Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars tertia. De pctō ex c̓ta malitia.De Inuerecūdia peccādi. Diſt. XVI.

qꝫ vctm̄ ſic ex defectu intellectus. puta qn̄ccat homo ex ignorantia & ex defectū apperitus ſenſitiui. qn̄ ſcꝫ peccat homo ex paſſioneſic etiā ex defectu uoluntatis que eſt in ordinatio ip̄ius. Eſt aūt uoluntas inordinata. qn̄ minucbonum magis amat. & potius eligit patidetrimentuꝫ in bono minus amato ut potiat̉hono magis amato. Sicut potius eligit homoabſciſione alicuius mēbri etiam ſcienter ut cōſeruet rem quā plus amat. Per hūc modū qn̄voluntas inordinata plus diligit aliqd̓ bonuꝫe. puta diuitias. honores. & uoluptates qͣꝫordine rōnis. uel caritatē dei uel aliqͥd hmōi.uitur ꝙ uelit & eligat in aliquo ſpūali bono diſpendiū ſuſtiner. eut bonum tꝑale quodis amat poſſit obtinere. Nihil aūt aliud eſtmalū qͣꝫ priuatio boni. Et ẜm hoc aliquis ſciēter uult aliquod malū ſpūale ꝑ quod bonū ſpituale priuat̉. ut bono tꝑali quod plus diligitotiat̉ & ſic peccare dicit̉ ex certa malitia quāſi ſcient̓ eligens malū. Licet aūt nullus oꝑeturad malū intendens. ſicut dicit dionyſius. iiii.de di. no. qꝛ malū ẜm ſe & abſolute non pōteſſe intentū ab aliquo. poteſt tn̄ eſſe intentuꝫad uitandū aliquod malū. uel ad cōſequenduꝫonū aliquod plus dilectū. ut dictū eſt. In tali aūt caſu aliquis eligeret cōſequi bonum ꝑ ſeintentum ſi poſſet abſqꝫ hoc ꝙ alterius boniſpendiū pateretur. Sicut uoluptuoſus uelletvti delectatōe ſi poſſet abſqꝫ offenſa dei. Sedduobus ꝓpoſitis magis uult offenſam dei inrrere. qͣꝫ dilectione priuari. Sciendū etiā ꝙidicit̉ aliquis peccare ex malitia hoc poteſttelligi tripliciter. Vno mō poteſt ītelligi demalitia habituali. ẜm ꝙ habitus malus uocat̉nalitia. qꝛ peccat ex inclinatione habitus uitioſi. Alio modo dicitur malitia actualis ẜm ꝙelectio mali dicit̉ malitia. & ſic dicit̉ aliqͥs exnalitia peccare qꝛ ex deliberata electōne malipeccat. Alio mō pōt ītelligi malitia aliqͣ culpaprecedens ex qua orit̉ culpa ſequens. ſicut cūaliquis impugnat diuina gratiā ex inuidia p̄cedente. Item nota ꝙ uoluntas ex natura ſuepotentie inclinat̉ ad bonū tanqͣꝫ ad ꝓpriū obiectū. Vn̄ om̄e pctm̄ dicit̉ eſſe contͣ naturam.ꝓpter quod dicit Damaſcenus. ꝙ pctm̄ eſt abeo quod eſt ẜm naturā in id quod eſt contͣ naturam uerſio. Ꝙ ergo uoluntas ex electioneinclinet̉ ad malū. hoc aliūde cōtingit. Et qn̄qꝫ quidē ex defectu rōnis. & ſic dicit̉ peccareex ignorantia. vel qn̄qꝫ ex impulſu appetitusſenſitiui. Sicut qn̄ aliquis peccat ex infirmitate ſiue ex paſſionē. Sed neutrū hoꝝ eſt ex certa malitia peccare. Sed ſolum tunc aliquis excerta malitia peccat. qn̄ uoluntas eius ex ſe inclinat̉ uel mouet̉ ad malū. Qd̓ poteſt intelligiduplicit̉. Vno mō ꝑ hoc ꝙ habitꝰ habet aliqꝫqlſpoſitionē corruptā inclinantē ad maluꝫ. itaꝙ ſcd̓m illā diſpoſitionē corruptā aliqd̓ maluꝫſit homī qͣſi cōueniens & ſimile. & in hoc ratione cōuenientie uoluntas tendit qͣſi in bonūqꝛ unūqd̓qꝫ tendit in id qd̓ eſt ſibi cōuenienſ

