Pars. .V. .De. frudelitate.Seuitia. et. inutilatōe. Diſt. xiii
Vodecima filia ire ē crudelitas. Eſtaūt crudelitas ſicut ait ſeneca librode clemētia attrocitas quedā animiin exigēdis. Nomē aūt crudelitatisa cruditate ſumptum eē uidet̉. Sic̄ aūt ea queſunt decocta & digeſta ſolēt habere ſaporeꝫdulcē & ſuaueꝫ ita illa q̄ ſunt cruda horribileꝫ& aſpeꝝ ſaporē habere ſolent. Vn̄ ſicut clemētia importat quādam leuitatem & dulcedīemanimi ꝑ quā ē aliqͥs diminutiuꝰ penaꝝ ita directe crudelitas īportat quādam aſꝑitatem etattrocitatē animi ꝑ quā eexactiuꝰ & exaggeratiuꝰ penaꝝ. Eſt aūt ſciend̓ ꝙ mīa & clemētia ꝯueniūt in hoc ꝙ utͣqꝫ r̄fugit miſeriā alienā. ſꝫ aliter et aliter. Nam ad mīam ꝑtinet miſerie ſubueīre ꝑ bn̄ficii collatōem. ad clementiam aūt ꝑtinet diminuere miſeriā ꝑ pene ſubtractōnem. Et qꝛ crudelitas importat ſuꝑabūdantiā in penis exigendis. iō directius opponit̉ crudelitas clemētie quā mīe. Interd̓ cūcrudelitas accipit̉ pro inmīa. Vn̄. Ie̓. vi. dicit̉Crudelis eſt & non miſerebit̉. Et ꝓu̓. xi. Quicrudelis ē ꝓpīquos abiicit.DE SEVICIA.Redecima filia ire ē ſeuicia ſiue feritas. Videndū eſt autē quid ſit &qūo differt a crudelitate. ScienduꝫAuero ꝙ nomē ſeuicie uel feritatisaccipit̉ a ſil̓itudīe ſilueſtriū beſtiaꝝ .i. feraꝝ q̄et̄ ſeue dicūt̉. Hmōi em̄ aīalia nocēt hoībꝰ utex eoꝝ corꝑibꝰ paſcant̉. nō ex aliqua iuſtitiecauſa. cuiꝰ ꝯſideratō ꝑtinet ad ſolaꝫ rōem &ideo ꝓprie loquēdo feritas ul̓ ſeuicia dicit̉ ẜmquā aliquis ī penis inferēdis non ꝯſiderat aliquā culpā eiꝰ qui punit̉. ſꝫ ſolū h̓ qd̓ delc̄aturin hoīm cruciatū & ſic patꝫ ꝙ ꝯtinet̉ ſub beſtialitate. nam talis delcātō nō eſt humana ſꝫ beſtialis ꝓueīens uel ex mala cōſuetudīe uel excorruptōne nature. Sic̄ & alie hmōi beſtialesaffectiones. Sed crudelitas attendit culpā ineo qui punit̉. ſꝫ excedit modū ī puniēdo. et iōcrudelitas differt a ſeuitia ſiue feritate ſicutmalitia hūana a beſtialitate ut d̓r ī. vii. eth̓co.¶ DI. xiii.¶ DE MVTILATIONEFinde cōſiderandū eſt de peccatisiniuriarū q̄ ꝓximis inferūt̉. Et circa h̓ querūt̉ quatuor. Primo d̓ mutilatōe mēbroꝝ. Secūdo de uerberatōe. Tertō d̓ īcarceratōe. Quarto d̓ occiſione.¶ſit licitū aliquē mutilare. Dicenclū ꝙ queIrca primū uidendū ē. uerū in aliquo cāulibꝫ pars hūani corꝑis ē ꝓpter totū corpꝰ ſicutimꝑfectū eſt ꝓpter ꝑfectū. & iō d̓ quolibꝫ mēbro corꝑis diſponendū ē ẜm qd̓ expedit ſaluti& bone diſpoſitōni totiꝰ. Mēbrū aūt humani corꝑis ꝑ ſe quidē utile eſt ad bonū totiꝰ corꝑis. ꝑ accn̄s tn̄ poteſt ꝯtingere ꝙ ſit nociuumputa cū mēbꝝ putridū eſt totiꝰ corꝑis corruptiuū. Si ergo mēbrū ſanū fuerit in ſua naturali diſpoſitōe ꝯſiſtēs nō pōt p̄ſcindi abſqꝫ totius hoīs nocuniēto. Sꝫ qꝛ ip̄e totꝰ hō ordinatur ut ad finē ad totam cōitatem cuius ē pars
