Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars. quinta. .De.male dictōne. .Diſtinctio. .v.

credendū. Et apl̓us ad gaſ̓. iij. O inſenſati galathe. &. Vnde indubitanter ſic̄ licitū eſt aliquē cauſa diſciplīe uel correpcōis uerbe̓ae̓. ueldāpnificare in rebꝰ. ſic etiā et diſcipline poteſt aliqͥs aliū corrigēdo aliqd̓ uerbū ꝯtumeliꝯſum ei dr̄e. Sicut dn̄s diſcipl̓os uocauit ſtulros et apl̓s galathas inſenſatos. tn̄ ſic̄ Augꝰ.dicit in li. de ſermone dn̄ſ in mōte. raro & exmagna ncc̄itate obiurgacōes ſunt ꝓferēde inquibꝰ nobis. ſꝫ ut dn̄o ſeruiatur inſtemꝰ.Preterea. ph̓s. iiii. eth̓. dicit. eutrapeliā qͣꝫdam uirtutē ad qͣm ꝑtinet bn̄ ꝯuīciari. dicēdo ſcꝫaliqd̓ leue ꝯuiciū ad dehonoracōem uel adꝯtriſtacōem illiꝰ in quē ꝓfert̉. ſꝫ magis delectacōis & ioci. hoc em̄ pt̄ eſſe ſine pctō. ſi debite circūſtantie obſeruent̉. Si uero aliqͥs nonformidet ꝯtriſtare in quē ꝓfert hmōi iocoſum ꝯuiciuꝫ dummō riſum excitet audiētibꝰ eſt uicioſū. ſic̄ ibidē dicit̉. Eſt ergo ꝯuiciū ul̓otum elia ueīale pctm̄ ſi ſit leue ꝯuicium nonml̓tm hoīem dehoneſtās. & ꝓferat̉ ex leuitate. uel ex leui ira ſine firmo ꝓpoſito aliqueꝫdehoneſtādi. puta qn̄ intendit qͥs aliū huiuſmōi uerbū leuit̓ contriſtare.Irca terciū ſcꝫ utrū debeat illatas ſibi ꝯtumelias ſuſtine̓. Sciendū qd̓ ſicutyaciētia ncc̄ia eſt in hiis cōtra nos fiunt. ita etiā in hiis cōtra nos dn̄r. Preceptaaūt pacīe in hiis ꝯtra nos fiūt ſunt in p̄paracōne aīe hn̄da. ſic̄ Augꝰ in li. de ſermone dn̄iin mōte expoīt illud p̄ceptū dn̄i. Si qͥs ꝑcuſſerit te in una maxilla. p̄be ei & aliā. Vt ſcꝫꝑatus ſit face̓ ſi opꝰ fuerit. tn̄ ſemꝑ tenet̉ face̓ actū. qꝛ nec ip̄e dn̄s fecit. Sꝫ ſuſcepiſſet alapā. rn̄dit. Quid me cedis. ut habet̉lo. xviii. & etiā circa uerba ꝯtumielioſatra nos dicunt̉. ē idem intelligendum. Tenemur hr̄e aīm ꝑatum ad cōtūelias tolerādasſi expediēs fuerit. qn̄qꝫ tn̄ oportet ut ꝯtumeliam repellamꝰ. maxīe ꝓpter duo. Primo qui ꝓpter bonū eiꝰ ꝯtunieliā infert. ut uidelicet eiꝰ audacia repͥmat̉. et de cetero talia attēptet. ẜm illud ꝓu̓. xxvj. Rn̄de ſtulto iuxtaſtulticiaꝫ ſuam ne ſibi ſapiēs uideat̉. Alioꝓpter bonū ml̓toꝝ quoꝝ ꝓfectꝰ impedit̉ percōtumelias nob̓ illatas. Vn̄. g̓g̓. dicit ſuꝑ eze.omel̓. ix. Illij quoꝝ uita in exēplo imitacōniseſt poīta deberēt ſi poſſēt detrahētiuꝫ ſibiba cōpeſcere ne eoꝝ p̄dicacōem audiāt quiaudire poterāt & in pͣuis moribꝰ remanentesbn̄ uiue cōtempnāt. Sciendū tn̄ qd̓ cōuiciātisaudaciā debꝫ moderare repͥmere. ꝓpteramorē uel cupiditatē pͥuati honoris. ſꝫ ꝓpt̓ officiū caritatis. Vn̄ ꝓu̓. xxvi. dicit̉. Ne rn̄deasſtulto iuxta ſtulticiā ſuaꝫ ne efficiaris ei ſil̓is.floc etiā ſciend̓ qd̓ ſi aliqͥs ꝯtra quē cōuiciaferunt̉ taceret ut tacēdo cōuiciantē ad iracundia ꝓuocaret. pctm̄ eēt. qꝛ ad uindc̄am ꝑtineret. Sꝫ ſi aliqͥs taceat uolēs dare locū ire uelcōtumelie. & ut p̄ſtet exēplum pacīe. eſt laudabile Vn̄ pͣs. Qui inquirebāt mala michi locuti ſunt uaītates &. Seqͥt̉. Ego aūt tāqͣꝫ lūt

