Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pirs tertia. BeScandalo. Diſt. .XVII.

uia vel in opus quod facit eſt pctm̄. vel etiāſi habeat ſpeciē pctī dimittendū eſt ſemꝑ ꝓpiximi caritatē de qua vnuſqͥſqꝫ conat̉ ſalutipximi ꝓuidere. & ſic qͥ non dimittit. contͣ caritatē agit. Poteſt tn̄ eſſe ſcandaluꝫ actiuū ſine pctō alterius qui ſcandalizatur. ſic̄ ſupͣ diſtum eſt. Quod aūt dicit̉. Math̓. xviii. Neceſſe eſt ut ueniant ſcandala. non eſt intelligēdūleneceſſitate abſoluta. ſꝫ de neceſſitate condi.iouali. qͣ neceſſe eſt p̄ſcita uel p̄nuntiata a deouenire. Si tn̄ cōiunctim accipiat̉ ut dictū eſt.Vel neceſſe eſt euenire ſcandala neceſſitate finis: qꝛ utilia ſunt ad hoc ꝙ qui ꝓbati ſūt manifeſti fiant. Vel neceſſe eſt euenire ſcandalaẜm conditionē hoīm qui a pctīs non cauent.ſicut ſi aliquis medicus videns aliquos indebiradieta u̓tentes dicat neceſſe eſt tales infirmari. quod intelligendū eſt ſub hac conditione ſidietam non mutent. & ſil̓r neceſſe eſt euenie̓ſcandala. ſi homīes conuerſationē malaꝫ nonmutēt. Itē nota ꝙ qn̄ dixit petrus dn̄o. Abſitī te dn̄e. &cͣ. Math̓. xvi. Hoc dixit ex pietatisaffectū quē habebat ad xp̄m. Vnd̓ non peccauit hoc dicēdo. qꝛ ſicut dicit. Ieroꝰ. Error apl̓ide pietatis affectu ueniens. nunqͣꝫ incentiuūuidet̉ eſſe dyaboli. Vn̄ qn̄ dixit ei ih̓us. Scandalū mihi es. ſcandalū hic ponit̉ ꝓ quolibet īmento large loquendo.ID tertiū ſcꝫ utrū ſcandalū ſit ſpeciale peccatū. dicendū ꝙ ſcandalū paſſiuū non poreſt eſſe ſpeciale pctm̄. qꝛ ex dicto uel facto alterius aliquē ruere contingit ẜm quodcūqꝫ genus pctī. non aūt hoc ip̄m quod eſt occaſionēpeccandi ſumere ex dicto uel facto alteriꝰ ſpecialem rationē pctī cōſtituit. qꝛ non importatſpecialem deformitatē ſpeciali uirtuti oppoſitam. Scandalū aūt actiuū poteſt accipi dupliciter. ꝑ ſe ſcꝫ & ꝑ accidens. Per accidens quideꝫqn̄ eſt p̄ter intentōnē agentis. puta cū aliquisſuo facto vel uerbo inordinato non intēdit alteri dare occaſionē ruine. ſꝫ ſoluꝫ ſue ſatiſface̓voluntati. Sic etiā ſcandalū actiuū non ſemꝑeſt pctm̄ ſpeciale. qꝛ qd̓ eſt ꝑ accidens non cōſtituit ſpeciem. Per ſe aūt eſt ſcandalū actiuūqn̄ aliquis ſuo mordīato dicto vl̓ facto intendit aliū trahere ad pctm̄. & ſic ex intentōe ſpecialis finis ſortit̉ ſpecialē rōnem ſpecialis pctīfinis enī dat ſpecie in moralibus vt ſupͣdictuꝫeſt. Vn̄ ſicut furtū eſt ſpēale pctm̄ aūt homicidiū ꝓpter ſpeciale nocunientū ꝓximi quodintendit̉. ita etiā ſcandalum eſt ſpeciale pctm̄ꝓpter hoc ꝙ intendit̉ ſpeciale nocumentuꝫ ꝓximi. & opponit̉ directe correctioni fraternequa intendit̉ ſpecialis nocunienti remotio.Oquartū ſcꝫ utrū ſcandalū ſit pctm̄ morItale. dicendū ꝙ ſicut dictuꝫ eſt ſcandaluꝫimportat impactionē quādā ꝑ quā aliquis diſponit̉ ad ruinā. & ideo ſcandalū paſſiuū qn̄qꝫ quidē poteſt eſſe pctm̄ ueniale quaſi habēsimpactionē qͣndā tantū. puta cū aliquis ex inordinato dicto vel facto alterius cōmoueturmnotū uenialis pctī. Qn̄qꝫ uero eſt pctm̄ mor

