Pars tertia. De Conſuetudinepeccādi. Diſtinctio. VII.
in profundū peccatoruꝫ condēnit ſurgere ſcilicer a vctō. pͣs. Nunqͥd qui dormit non adiiciet ut reſurgat. Plus lōge dormit qͣꝫ glis genꝰmuris. quod aīal dormit ꝑ ſex mēſes cōtinue.q. mortuū. Sed pctōr aliqn̄ in mala conſuetudine v. xl. annos. nec inde ſurgit. Sicut vulnerati dormientes in ſepulchris. cōtemnit & peccare. et ſe caſu leuare. cōtemnit etiā deū a quodeſperat. vt dicit gloſa. ſupͣ p̄dictū uerbū ꝓu̓.ibi. Impius cum &cͣ. Qui lōgius pctōꝝ tenebris inuolutus cū ſeniel de luce deſperat ex deſperatione peccandi ſibi frena relaxat. Sed obprobriū future damnationis nō euadet. Similis eſt ſtulto puro qui cadens in lutū flet. neca luto ſurgere laborat cum de facili poſſet. immo aliqn̄ uidens ſe deturpatuꝫ ridet. Itē ſil̓esſunt fatuis & freneticis & inſanis. qui in ſanias ſuas cōtemnunt. & de miſeriis ſuis & uinculis non curant nec diſſolui laborant. Siſesillis de quibus ī barlaam refert ioh̓es dam̄. dicēs ꝙ quidam catholicus ſeruiebat cuidam reei ydolatre. quē cū rex aliqn̄ de nocte duceretſolū y ciuitate videns lucē exeuntem de domoſubterranea. & reſpiciens uidit ꝑ feneſtrā hominē miſerrimuꝫ om̄ibus bonis nudatum &pauperrimū. & quandā mulierē eque miſeraꝫpinantē ei calice quē bibebāt. que erat melosdulce decantans et ei cōgaudens. tunc ait. Omira res. o extrema demetia dico tibi ait ſocioſuo miranti viſa ſecū. nunqͣꝫ mihi tm̄ placuitvita mea que tot deliciis affluit. quautū iſtismiſeris ſua que mihi videtur viliſſima & abiectiſſima. Tunc ſūpta occaſione dictus catholicus ait regi. ꝙ ſil̓is erat hiis vita ydolatrarūqui depauꝑati bonis eternis. & obligati maliſeternis demoībus ſeruiebant letantes in inſania ſua. Similiter & quos pctī mala conſuetudo & pctī ſeruitus oblectat. ſunt luſoribus ſimiles qui amiſerunt om̄ia in tabernis. & ſūtin multis obligati. & cito ꝓpter clebita ſua incarcerandi. obliti miſerie ſue cantāt. nec de debitis ſuis aut eoꝝ ſolutione curāt nec cogitāt.¶ Nono facit hoīnem deſpicabilē. defedansomem dignitatē & nobilitatē et honorē. Ecci.xli. filii abhoīationū ſunt filii pctōꝝ. & qͥ uerſant̉ ſecus domos impioꝝ filioꝝ pctōꝝ pariet hereditas. & cū ſemīe eoꝝ aſſiduitas obprobrii ſcꝫ ꝓpter eoꝝ malam nutriturā qꝛ nutriūtur filiia parentibus ī malis cōſuetudinibus.Vn̄ de hoc ſequit̉. de patre impio cōquerunt̉filii. Sicut patet ꝑ exemplū illius filii qͥ ꝓpterhoc ꝙ pater ſuus male eū nutriuerat ad tabernas ducendo ſecū. de ludis & furtis & maleficiis non corripiendo eū. ꝓpter furtū ſuū adiudicatus ad ſuſpendiū duceret̉ ꝓpter cōſuetudine furandi. cū rogaret patrē ſuū ut oſcularetur euꝫ amputauit eius naſum cū dentibus ꝓoſculo. dicens ꝙ pater ſuus q̓ eū male nutriuerat nec corripuerat ad ſuſpendiū eū ducebat.¶ Decīo facit preſcriptionē. Sic̄ qn̄ aliqͥs poſtqꝫ ꝑ longuꝫ tꝑus tenuit rem aliquā ī pacificapoſſeſſione longiturnitas tꝑis facit ꝙ ſua ſit ī
