DePars tertia.Vdolatria. Diſt. .XXVII.

quſa qꝛ homīes in rep̄ſentatione expreſſa reipultū dilecte naturalit̓ delectant̉. & ideo rudes homīes a principio uidētes ymagines hominis exp̄ſſiſſime factas. eis cultū deo debitūpenderūt. Vn̄ dicit̉. Sap̄. xiii. ca. Si quis arrifor de ſilua lignū rectum ſecuerit. & ſcientiaſue artis figuret illud et aſſimulet ymagini hominis: de lubſtātia ſua & filiis & nuptiis uorum faciens inquirit. Et ibidē. xiiii. dicit ꝙ ſuquacuitas hoīm h̓ id eſt ydolatriā ad inuenitin orbe terraꝝ. Tertia ꝓpter ignorantiaꝫ veridei cuius exellentiā homīes cōſiderare neſcienres quibuſdā creaturis ꝓpter pulchritudinemuel uirtutē cultuꝫ diuinitatis impēderūt. Vn̄.xiii. a. Oꝑibus attendentes nō agnouer̄tis eſſet artifex. ſꝫ aut ignem. aūt ſpm̄. aūt citatū aerē. aūt gyrū ſtellaruꝫ. aut nimiā aquā.aut ſolē. aut lunaꝫ. rectores orbis terraꝝ deostauerunt. Sic ergo patet ꝙ cauſa ydolatriediſpoſitiua fuit ex ꝑte hoīs. vel ꝑ ignorantiā ītellectus. vel ꝑ deordinatōeꝫ affectus. ¶ Cauſa uero cōſummatiua fuit ex ꝑte demonuꝫ. qͥhomībus errantibus ſe colēdos exhibuerūt inydolis dando reſponſa. & aliqua q̄ uidebant̉hoībus mirabilia faciēdo. Vn̄ ī pͣs. dicit̉. Omnes dij gentiū demonia. Et notandū ꝙ ī prima mūdi etate non fuit ydolatria. ꝓpter recētem memoriā creationis mundi. in mentibushoīm exiſtentē. ex qua adhuc vnius dei cognitio vigebat. In ſexta uero etate ydolatria excluſa eſt ꝑ doctrinā & uirtutē xp̄i. qui de dyabolo triūphauit. Vn̄ Sap̄. xiiii. dicit̉ ꝙ non ſēper fuit ydolatria. neqꝫ erit imꝑpetuū. In ſcd̓avero etate legit̉ inuēta fuiſſe. uel a nemroth.qͥ cogebat homīes igneꝫ adorare. uel a nino qͥris ſui defūcti fecit ymagīem adorari. Apudrecos aūt ſicut refert yſid. ꝓmetheus primꝰſimulachra hoīm de luto finxit. Iudei uero ditunt ꝙ yſmael primus ſimulachra de luto ferit. Et ſic patet primū ſcꝫ vnde ortum habuitdolatria.Egrauitate & enormitate huius flagitiiOſciendū ꝙ alicuiꝰ pctī grauitas poteſt attendi. uel ex ꝑte ip̄ius pctī. uel ex ꝑte peccātiſ.Si conſideret̉ grauitas pctī ydolatrie ex partepius pctī. ſic eſt ſuꝑ om̄ia grauiſſimū. Sic̄ enīin t̓rena republica grauiſſimū eſſe uidet̉ quodaliquis honore regiū exhibeat alteri qͣꝫ uero regi. qꝛ qͣntū in ſe eſt totū ordinē reipublice ꝑu̓tit. ita int̓ pctā q̄ cōmittunt̉ ī deum. q̄ tn̄ ſuntmaxima grauiſſimū eſſe uidet̉ ꝙ aliqͥs honorem ſoli deo debitū creature impendat. qꝛ qͣntū ī ſe eſt aliū deū facit ī mūdo. diuinū deſtruens principatū. Alio mō poteſt attendi grauitas pctī ydolatrie ex ꝑte ip̄ius peccantis. & ſic̄grauius eſt pctm̄ eius qui ſcient̓ qͣꝫ qui ignoranter peccat. ſic nihil ꝓhibet hereticos qui ſcienter corrumpunt fidē quā acceperūt grauiꝰpeccare qͣꝫ ydolatras qui ignorant̓ peccant. Sinilit̓ etiā aliqͣ alia pctā poſſunt eſſe maiora ꝓptet maiorē cōtemptū peccātis. ¶ Deniqꝫ ſciēdum ꝙ ſoli ſummo deo creatori ꝓpter ſui ſin-

