Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars tertia. De Adulatione. Diſtinctio. .XI.

extermināt facies ſuas ut appareāt hoībusieiunantes. Vnde iſti ſimul incurrunt uitiuꝫyronie & iactantie. tn̄ ẜm diuerſa. & ꝓptergrauius peccant. Vn̄ & ph̓us dicit in. iiii. Eth̓ & ſuꝑabundantia & ualde defectus iactātium eſt. ꝓpter qd̓ de augu. legit̉. neqꝫ ueſtes nimis p̄cioſas neqꝫ nimis abiectas habereuolebat. qꝛ in vtroqꝫ hoīes ſuā gloriā querūt.Einde cōſiderandū eſt de adulatōeCirca quā cōſideranda ſūt tria. Primo qͥd ſit adulatio. Scd̓o utrum ſitueniale vel mortale pctm̄. Tertiopoſſunt & debēt moue̓ ad uitiū deteſtādū.Irca primū ſciendū ē amicitia uera et affabilitas & ſi principaliter intēdat delectare illos quibus uiuit ſeu amicabiliter cōuerſat̉. tn̄ qn̄ expedit vel ꝓpter bonuꝫ non ueret̉vel refugit cōtriſtare. Vel ꝓpter bonū ꝓximicōſequendū Vel ꝓpter malū aliqd̓ excludēdūSicut dicit ph̓s. iiii. Eth̓. Et apl̓us. ii. Coꝝ. viiSi cōtriſtaui uos in epiſtola non me penitet.Et ſequit̉. Gaudeo non qꝛ cōtriſtati eſtis. ſꝫ qͥacōtriſtati eſtis ad penitentiā. Si ergo uelit aliquis illos quibus cōuiuit in oībꝰ delectare inloquendo. ꝓfecto excedit modū in delectādo& ideo peccat exceſſum. Et ſi quidē hoc faciat ſola intentione placendi uel delectandi. placidus ẜm ph̓m appellat̉. Si aūt hoc faciat intētione alicuius lucri cōſequēdi. uocat̉ blanditorvel adulator. Cōmūiter tn̄ ſolet nomē adulationis attribui om̄ibus qui ſupͣ modū debitumuolunt̉ alios uerbis vel factis delectare ī conuerſatione cōmuni. Sciendū aūt aliqͥs pōtaliū delectare laudando & bene & male. utſcꝫ circūſtantie debite vel ſeruant̉ uel p̄termittunt̉. Si enī uelit quis aliū delectare laudādovt ſuis ſermonibus cōſoletur ne in tribulationibus deficiat. vel ut leuius ea ferat. aut utamplius in bono ꝓficiat debitis circūſtantiisobſeruatis. ſic non eſt adulatio. ſꝫ ꝑtinet adtutem amicitie. Ad adulationis uero uitiumꝑtinebit ſi uelit quis aliū laudando delectarein illis in qͥbus non eſt laudandus. puta quiamala ſunt. ẜm illud. pͣs. Laudatur pctōr in deſideriis aīe ſue. &. Vel qꝛ non ſunt certa. ẜmillud. Ecc̓i. xxvii. Ante ſermoneꝫ ne laudes virum. Vel etiam ſi ꝓbabiliter timeat̉ hmōilaude ad inanē gloriaꝫ ꝓuocet̉. ẜm illud. Ecc̓ixi. Ne laudes uirū in ſpecie ſua. Et iteruꝫ. Nelaudes homineꝫ ante mortem. Similit̓ ſi velitaliquis homī placere ut ī eo nutriat vel augeat caritatē. & ſic amplius ꝓficiat. laudabile eſtSed ſi uelit placere ꝓpter inanē gloriam. ul̓pter lucrū aliqd̓ aſſequenduꝫ. vel etiā ſi malisplacere quereret & in malis. hoc eſſet pctm̄ ſecundū illud. Dn̄s diſſipauit oſſa eoꝝ homībus placent. Et apl̓us. Gal. i. Si hoībꝰ placerē.xp̄i ſeruus non eſſem.Irca ſcd̓m ſcꝫ qūo adulatio ſit mortale uelveniale pctm̄. Sciendū pctm̄ fit mortale qd̓ cōtrariat̉ caritati. adulatio qn̄qꝫ cōtrariatur caritati. qn̄qꝫ non. Cōtrariat aut carita-