dus aucliebā & ſic̄ mutus aꝑiens os ſuum. Et ecc̄i. viii. Ne litiges hoīe līguato & ſtrues in ignē illiꝰ ligna. DI. v. DE IALEDICTIONE.ctaua filia ire ē maledc̄io circa qͣmſiderāda ſunt tria. Prīo utrū ſit licitūmaledicere hoī. Scd̓o utrū liceat maledicere irrōnali creature. Tercō utrū maledcioſit peccatum mortale. Irca pͥmum ſciendū maledice̓ idem eſtqd̓ malū dice̓. Dr̄e aūt triplicit̓ ſe hꝫ ad idqd̓ dicit. Vno modū enūciacōnis. ſic̄ aliqͥd expͥmit̉ modo indicatīo. & ſic maledice̓ nichil eſt aliud qͣm malū alteriꝰ referre qd̓ ꝑtinꝫad detractorē. Vn̄ qn̄qꝫ maledici detractoresdicunt̉. Alio modo dice̓ ſe hꝫ modū cāe adid qd̓ dicit̉. & quidē pͥmo & prīcipalit̓ cōpetit deo oīa uerbo ſuo fecit ẜm illd̓ pͣs. Dixitet facta ſūt. Conſequent̓ aūt competit hoībuſ uerbo ſuo alios monēt imꝑiū ad aliqͥd faciendū. & ad inſtituta ſūt u̓ba imꝑatiuidi. Tertio modo ip̄m dic̄e habꝫ ſe ad id quoddicit̉ qͣi exp̄ſſio q̄daꝫ affcūs deſiderātis id qd̓u̓bo expͥmit̉ & ad hoc īſtituta ſūt u̓ba optatiui modi. Pretermiſſo ergo pͥmo maledconis eſt ſimplicē enūciacōem mali. ꝯſiderādum eſt de alijs duobꝰ ubi ſciri oportꝫ qd̓ facere aliqͥd uel uelle illud ſe ꝯſequit̉ in bonitateet malicia. Vn̄ in iſtis duobꝰ mōis quibꝰ malum dicit̉ modū imp̄cantis uel moduꝫ optantis eadē rōne ē aliqͥd licitū & illicitū. Sialiqͥs imprecet̉ uel optet malū alteriꝰ inquātūeſt malū. q. ip̄m malū intēdens. ſic maledicere utroqꝫ eſt illicitū. & eſt maledice̓ ſeloquēdo. Si aūt aliqͥs imp̄cet̉ uel optet maluꝫalteriꝰ ſub rōne boni ſic ē licitū. nec erit maledictō ſe loquēdo ſꝫ accn̄s. qꝛ principalis intēcio dicētis fert̉ ad malū ſꝫ ad bonū. ꝯtingit aūt malū aliqd̓ dici imp̄cando uel optādoſub rōne duplicis boni. qn̄qꝫ quidē ſub rōneiuſti et ſic iudex licite maledicit illū cui p̄cipitiuſtaꝫ penam inferri. et ſic etiaꝫ ecc̄a maledicitanathematizādo. Sic̄ etiaꝫ ꝓph̓e qͣſi imp̄cant̉mala pctōribꝰ qͣſi ꝯformātes uolūtatem ſuaꝫdiuīe iuſticie. licꝫ hmōi imp̄cacōes poſſint etiā modū p̄nūciacōnis intelligi. Qn̄qꝫ uero dicit̉ aliqd̓ malū ſub rōne utilis puta aliquisoptat aliquē pctōrem pati aliqm̄ egritudineꝫuel aliqd̓ impedimentū. uel ut ip̄e melior efficiat̉. uel ut ſaltē ab alioꝝ nocuniēto ceſſꝫ. vnd̓malū optare ſe loquēdo ſub rōne mali ꝓhibet apl̓s. ro. vii. Bn̄dicite & nolite maledicereEt Iac̓. iii. dicit̉ qd̓ ſicut ex eodē fonte ꝓcedit aqua dulcis & amara. ſic nec ex eodeꝫ oredebet ꝓcedere bn̄dictio dei et maledc̄io hoīs ad ymaginē dei factꝰ ē. Maluꝫ tn̄ ſub rōneboni iuſti uel utilis imp̄cat̉ ſcript̉a in ml̓tis locis. Nam deut̓. xxvii. dicit̉. Maledcūsmanet in ſermoībꝰ legis huiꝰ. Et helyas maledixit qͥnqͣgenariis duobꝰ. iiii. Re. i. Et helyſeus pueris ſibi illudētibꝰ. iiii. Re. 2. pͣs. etiā dicitMuta fiāt labia doloſa. Idem. Erubeſcant et