gularē exellentiā ſingularit̓ debet̉ diuinitatiscultus. Ideo ſi cuicūqꝫ creature impendat̉. excedit̉ modus diuini cultus. qꝛ .ſ. exhibet̉ cui n̄debet exhiberi. & ideo ſuꝑſtitionis uitiū īcurritur. ideo ydolatria ſpēs eſt ſuꝑſtitionis. Sic̄aūt ꝑ aliqͣ ſigna ſenſibilia cultus exhibet̉ deo.puta ꝑ ſacrificia. oblatōes. et alia hmōi. ita etiāexhibebat̉ creature rep̄ſentate ꝑ aliqͣꝫ formamſenſibilē vel figuraꝫ q̄ ſimulachrū uel ydolumnuncupat̉. Diuerſimode tn̄ exhibebat̉ ydoliscultus hmōi. Quidā enī ymagines aliqͣs cōſtituebāt. q̄ uirtute demonuꝫ aliquos certos effectus habebāt. Vn̄ putabāt ip̄is ymaginibusaliqͥd diuinitatis ī eſſe. & ꝑ cōſequens cultumdiuinū eis exhiberi debere. & hec fuit opiniotermegeſti. ſicut dicit Augꝰ. viii. d̓ ci. dei. Alijuero nō exhibebāt cultū diuinitatis ip̄is ymaginibus. ſꝫ creaturis qͣruꝫ erant ymagines. Etutrūqꝫ tangit apl̓us. Ro. i. Nam qͣntū ad primū dicit. Mutauerūt glorſā īcorruptibilis deiin ſil̓itudinē ymaginis corruptibilis homīs. etuoluerū. & qͣdrupedū. & ſerpenituꝫ. Quantuꝫvero ad ſcd̓m ſubdit. Coluerunt & ſeruieruntcreature potius qͣꝫ creatori. Horuꝫ tn̄ fuit triplex opinio. Quidā enī eſtimabāt quoſdā homīes deos fuiſſe quos per eoꝝ ymagines colebāt. Sicut iouē. mercuriū. & alios hmōi. Quidam uero eſtimabant totū munduꝫ eſſe vnuꝫdeū non ꝓpter corꝑalē ſubſtantiā. ſꝫ ꝓpter animā quā deū eſſe credebant. Dicebant enī deūnihil aliud eſſe qͣꝫ animā motu & rōne mundū gubernantē. Sicut & homo dicit̉ ſapiens.non ꝓpter corpus ſꝫ ꝓpter animā. Vnd̓ putabant toti mundo et om̄ibus eius ꝑtibus cultūdiuinitatis eſſe exhibendū. puta celo. aeri. aq̄.& om̄ibus hmōi. & ad hoc referebant nomīa& ymagines deoꝝ ſuoꝝ. Sicut dicit. Auguvii. de ci. dei. Alii uero ſcꝫ platonici. poſuerūtvnū ſūmū deū cauſā oīm. poſt quē ponebantqͣſdam ſpūales ſubſtantias a ſummo deo creatas quas deos noīabant ꝑticipatione ſcꝫ diuinitatis. Nos aūt āgelos eſſe dicimꝰ. Sub hiisponebant demones. quos dicebant aerea q̄dāaīalia. & ſub hiis ponebant aīas hoīm. quas ꝑuirtutis meritū dicebāt ad deoꝝ uel demonūſocietatē aſſumi. & hiis omnibus cultū diuinitatis exhibebāt. Sicut narrat Augꝰ. viii. de ci.dei. Has aūt duas ultimas opiniones dicebātꝑtinere ad ph̓icā theologiā quā ph̓i conſiderabant ī mundo & docebant in ſcolis. Aliā uerode cultu hoīm dicebant ꝑtinere ad theologiaꝫfabularē. quā ẜm figmenta poetarū rep̄ſentabant in theatris. Aliā aūt opinionē de ymagībus ꝑtinere dicebant adciuilē theologiā q̄ perpontifices celebrabat̉ in templis. Omīa aūt h̓ad ſuꝑſtitionē ydolatrie ꝑtinebant. Vn̄ Augͥii. de doc. xp̄ia. Suꝑſtitioſū eſt qͥcqͥd ab hoībuſinſtitutū eſt ad facienda & colenda ydola ꝑtinens. vel ad colendā ſicut deū creaturā. ꝑtemue ullam creature. Hoc aūt ſciendū ꝙ licet iueteri teſtamēto fuiſſe legant̉ ymagīes cherubin. Exo. xxv. & nunc ī eccleſia ſint ymagīes