Pars tertia. De Apoſtaſia.De Sciſmate. Diſt. .XXXI.

ſecundū expoſitionē Ieronimi ꝙ quotienſcūqꝫ quis peccauerit eſt ei dimittendū. tn̄ non ēita de pctō in ꝓximū cōmiſſo. qd̓ non eſt nr̄iarbitrii dimittere. ſicut dicit Iero. ſed in hoc ēmodus a lege ſtatutus ẜm ꝙ congruit honori dei & utilitati ꝓximi.Einde conſiderandū eſt de apoſtalia. Circa quā conſideranda ſuntduo. Primo utrū apoſtaſia ad infidelitatē ꝑtineat. Scd̓o utrū ſubditipter apoſtaſiam a fide abſoluant̉ a dn̄io preficientium apoſtatarum.¶ DE APOSTASIA¶ D primuꝫ dicenduꝫ ꝙ apoſtaſia importatretroceſſionē qͣndam a deo. q̄ quidē diuerſimode fit ẜm diuerſos modos quibus homodeo coniūgit̉. Primo nāqꝫ conrūgitur homodeo ꝑ fidem. Scd̓o ꝑ debitā et ſubiectam uolūtatē adobediendū p̄ceptis. Tertio ꝑ aliqua ſpecialia ad ſuꝑerogationē ꝑtinentia. ſicut ꝑ religionē. & clericaturā. uel ſacrū ordineꝫ. Remoto aūt poſteriori remanet prius. ſꝫ non conuertitur. Contingit ergo aliquē apoſtatare a deorecedendo a religione quā ꝓfeſſus eſt. uel abordine quē ſuſcepit. & h̓ dicit̉ apoſtaſia religionis. uel ordinis. Cōtingit etiā aliquē apoſtatare a deo ꝑ mentē repugnantē diuinis mādatis. quibus duabus apoſtaſiis exiſtētibus. adhuc pt̄ remanere homo deo cōiūctꝰ ꝑ fidem.Sed ſi a fide diſcedat. eūc oīno adeo retrocede̓uidetur. et ideo ſimpliciter et abſolute eſt apoſtaſia ꝑ quā aliquis diſcedit a fide que uocat̉apoſtaſia ꝑfidie. Et ꝑ hūc modū apoſtaſia ſimpliciter dicta ad īfidelitatē ꝑtinet. Nec importat determinatā ſpēm infidelitatis. ſꝫ quandācircumſtantiā aggrauantē. ẜm illud. 11. Pe. ii.Melius erat ueritatē nō agnoſcere. qͣꝫ poſt agnitam retroire. Sciendū autē ꝙ ad fidem ꝑtinet non ſolum credulitas cordis. ſꝫ etiā ꝓteſtatio exterior fidei per exteriora uerba ul̓ facta.nam conſenſus eſt actus fidei. & ꝑ hunc modum q̄dam exteriora uerba ul̓ opera ad īfidelitatē ꝑtinent inqͣntū ſunt infidelitatis ſignaꝑ modū qūo ſignū ſanitatis ſanū dicit̉. Vnd̓illud. ꝓu̓. vi. Homo apoſtata. uir mutilis graditur ore ꝑuerſo. ānuit oculis. terit pede. digito loquit̉. prauo corde machinatur malum. &omni tꝑe iurgia ſeminat. Et ſi poſſit intelligide qͣlibet apoſtaſia. tn̄ ueriſſime cōuenit ī apoſtaſia a fide. Quia enī fides eſt primū fundamentū ſperandarū reruꝫ. Et ſine fide impoſſibile eſt placere deo. ſublata fide nihil remanetin homīe qd̓ poſſit eſſe utile ad ſalutē eternā.Et ꝓpter hoc primo dicit̉ apoſtaſia uir inutiliſFides aūt eſt vitā anīe. ẜm illud. Ro. i. Iuſtuſex fide uiuit. Sicut ergo ſublata uita corporalimembra & ꝑtes homīs a debita diſpoſitiōe recedunt. ita ſublata uita iuſtitie que eſt per fidēapparet inordinatio ī om̄ibus membris. & primo quidē in ore. ꝑ qd̓ maxime manifeſtat̉ corScd̓o in oculis. Tertio ī inſtrumentis motus.Quarto in uoluntate que ad maluꝫ tendit. &