ti tripliciter. Vno rōne ipſius materie. puta cum aliqͥs laudat pctm̄ alterius. hoc enītrariat̉ dilectioni dei. cōtra cuius iuſtitiā loqͥt̉cōtrariat̉ etiaꝫ dilectioni ꝓximi. ẜm illud. pͣs.Qm̄ laudat̉ pctōr in deſideriis aīe ſue. & iniquus benedicitur. exacerbauit dn̄m pctōr. EtIeroꝰ. dicit. Nihil eſt qd̓ tam facile corrumpatmentes qͣꝫ adulatio. Et ſuꝑ illud. pͣs. Conuertant̉ ſtatim erubeſcentes. dicit. Glo. Plus nocet lingua adulatoris. qͣꝫ gladius ꝑſecutoris.Item ſuꝑ illud. pͣs. Oleū pctōris impīguetcaput meuꝫ. dicit Gloſa. falſa laus adulatoris.mentes hoīm a rigore ueritatis emollit adxia. Vn̄ manifeſtū eſt ſic eſt pctm̄ mortaleAlio cōtrariat̉ caritati rōne intētionis. puta cum aliqͥs adulatur alij ut ei fraudulent̓ceat ſiue corꝑaliter ſiue ſpūaliter. & ſic etiā eſtpctm̄ mortale. & de hoc dicit̉ ꝓu̓. xxvii. Meliora ſunt vulnera diligentis. qͣꝫ fraudulēta odientis oſcula. Tertio cōtrariat̉ caritati peroccaſioneꝫ. Sicut laus adulatoris fit alicuioccaſio peccandi. etiā pret̓ intentionē adulantis. & in hoc conſiderari oportet utrū ſit occaſio data uel accepta. & qͣlis ruina ſubſequat̉.qꝛ ſi ſit occaſio data & inde ſequat̉ pctm̄ mortale. ip̄e adulator dans occaſionē illam peccatmortaliter. Si uero ſequat̉ pctm̄ ueniale. peccat adulator uenialiter. Si uero ſit occaſio accepta p̄ter intentionē adulatoris. ſi ſequat̉ ruina pctī mortalis. adulator peccat mortaliter.Si aūt ſit occaſio pctī uenialis. uenialiter peccat. Sicut & de ſcandalo dici ſolet. Si autē exſola auiditate placendi uel alios delectādi admalū aliquod excludendū. uel ad bonū aliqd̓in neceſſitatis articulo cōſequendum aliquisadulatur. ſic non eſt cōtra caritateꝫ. Vn̄ nec ēmortale. ſed ſolū ueniale pctm̄.Irca tertiū ſciendū adulationis uitiū cauendū & deteſtandū eſt multiplici rōne.Primo quidē qꝛ adulatio ſimplices dementatScd̓o qꝛ bonos fermētat. Tertio qꝛ malos fomiētat. Quarto qꝛ ꝑuerſos augmētat. Simplices quidē dementat uerbis fallacibus. ut ſibi uideant̉ alij qͣꝫ ſint. uel alios credant aliosqͣꝫ ſint. ut malos credant bonos. & feras et lupos & leones faciant ſibi uideri hoīes ſcꝫ cumeos qui oꝑantur crudeliter. ut exactores pauperū faciant ſibi uideri oꝑentūr rōnabiliterꝑuos faciant ſibi uideri magnos. & ſtultos ſapientes. & malos bonos. Sicut erat dementatus roboam adulationibus iuuenū. dicebatMinimus digitus meus groſſior eſt dorſo patris mei. iii. Re. xii. Scd̓o adulator bonosfermentat uerbis mendacibus. adulatores enīſunt falſi teſtes & mendaces quos querūt homines ut ferant teſtimonium ſe. Ecc̓i. xx.Qui edūt panes illius falſe lingue ſunt. ip̄iſuꝑ om̄ia indigerent ueridicis teſtibus qui eisdicerent veritatē. In hoc enī magni hominesſunt egentes. qꝛ non habent qui dicat eis ueritatē. licet alia tꝑalia abundanter habeāt. Seneca. Monſtrabo tibi quid om̄ia poſſidētibus