Pare tertia. DeDiuinatione. Diſt. XXVIII.
Nam diuinatio ſumpta ex lineamētis manuſconſideratis. cyromantia uocat̉ qͣſi diuinatiomanus. cyros enī grece. dicitur manus latineAdſcd̓m genus diuinationis q̄ eſt ſine māifeſta demonū inuocatione. ꝑtinet cōſideratioeore que eueniūt ex quibuſdā q̄ ſerio fiunt abhomībus ad inqͥrendū aliqͥd occultū ſiue ꝑ ꝓtractionē punctoꝝ qd̓ ꝑtinet ad artē geonianrit. ſiue ꝑ conſiderationē figurarū q̄ ꝓueniūtdeplumbo liq̄facto in aqua ꝓiecto. ſiue ex qͥhuſdam cedulis ſcriptis uel non ſcriptis in occulto repoſitis. dū conſiderat̉ quis quā accipiatuel etiā ex feſtucis inequalibus ꝓpoſitis qꝛnaiorē uel minorē accipiat. uel etiā ex taxillorū ꝑiectione quis plura puncta ꝓiiciat. ul̓ etiam dū conſiderat̉ qͥd aꝑienti librū occurrat. q̄nia ſortiū nomē habent.Nſo de ſpeciebus diuīationis in gn̓ali. vidēAIdū eſt de eis in ſpeciali. Et primo de diuīatiōe q̄ fit ꝑ inuocationē demonū utrū ſit licita. Ad qd̓ breuiter eſt dicendū ꝙ non. ſic̄ patꝫDeu. xviii. vbi ꝓhibet̉ exp̄ſſe. Non inueīaturin te qui ariolos ſciſcitet̉. nec phytones cōſulatHoc aūt eſt illicituꝫ duplici rōne. Primo ex ꝑte priucipii diuinationis. quod eſt pactū exp̄ſſe mitū cū demone ꝑ eius inuocationē. quod ēdīno illicitū. Vn̄ de qͥbuſdā dicit̉. Yſa. xxviii.Percuſſimus fedus cū morte. & cū inferno fecimus pactū. Ad huc aūt eſſet grauius ſi ſacrificiū offerret̉ uel reuerentia exhiberet̉ demoniinuocato. Secūdo eſt illicitū ex ꝑte ip̄ius euentus de quo inquirit̉. qꝛ demon qͥ ſemꝑ intendit ꝑditionē hoīm. ex reſponſis ſuis et ſi aliqn̄vera dicat. intendit homīes aſſuefacere ad hocꝙ ei credatur. & ſic conat̉ ꝑducere in aliquoduod ſit humane ſaluti cōtrariū & nociuum.Vn̄ athanaſius exponēs illud. Luc̓. iiii. In crepauit illū dicens. obmuteſce. dicit. Quāuis u̓afateret̉ demon. cōpeſcebat tn̄ xp̄us eius ẜmonem. ne ſimulcū ueritate etiā ſuā iniquitateꝫꝑmiſceret. ut nos etiā aſſuefaceret ne curemusde talibꝰ. etiā ſi uera loqui uideat̉. Nephas enīeſt ut cū aſſit nobis diuina ſcriptura. a dyabolo inſtruamur. ergo nec ꝓ rebus ꝑditis recuperādis. nec ꝓ inqͥrendo ſtatu defunctoꝝ. ſeu ꝓqͣcunqꝫ ſcīa uel notitia inqͥrenda. funt demones inuocādi. qꝛ nulla tꝑalis utilitas poteſt cōpari detrimento ſalutis qd̓ incurrit̉ ꝑ inuocationē demonum. Et ſi xp̄us legat̉ īterrogaſſedemoneꝫ. Qd̓ tibi nomē eſt. qui rn̄dit. Legiomulti enī ſumus. tn̄ hoc non eſt trahenduꝫ incōſeq̄ntiā. qꝛ ſic̄ dicit Beda. Luc̄. viii. Non Velut inſcius dn̄s reqͥrit. ſꝫ ut cōfeſſa peſte quā tolerabat. virtus curantis grauior emicaret.E diuinatōne q̄ fit ꝑ aſtra. ſciendū ꝙ diuinationi q̄ ex opinione falſa ꝓcedit ingerit ſe oꝑatio demonis ut hoīm mētes implicetVanitati aut falſitati Vana aūt & falſa opīone utit̉. ſi quis ex cōſideratiōe ſtellaꝝ futurauelit p̄cognoſcere q̄ ꝑ eam cognoſci nō poſſūttit igit̉ conſiderandū qͥd ꝑ celeſtiū corpoꝝ inſpectionē d̓ futuris poſſit p̄noſci. & de hiis qͥ-