Talis aūt diſpoſitio corrupta vel eſt aliqͥs habitus acquiſitus ex cōſuetudine que uertiturin naturā. vel eſt aliqͣ egritudinalis habitudoex ꝑte corporis. Sicut aliqͥ habent aliquas īclinationes naturales ad aliqua pctā ꝓpter corruptionē nature in ip̄is. Alio mō contingit ꝙVoluntas ꝑ ſe tendit in aliqd̓ malū ex remotōne ꝓhibentis. verbi gr̄a. Si quis ꝓhibet̉ vl̓ impedit̉ peccare non qꝛ pctm̄ ei diſpliceat abſolute. ſꝫ ꝓpter ſpem vite eterne uel timorē gehēne. remota ſpe ꝑ deſperationeꝫ. vel timore perp̄ſumptionē. ſequit̉ ꝙ ex certa malitia qͣſi abſqꝫ freno peccat. Sic ergo patet ꝙ pctm̄ quodeſt ex certa malitia ſemꝑ in homīe p̄ſupponitaliqͣꝫ inordinationē q̄ tn̄ non ſemꝑ eſt habitꝰVn̄ non eſt neceſſariuꝫ ꝙ quicunqꝫ peccat excerta malitia. peccet ex habitū. Deniqꝫ ſciēdūꝙ pctm̄ quod fit ex certa malitia multo grauius eſt qͣꝫ pctm̄ ex paſſione uel ignorantia. Sic̄dicit. Gre. xxv. moꝝ. xii. Grauius eſt ex infirmitate qͣꝫ ex ignorantia. ſꝫ multograuius ſtudio qͣꝫ īfirmitate peccare. De pctō ex certa malitia dicit̉. Iob. xxxiiii. Quaſi de induſtria receſſerunt a deo. Et Ioh̓. xv. Si non ueniſſeꝫ etlocutus eis non fuiſſem. pctm̄ non haberent.nunc aūt excuſationē non habēt de pctō ſuo.Et paulo poſt. Et uiderūt & oderunt & me &patrē meū. Gre. vbi ſupra. Aliud eſt ex p̄cipitatōne. aliud ex deliberatione peccare. Sepe enīpctm̄ p̄cipitatione cōmittitur. qd̓ tn̄ cōſilio &deliberatione damnat̉. Ex infirmitate enī plerūqꝫ ſolet accidere amare bonū & implere nōpoſſe. Ex ſtudio uero peccare eſt bonū nec facere nec amare. Sicut ergo nōnunqͣꝫ grauiusē pctm̄ diligere qͣꝫ ꝑpetrare. ita nequius ē odiſſe iuſtitiam qͣꝫ non feciſſe.Finde conſiderandū eſt de inuerecundia peccandi. qn̄ ſcꝫ homo nōverecundat̉ peccare uel aliqͥd inhoneſtū facere corā deo & angelis &ſanctis. & homībus. Gre. iiii. moꝝ. ix. Sūt nōnulli quos ad ꝑpetrandā nequitiā oborta malitia ſubita inuitat. ſꝫ tn̄ humana verecūdia reuocat. & plerūqꝫ ꝑ hoc ꝙ exterius erubeſcunt.ad interiora ſua redeunt. et contͣ ſe internumiudiciū ſumunt. qꝛ ſi ꝓpter hoīem malafaceremetuunt. quātomagis ꝓpter deū qui cūcta īſpicit. nec mala appetere debuerunt. in quibꝰfit ut maiora corrigant ꝑ bona minima. ſcꝫ ꝑexteriorē uerecundiā. interiorē culpā. Et ſuntquidam qui poſtqͣꝫ deū in mente cōtempſerītmultomagis humana iudicia ſpernunt atqꝫom̄e malū quod appetunt audacter ꝑagere n̄erubeſcunt. quos ad ꝑpetranduꝫ malū occultainiquitas īuitat. & nulla apta uerecūdia retardat. Sicut de quodā iudice iniquo dicit̉. Lucexv. Deū non timebat & hoīem non uerebat̉.Hinc ē etiā qd̓ de quibuſdā impudenti frōtepeccantibus dictū eſt. Yſa. iii. Pctm̄ ſuū quāſi ſodoma p̄dicauerunt. Tales ergo nec timoe̓dei nec hoīm pudore a ꝑpetrandis flagitiis refrenant̉. De talibus etiā dicit̉. Iere. iii. Erons