tale. q. habens cū impactione ruinā. puta cumaliquis ex inordinato dicto vel facto vel u̓boꝓcedit uſqꝫ ad pctm̄ in ortale. Scandalū autēactiuū ſi ſit quideꝫ ꝑ accidens poteſt eſſe qnͥqꝫquidē pctm̄ ueniale. puta cū aliquis uel actuꝫpctī uenialis cōmittit. uel actuꝫ qui non ē ẜmſe pctm̄ ſꝫ habet aliquā ſpēm mali cū aliqua leui indiſcretione. Qn̄qꝫ uero eſt pctm̄ mortaleſiue qꝛ cōmittit actū pctī mortalis. ſiue qꝛ cōtemnit ſalutem ꝓximi. ut ꝓ ea cōſeruanda n̄p̄termittat aliqͥd face̓ quod ſibi libuerit. Si vero ſcandalū actiuū ſit ꝑ ſeputa cū intendit inducere aliū ad peccandū. Si quidē intendit inducere ad peccandū mortalit̓ eſt pctm̄ mortale. & ſimiliter ſi intendat inducere ad peccandum uenialiter ꝑ actū pctī mortalis. Si uero ītendat inducere ꝓximū ad peccandū uenialit̓ꝑ actū pctī uenialis eſt pctm̄ ueniale. D quintū ſcꝫ utrū ꝑfectoꝝ ſit ſcandalizari. dicendū ꝙ ſcādalū paſſiuū importat qͣndam cōmotionē animi a bono in eo qui ſcādalum patit̉. nullus aūt cōmouet̉ qui rei immobili firmiter inheret. Meliores autē ſiue ꝑfectiſoli deo inherent cuius eſt immutabilis bonitas. qꝛ etiā ſi inhereant ſuis prelatis non inherent eis niſi inquantū illi inherent xp̄o. ẜm illud. ii. Coꝝ. iiii. Imitatores mei eſtote ſicut &ego xp̄i. Vn̄ qͣntūcunqꝫ uideat alios inordīate ſe habere dictis uel factis ipſi a ſua rectitudine non recedunt. ẜm illud. pͣs. Qui cōfidūtin dn̄o ſicut mons ſyon non cōmouebit̉ inet̉nū qui habitat in ierl̓m. Et ideo in hiis qui ꝑfecte inherent xp̄o ꝑ amorē ſcandalū nō inueītur. ẜm illud. pͣs. Pax multa diligentibꝰ legeꝫtuā dn̄e & non eſt illis ſcandalum. dicendū ꝙ ſcandalū actiuū ꝓprie ē cū aliD ſextū ſcꝫ utrū ꝑfectoꝝ ſit ſcandalizare.quis aliquid tale dicit uel facit quod de ſe eſtcale ut alterū natū ſit inducere ad ruinam. qd̓quidē eſt ſolum id qd̓ mordinate fit uel dicit̉.ad ꝑfectos aūt ꝑtinent ea que agunt ẜm regūIam rōnis ordīare. ẜm illud. ii. Coꝝ. xiiii. Omnia honeſte & ẜm ordinē fiant in uobis. & p̄cipue hanc cautelaꝫ adhibent in hiis in quibꝰnon ſolū ip̄i offenderent. ſꝫ etiaꝫ alijs offenſioneꝫ parent. & ſi quid in eoꝝ manifeſtis dictisuel factis in hac moderatōne deſit hoc ꝓuenitex infirmitate humana ẜm quā a ꝑfectōne deficiunt. non tn̄ intantuꝫ deficiunt ut multuꝫab ordine rōnis recedant. ſꝫ modicū & leuiterquod non eſt tā magnū ut ex hoc rationabiliter poſſit ab alio ſumi peccandi occaſio.D ſeptimū ſcꝫ utrū ſpūalia bona ſint ꝓpt̓ſcandalū dimittenda. dicendū ꝙ cum duplex ſit ſcandalū actiuū ſcꝫ & paſſiuū. queſtioiſta non habet locū de ſcandalo actiuo. qꝛ cūſcandalū actiuū ſit dictū uel factū minus rectum nihil eſt cū ſcandalo actiuo faciendumHabet aūt locū queſtio ſi intelligat̉ de ſcandalo paſſiuo. Cōſiderandū ē igit̉ quid ſit dimittendū ne alius ſcandalizetur. Eſt aūt in ſpūalibus bonis diſtinguendū. Nam quedā horū