poteſt ꝯtingere ꝙ abſciſio mēbri & ſi uergatin detrimentū totiꝰ corꝑis. ordinat̉ tn̄ ad bonū cōitatis inqͣntū alicui infert̉ in penam adcohibitōem peccatoꝝ. & iō ſic̄ ꝑ publicaꝫ ptātem aliquis licite pͥuatur totalit̓ uita ꝓpt̓ aliquas maiores culpas. ita etiā pͥuat̉ mēbro ꝓpt̓aliqͣs culpas mīores. h̓ aūt non ē licituꝫ alicuipriuate ꝑſone etiā uolēte illo cuiꝰ eſt mēbrumqꝛ ꝑ hoc fit iniuria cōitati cuiꝰ eſt ip̄e homo &omēs ꝑtes eius. Si uero mēbrum ꝓpter putredīem ſit totiꝰ corꝑis corruptiuū. tūc licitū eſtde uolūtate eiꝰ cuius ē mēbrum putriduꝫ mēbrum p̄ſcindere ꝓpter ſalutē totiꝰ corꝑis quiaunicuīqꝫ cōmiſſa eſt cura ꝓprie ſalutis. & ead̓racō eſt ſi fiat uolūtate eiꝰ ad quē ꝑtinet curare: de ſalute eius qui habꝫ mēbrum corruptū.Alit̓ aūt aliquē inutilare oīo eſt illicitū. Sciendum uero eſt ꝙ ꝓpter ſalutē totiꝰ corꝑis pōtlicite mēbrum p̄ſcindi ſꝫ nō ꝓpter ſalutē aīmeſeu ꝓpter peccatū qd̓cūqꝫ uitandū. cuiꝰ rarioeſt. qꝛ mēbrum nō ep̄ſcindendū ꝓpt̓ corꝑaleꝫſalutē totiꝰ niſi qn̄ aliter toti ſubueīri nō pōtSaluti aūt ſpūali ſemꝑ pt̄ alit̓ ſubueīri quā permēbri p̄ſciſionem. qꝛ peccatū ſubiacet uolūtati& iō in nullo caſu licet mēbrum p̄ſcinde̓ ꝓpt̓quodcūqꝫ peccatū uitandū. Vn̄ criſoꝰ. exponens illud. Math̓. xix. Sūt eunuchi q̓ ſeipſoscaſtrauerūt ꝓpter regnū celoꝝ. dicit. non mēbroꝝ abſciſionē ſꝫ malaꝝ cogitatōnū intreēptōem. maledcone em̄ eſt obnoxius qui membrum abſcindit. Etem̄ qui hoīcide ſunt taliap̄ſumunt. Et poſtea ſubdit. Neqꝫ ꝯcupiſcentia māſuetior ita fit ſꝫ moleſtior. Aliūde eī habet fontes ſperma qd̓ in nobis eſt & p̄cipue aꝓpoſito incōtinēti & mēte negligente. nec itaabſciſio mēbri cōprimit temptatōes ut cogitatōnis frenum.Irca ſid̓m ſcꝫ utrū patribꝰ liceat filios uerberare. uel dn̄is ſeruos. Dicendū ꝙ ꝑ uerberatōem quoddā nocumentū infert̉ corporieius qͥ uerberat̉. aliter tn̄ qͣꝫ in mutilatōne.niam inutilatō tollit corꝑis integritatē. ue rberatio uero tm̄ mō afficit ſẜm dolore. Vn̄ mulcominus nocumentū eſt qͣꝫ mutilatō. Nocumentū aūt inferre alicui nō licꝫ niſi per mōdum pene ꝓpter iuſtitiā. Nullꝰ aūt iuſte punit aliquē niſi ſit eiꝰ ditōni ſubiectus. Et id̓ouerberare aliquē nō licet niſi hn̄ti prātem ſuꝑillū qui uerberat̉. & qꝛ filius ſubdit̉ ptāti pr̄is& ſeruus ptāti dn̄i licite pt̄ pater uerberare filiū et dn̄s ſeruū cauſa correctōnis & diſciplīe.Iō dicit̉ ꝓu̓. xviii. Qui ꝑcit uirge odit filiū ſuum. Et infra. xxiii. Noli ſubtͣhere a puero diſciplinā. ſi em̄ ꝑcuſſeris eū uirga nō moriet̉. tuuirga ꝑcutis eū & aīam eius de inferno libe̓abis. Itē heb̓. xii. Quis em̄ filiꝰ quē nō corripiatpater. It̄. ecc̄i. xxxiii. Seruo maliuolo tortura& cōpedes. Et ibidē. Cibaria & uirga & onusaſino. paīs & diſciplīa et opꝰ ẜuo. Nec obſtatp̄dictis id qd̓ dicit apl̓s eph̓. iii. Vos pr̄es nolite ad indigniatōeꝫ ꝓuocae̓ filios ur̄os. Et īfra(b̓dit. Et uos dn̄i eadē facite ẜuis remittētes