſitōe ꝯſiſtēs pōt p̄ſcindi abſqꝫ totius hoīs nocuniēto. Sꝫ qꝛ ip̄e totꝰ ordinatur ut ad finē ad totam cōitatem cuius ē pars

poteſt ꝯtingere abſciſio mēbri & ſi uergatin detrimentū totiꝰ corꝑis. ordinat̉ tn̄ ad bo cōitatis inqͣntū alicui infert̉ in penam adcohibitōem peccatoꝝ. & ſic̄ publicaꝫ ptātem aliquis licite pͥuatur totalit̓ uita ꝓpt̓ aliquas maiores culpas. ita etiā pͥuat̉ mēbro ꝓpt̓aliqͣs culpas mīores. aūt non ē licituꝫ alicuipriuate ꝑſone etiā uolēte illo cuiꝰ eſt mēbrumqꝛ hoc fit iniuria cōitati cuiꝰ eſt ip̄e homo &omēs ꝑtes eius. Si uero mēbrum ꝓpter putredīem ſit totiꝰ corꝑis corruptiuū. tūc licitū eſtde uolūtate eiꝰ cuius ē mēbrum putriduꝫbrum p̄ſcindere ꝓpter ſalutē totiꝰ corꝑis quiaunicuīqꝫ cōmiſſa eſt cura ꝓprie ſalutis. & ead̓racō eſt ſi fiat uolūtate eiꝰ ad quē ꝑtinet curare: de ſalute eius qui habꝫ mēbrum corruptū.Alit̓ aūt aliquē inutilare oīo eſt illicitū. Sciendum uero eſt ꝓpter ſalutē totiꝰ corꝑis pōtlicite mēbrum p̄ſcindi ſꝫ ꝓpter ſalutē aīmeſeu ꝓpter peccatū qd̓cūqꝫ uitandū. cuiꝰ rarioeſt. qꝛ mēbrum ep̄ſcindendū ꝓpt̓ corꝑaleꝫſalutē totiꝰ niſi qn̄ aliter toti ſubueīri pōtSaluti aūt ſpūali ſemꝑ pt̄ alit̓ ſubueīri quā permēbri p̄ſciſionem. qꝛ peccatū ſubiacet uolūtati& in nullo caſu licet mēbrum p̄ſcinde̓ ꝓpt̓quodcūqꝫ peccatū uitandū. Vn̄ criſoꝰ. exponens illud. Math̓. xix. Sūt eunuchi ſeipſoscaſtrauerūt ꝓpter regnū celoꝝ. dicit. nonbroꝝ abſciſionē ſꝫ malaꝝ cogitatōnū intreēptōem. maledcone em̄ eſt obnoxius qui membrum abſcindit. Etem̄ qui hoīcide ſunt taliap̄ſumunt. Et poſtea ſubdit. Neqꝫ ꝯcupiſcentia māſuetior ita fit ſꝫ moleſtior. Aliūde habet fontes ſperma qd̓ in nobis eſt & p̄cipue aꝓpoſito incōtinēti & mēte negligente. nec itaabſciſio mēbri cōprimit temptatōes ut cogitatōnis frenum.Irca ſid̓m ſcꝫ utrū patribꝰ liceat filios uerberare. uel dn̄is ſeruos. Dicendū uerberatōem quoddā nocumentū infert̉ corporieius uerberat̉. aliter tn̄ qͣꝫ in mutilatōne.niam inutilatō tollit corꝑis integritatē. ue rberatio uero tm̄ afficit ſẜm dolore. Vn̄ mulcominus nocumentū eſt qͣꝫ mutilatō. Nocumentū aūt inferre alicui licꝫ niſi perdum pene ꝓpter iuſtitiā. Nullꝰ aūt iuſte punit aliquē niſi ſit eiꝰ ditōni ſubiectus. Et id̓ouerberare aliquē licet niſi hn̄ti prātem ſuꝑillū qui uerberat̉. & qꝛ filius ſubdit̉ ptāti pr̄is& ſeruus ptāti dn̄i licite pt̄ pater uerberare filiū et dn̄s ſeruū cauſa correctōnis & diſciplīe. dicit̉ ꝓu̓. xviii. Qui ꝑcit uirge odit filiū ſuum. Et infra. xxiii. Noli ſubtͣhere a puero diſciplinā. ſi em̄ ꝑcuſſeris uirga moriet̉. tuuirga ꝑcutis & aīam eius de inferno libe̓abis. Itē heb̓. xii. Quis em̄ filiꝰ quē corripiatpater. It̄. ecc̄i. xxxiii. Seruo maliuolo tortura& cōpedes. Et ibidē. Cibaria & uirga & onusaſino. paīs & diſciplīa et opꝰ ẜuo. Nec obſtatp̄dictis id qd̓ dicit apl̓s eph̓. iii. Vos pr̄es nolite ad indigniatōeꝫ ꝓuocae̓ filios ur̄os. Et īfra(b̓dit. Et uos dn̄i eadē facite ẜuis remittētes