perpetuū. licet pͥmo male poſſideret. Sic debettimere malis aſſuetus ne ꝑ p̄ſcriptionē lucret̉eū dyabolus ſeruuꝫ ꝑpetuuꝫ. ſicut uolebat pharao filios iſrahel iure p̄ſcriptōnis poſſidere. dicens. Exo. v. Neſcio dn̄m. & iſrahel nō dimittam. Item Exo. xxi. qd̓ ſi aliqͥs haberet ſeruuꝫ.& uellet morari cum eo ultra ſeptenniū ꝑforabat ei dn̄s aurē ſubula. & fiebat ei ſeruus ſempiternus. Itē Sap̄. xiiii. dicit̉ ꝙ longa cōſuetudo facit ydolatriam interueniēte tꝑe cōualeſcēce iniqua cōſuetudīe. hic error tanqꝫ lex cuſtoditus eſt. &cͣ. Ecc̄i. xvii. Ne demoreris in errore impioꝝ. ¶ Vndecīo inducit & facit neceſſitatē ut dicat homo ſe quaſi non poſſe dimittere qd̓ cōſueuit. ut ſit ſic̄ lana iacens in tinctura que non poteſt aliū colorē acciꝑe. Iere. xiiii.Nunqͥd poteſt niger ethyops mutare pellē ſuam. &cͣ. Itē vt ſit homo ſicut virga tortuoſa. q̄ingroſſata & indurata in truncū autiquū nōpoteſt tortuoſitatē ueterē deponere. Hugo deſancto vic. Iſtis fomētis quaſi quibuſdā gradibus creſcit pena. cogitatio praua parit delectationē. delectatio conſenſū. conſeuſus oꝑationem. oꝑatio cōſuetudinē. cōſuetudo neceſſitatem. Vn̄ apl̓us legē dicit eſſe in mēbris ſuis q̄lex eſt cōſuetudo. a qua cū uolumus diſcederenō poſſumus. qꝛ neceſſitatis uinculo ꝑ cōſuetudineꝫ detinemur. ¶ Duodecīo ducit ad ꝑditionē & eternā damnationē. pͣs. Prolongauerūt iniquitatē ſuā. do. iu. cō. cer. pec. Idē. Quielongant ſe a te ꝑibunt. Leui. xviii. Iuxta conſuetudinē terre egypti ne faciatis. Qui feceritde abhoīationibus eoꝝ quippiam ꝑibit. Ecc̓i.ix. Cū ſaltatrice ne ſis aſſiduus. ne peas in efficacia illius. Nec ſaltatrix eſt mala cōſuetudoque excludit a conſortio bonoꝝ. ſic̄ dicit̉. iiii.dyal̓. xviii. de muſa puella. cui oſtendit beatavirgo choꝝ virginū candidarū. querēs ſi vellꝫeſſe cū. eis. q̄ cū reſponderet ꝙ ſic. dixit bt̄a virgo. ꝙ ſi abſtineret a cōſuetis terrenitatibꝰ. rilu & iocis. &cͣ. die t̓ceſima cōiungeret̉ eis. Cūaūt quererent ꝑentes eius ab ea cur ita ſubitoeſſet īmutata & om̄em aſſuetā terrenitatē abieciſſet. dixit eis q̄ dixerat beata virgo. Triceſima aūt die apparuit ei beata u̓go cū choro virginū. que correpta febre & clamās. ecce veniodn̄a mea ecce uenio. cum ip̄o clamore reddiditſpiritū. Item eiuſdē. xix. de puero quē pr̄ malenutriuerat. qui uidit cū eſſet quinquēnius demones. & cum fugeret ad gremiū pr̄is ſui clamans. obſta pater. qꝛ me manu tollere uoluntcū territus & tremens vellet ſe abſcondere ī dicto ſinū pr̄is blaſphemauit dei maieſtateꝫ ſic̄conſueuerat qn̄ aliqͥd contͣ uoluntatē eius fiebat. & blaſphemando mortuus eſtDE REMEDIIS CONTRA MALAM CONSVETVDIN EM.Vnt aūt ſeptē que valent ad tollendammalā cōſuetudinē. ¶ Primū eſt ut hōom̄es importunitates & feditates eius p̄ ocul̓habeat. & eas abhorreat. & mala q̄ īducit. Sic̄faciebat qͥ uolebat repudiare ml̓iere d̓ſcribebat