dem q̄ ex neceſſitate eueniunt. manifeſtū eſtꝙ ꝑ cōſiderationē ſtellaꝝ poſſūt p̄noſci. ſicutaſtrologi prenuntiant eclipſes futuras. Circap̄cognitionē uero futuroꝝ euentuū ex cōſideratione ſtellaꝝ diuerſi diuerſa dixerūt. Fuer̄tenī quidaꝫ qͥ dixerūt ꝙ ſtelle ſignant potiꝰ qͣꝫfaciant ea q̄ ex eaꝝ cōſideratōe p̄nuntiantur.Sed hoc irrōnabilit̓ dicit̉. Om̄e enī corꝑale ſignū uel eſt effectus eius cuius eſt ſignū. ſic̄ fumus ſignat ignē a quo cauſat̉. uel ꝓcedit abea cauſa. & ſic dum ſignat cauſā. ꝑ cōſequēs ſignat effectū. ſicut yris qn̄qꝫ ſignat ſerenitatēinqͣntū cauſa eius eſt cauſa ſerenitatis. Nō poteſt aūt dici ꝙ ſerenitas. diſpoſitōnes corporūceleſtiū. & motus ſint effectus futuroꝝ euentuū. Nec iterū poſſunt reduci in aliqͣꝫ ſuꝑiorēcauſā cōmunē q̄ ſit corpoꝝ. Poſſūt aūt reduci in vnā cauſā cōem q̄ eſt in ꝓuidentia diuīaSed alia rōne diſponūt̉ a diuina ꝓuidētia mōtus & ſitus celeſtiū corpoꝝ. & alia rōne euentus cōtingentiū futuroꝝ. qꝛ illa diſponūt̉ ẜmrationē neceſſitatis. ut ſemꝑ eodē mō eueniāthec aūt ẜm ratōem contingentie. ut uariabilit̓cōtingant. Vn̄ non poteſt eſſe ꝙ ex inſpectione ſyderū accipiat̉ p̄cognitio futuroꝝ niſi ſecundū ꝙ ex cauſis p̄noſcitur effectus. ¶ Duplices aūt effectus ſubtrahunt cauſalitati celeſtiū corpoꝝ. Primo quidē om̄es effectus contingentes ꝑ accidens. ſiue in rebus humanis.ſiue in rebus naturalibus. qꝛ ut ꝓbatur in. vi.meth̓a. Ens ꝑ accidens non habet cauſā. & p̄cipue naturalē. cuius eſt uirtus celeſtiū corporū. qꝛ qd̓ ꝑ accidens fit. nec eſt eis ꝓprie. neqꝫvnū. ſic̄ ꝙ lapide cadente fiat terre motus. ul̓ꝙ hoīe fodiente ſepulchrū inueniat̉ thezaurusHec enī & hmōi non ſunt vnū. ſꝫ ſimpliciterplura. Oꝑatio aūt nature ſemꝑ termīat̉ ad aliqͥd vnū. ſic̄ & ꝓcedit ab uno principio. quodeſt forma rei naturalis. Secundo ſubtrahunt̉cauſalitati celeſtiū corpoꝝ actus liberi arbitriiquod ē facultas uolūtatis & rōnis. Intellectꝰenī ſiue ratio non eſt corpus. nec actus organi corporei. & ꝑ cōſequēs nec uoluntas q̄ ē inratione. vt patet ꝑ ph̓m in. iii. de aīa. Nullumaūt corpus poteſt imprime̓ ī rem in corporeamVn̄ impoſſibile eſt ꝙ corꝑa celeſtia directe imprimāt ī intellectū & uoluntatē. h̓ enī eſſet ponere intellectū non differre a ſenſu. quod ariſtoteles in libro de aīa imponit hiis q̓ dicebātꝙ talis voluntas eſt ī hoībus qͣlem ī die inducit pater uiroꝝ deoꝝqꝫ ſcꝫ ſol uel celū. Vn̄ corꝑa celeſtia non poſſunt eſſe ꝑ ſe cauſa operuꝫliberi arbitrii. poſſunt tn̄ ad hoc diſpoſitiue inclinare inqͣntū imprimūt in corpus humanū& ꝑ cōſequēs in uires ſenſitiuas q̄ ſunt actuscorꝑalium organoꝝ q̄ inclinant ad humanosactus. cū uires ſenſitiue obediūt ratōni. ut patet ꝑ ph̓m ī. iii. de aīa. & in. i. Eth̓. nulla neceſſitas ex hoc libero imponit̉. Sed cōtra īclinationem celeſtiū corpoꝝ hoc poteſt ꝑ rationemoꝑari. Si quis ergo cōſideratione aſtroꝝ vtat̉ad p̄cognoſcēdos caſus futuros. uel fortuitos