Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Pars tertia. De gradibusſuperbie. Diſt. .II.

ſcrutari multipliciter. In hoc reprimit ſapienscurioſitatem multoꝝ qui pretermiſſis utilibꝰimmo neceſſariis totū tēpus ſuū amittunt inſtudendo. legendo. recitando fabulas poetaꝝut dictū eſt. Alii ī logicis ſophiſmatibus. Aliiī muſicis uel mathematicis. uel ceteris ph̓icisdiſciplinis dies ſuos expendūt. Contra quosait. lero. Nonne uidet̉ uobis īuanitate ſenſꝰ& obſcuritate mentis ingredi diebus &ſtibus ī dyaletica arte torquet̉. que phiſicusſcrutator oculos trans celū leuat. Intelligēduꝫeſt tn̄ ſtudiū ph̓ie ẜm ſe licitū eſt et laudabile ꝓpter ueritatem quā ph̓i ꝑceperunt deo eisreuelante. Sicut dicitur. Ro. iii. & inquantuꝫuiam prebent ad ueram & ſummā ſapientiā.Sic̄ oſtedit augꝰ ī li. de doc. xp̄i. ſi aliqua uera dixtrūt ph̓i ab eis ſūt tanqͣꝫ ab iniuſtis poſſeſſoribus ī uſum nr̄m uendicāda. Item Iero.ſuꝑ dan̄. Qui de menſa regis noluerūt comedere ne polluerent̉. ſi ſcientiā atqꝫ doctrinambabylonioꝝ ſcirent eſſe pctm̄ nūqꝫ acqͥeſcerētdiſcere qd̓ non liceret. Sed quidaꝫ nimis affecti hmōi ph̓icis et nimis inueterati abutuntureis ad īpugnatōnē fidei. Ideo dicit apl̓us. Col̓.ii. Videte ne quis uos ſeducat ph̓iam & inanem ſcientiā. Vel ſaltē non referūt infinemdebitū. ſꝫ ibi conſtituūt finē ſuū. uel per hoc inpediunt̉ a neceſſariis ad ſalutē. Vnde ſenecaepiſtola. l. ad lucillū dicit. tēpus uite nr̄eſit breuiſſimū. precioſiſſimū. irreuocabile & irrecuꝑabile. & incertū. Si inquit multū ſupereſſet etatis. parce diſpenſanduꝫ erat ut ſufficeret neceſſariis. nunc aūt dementia eſt ſuꝑuacua diſcere in tanta tꝑis breuitate. In tantumaūt afficiunt̉ aliqui ī talibus eis uerba prophetarū immo etiā apl̓oꝝ & xp̄i uident̉ inſipida & inſulſa. Vnde narrauit Iero. de ſeip̄o.cum ſcripture ſacre uerba quaſi ſimplicia faſtidiret. legeretqꝫ in libris cyceronis raptus ī ſpiritu & iudici preſentatus. interrogatus cuiusconditionis eſſet. reſpondit xp̄ianus ſum. cuidictū eſt. tu mentiris. immo cyceronianus es.iuſſuſqꝫ ē duriſſime flagellari. Patet ergo qͣn curioſitas in talibus uitioſa. Sed longe deterior eſt curioſitas quorūdaꝫ artes illicitas& nepharias addiſcunt et ſtudent. puta alchymiam artē notoriā. necromantiam. aliaſqꝫ nepharias in quibus non ſolū tꝑus ſuū perduntſꝫ & animas damnunt. act. xix. Cum quidamexorciſte cōiuraſſent demonē in quodaꝫ hoīeexiſtentē ih̓m quē paulus p̄dicabat. demonin eos inſiliit & duriſſime flagellauit. & fct̄useſt timor magnus ſuper om̄es erant epheli.ideo multi qui fuerant curioſa ſectati contulerunt libros ſuos. & cōbuſſerūt. Scd̓o q̄daꝫeſt curioſitas circa cognitionē ſenſitiuā. Sciēduꝫ aūt cognitio ſenſitiua ordinat̉ ad duoVno ordinat̉ ad ſuſtentationē & conſeruationē corꝑis ī hoībus qͣꝫ in brutis. inquātum hoīes qͣꝫ bruta per hmōi cognitionemuitant nociua. & ea ſibi neceſſaria ſunt adſuſtentationē uite cōcurrūt. Alio cognitio