ex hiis ſequit̉ ꝙ iurgia ſeminet alios intendēſſepare a fide ſicut & ip̄e receſſit.¶ D ſcd̓m ſcꝫ utrū princeps ꝓpter apoſtaſiāCa fide amittat in ſubditis quin teneanturei obedire. dicendū ꝙ infidelitas ſicut ſupradictum eſt ẜm ſeipſam non repugnat dn̄io. eoꝙ dn̄ium introductū eſt de iure gentiū quodeſt ius humanū. Diſtinctio aūt fideliū & infideliū eſt ẜm ius diuinū. ꝑ quod non tollit̉ iuſhumanū. Sed aliquis per infideiitatē peccanspoteſt ſententialiter ius dn̄ii amittere ſicut &qn̄qꝫ ꝓpter alias culpas. Ad eccleſiam aūt nōpertinet punire infidelitatē in illis qͥ nunqͣꝫ fidē ſufceperunt. ẜm illud apl̓i. i. Coꝝ. v. Quidmihi de hiis que foris ſunt iudicare. ſed infidelitatem illoꝝ qui fidem ſuſceperunt poteſt ſētentialit̓ punire. et cōuenienter in hoc puniuntur ꝙ ſubditis fidelibus dn̄ari non poſſunt.Hoc enī contingere poſſet in magna fidei corruptionē. qꝛ ut dictum eſt homo apoſtata ſuocorde machinat̉ malū. & iurgia ſeminat intēdens homīes ſeꝑare a fide. et ideo qͣꝫcito aliqͥsꝑ ſententiā denuntiat̉ excōmunicatus ꝓpterapoſtaſiam a fide. ip̄o facto ip̄i ſubditi ſūt abſoluti a dn̄io eius. & iuramēto fidelitatis quoei tenebāt̉. Vn̄ extra dicit Gre. ſeptimus. Noſvite ſanctoꝝ p̄deceſſoruꝫ ſtatuta tenentes eosqui excōicatis fidelitate aūt ſacramento ſuntaſtricti. auctoritate apoſtolica abſoluimus. etne ſibi fidelitatē obſeruent modis omībus ꝓhibemus. quouſqꝫ ad ſatiſfactioneꝫ ueniant.Apoſtate autē ſunt excōicati ſicut & heretici.ut dicit̉ extra. Ad obolendā. Legimus tn̄ fideles obediuiſſe apoſtatis. ſicut dicit Ambroſiusꝙ Iulianus imꝑator licet eſſet apoſtata. habuit tn̄ ſub ſe xp̄ianos multos quibus cum dicebat. ꝓducite aciem pro defenſione reipublice.obediebant ei. Sed illo tꝑe eccleſia in ſui nouitate nondū habebat poteſtatē terrenos principes conpeſcendi. & ideo tolerauit fideles iuliano apoſtate obedire in hiis que non erant cōtra fidem. ut maius fidei periculū uitaret̉. Legimus etiā multos ſanctos īfidelibus obediſſe & ſeruiſſe. Sic̄ Ioſeph pharaoni. Daniel nabuch̓. Et mardocheus aſſuero. Sed alia rō eſtde infidelibus qui nunqͣꝫ fidem ſuſceperunt.& de apoſtatis ul̓ hereticis relapſis ut dictū ē.Finde cōſideranduꝫ ē de ſciſmate.Circa qd̓ conſideranda ſunt quatuor. Primo utrū ſciſma ſit ſpeciale pctm̄. Scd̓o utrū ſit grauius īfidelitate. Terto d̓ poteſtate ſciſmaticoꝝ. Quarto de pena eorum.¶ DE SCISMATE¶ D primū ſcꝫ utrū ſciſma ſit ſpeciale pctm̄dicendum ꝙ ſicut Yſid̓. dicit ī libro eth̓y.Nomen ſciſmatis a ſciſſura uocatū eſt. Sciſſioaūt vnitati opponit̉. Vnde pctm̄ ſciſmatis dicitur quod dircte & per ſe opponit̉ vnitati.Sicut enī in rebus naturalibus id qd̓ eſt ꝑ accidens non conſtituit ſpeciem. ita etiā nec in rebus moralibus in quibus id quod eſt intentū