ſenſitiua in homībus ordinat̉ ad cognitioneꝫintellectiuā. ſpeculatiuā uel practicā. Ponereergo ſtudiū circa cognitioneꝫ ſenſitiua poteſteſſe dupliciter uitioſum. Vno inquantuꝫcognitio ſenſitiua non ordinat̉ ad alquid utile. ſꝫ potius auertit ab aliqua utili cōſideratiōehominē. Vn̄ dicit augꝰ. x. cōfeſſꝫ. Canē currētem poſt leporē iam ſpecto. at uero ī agroſi caſu tranſeā auertit me ab aliqua magnagitatione. atqꝫ ad ſe cōuertit illa uenatio. &niſi cito ſenſū amoueā. uanus hereſco. ſtudioſa ergo inſpectio ludoꝝ ī theatris. chorearumin plateis. uenationis in campis. uel aucupii īaere eſt curioſitas uitioſa. Alio cognicio ſēſitiua ordinat̉ ad aliqͥd noxiū. Sicut inſpectōmulieris ad cōcupiſcendū. & diligens inqͥſitioeoꝝ que fiunt ab alijs ad irridendū uel detrahendū. Vn̄ dicit augꝰ. li. de uera religi. concupiſcētia oculoꝝ reddit hoīes curioſos. Bedauero dicit. cōcupiſcentia oculoꝝ non ſoluꝫeſt in diſcendis magnis artibus. ſꝫ etiā ī contēplandis ſpectaculis. & in dignoſcendis & carpendis uitiis ꝓximoꝝ. Ex curioſitate ſenſuūortū habuiſſe uidet̉ prime tranſgreſſionis occaſio. Gen̄. iii. Nam mulier curioſe ſerpentemaudiuit. curioſe uetitū. ignū inſpexit. curioſeſcientiā cōcupiuit. curioſe uoluit exꝑiri utruꝫex tactū ligni uetiti ſerpentis ꝓmiſſio impleta ſequeret̉. Dina curioſe mota fuit ut uiderꝫinſieres regionis illiꝰ. uiſa & opp̄ſſa uirgītatem amiſit. Gen̄. xxxiiii. Ad reprimēdū curioſum aſpectu precepit dn̄s moyſi diceret populo. Cauēte ne aſcendatis in montē nec tan.gatis fines eius. Sequit̉. cōteſtare ppl̓m ne forte tranſcendere uelint termīos ad uidendū dominū. & pereat ex eis plurima multitudo. Exodi. xix. Item nu̓i. iiii. Caueant filii iſrahel nealiqua curioſitate ꝓmoti uideant ſunt ī ſanctuario priuſqͣꝫ inuoluaūt̉. alioquin morient̉Vnde bethſamite qꝛ curioſe uiderunt archamdn̄i poſtqͣꝫ reducta fuerat de terra phyliſtinorum mortui ſunt. Sicut dicit̉. i. Re. vi. Percuſſit dominꝰ de uiris bethſamitibus eo uidiſſent archam domī. & ꝑcuſſit de populo. lxx.uiros &. l. milia plebis. Contra illud preceptūdomī faciunt irreuerent̉ accedunt ꝓpe altare. maxime dum celebrant̉ diuina. curioſe uid̓re uolentes que fiunt a ſacerdote. qd̓ eſt eis illicitū. Herodes uiſu ih̓u gauiſus eſt ualde ſperans ſe ſignū aliqd̓ uidere ab eo fieri. Sed qͥacurioſitate non pietate uel deuotione mouebatur. nullum uidere meruit. & ſic illa uiſioꝓfuit ei ſꝫ obfuit. Luc̓. xxii. Iudei uidētes quōtidie miracula xp̄i contēnebant. & ſignuꝫ aliquod de celo petebant. Luc̓. xi. Cōtra curioſitateꝫ illoꝝ qui curioſe inquirunt facta ſeu uitiaꝓximoꝝ. ut noceant dicit̉. ii. Re. xxiii. Curioſius agite. & cōſiderate locum ubi ſit pes eiꝰNota hyſtoriam & applica. Dani. vi. Curioſius inquirentes inuenerūt danielē orantem &obſecrantem deum ſuū. Hac de cauſa miſerūt ī lacū leonū. dan̓. vj. Tertia curioſitas