Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

ſuꝑcrbi. hiſt. .II.Pare terria. De gradibus

vt in ip̄o celo de quo ſepe diſputant ſibimetipſis habitare uideant̉. Similit̓ illi qui ſtudentaliquid addiſcere ad peccandū. uitioſum ſtudium habent. ẜm illud. Iere. ix. Docuerunt linguam ſuā loqui mendatiū. ut iniq̄ agerent ſaborauerūt. Alio poteſt eſſe uitiū ex ip̄a inordinatione appeticus & ſtudii ueritatis cognoſcende. & hoc qͣdruplicit̓. Vno inquantum ſtudiū minus utile retrahunt̉ a ſtudioqd̓ eis ex neceſſitate incūbit. Vn̄ Iero. Sac̓do.tes inquit dimiſſis euāgeliis & ꝓphetis. uidemus comedias legere. amatoria bucolicorumuerſuuꝫ cantare uerba. Alio qn̄ uult aliqͥsaddiſcere ab eo a quo non licet. Sicut patethiis. qui aliqua futura uel occulta uel incerta īquirunt a demonibus qd̓ eſt ſuꝑſtitioſa curioſitas. Vn̄ augꝰ. ī li. cie uera religione. Neſcioqua dementia impediunt̉ aliqͥ a fide uitio curioſitatis ī ꝑcunctandis demonibus. Tertio qn̄appetit cognoſecere ueritatē circa creaturasreferendo ad debitū finem ſcꝫ ad cognitioneꝫdei. Vn̄ dicit augꝰ. in li. de uera religio. inconſideratione creaturarū eſt uana et peritura curioſitas exercēda. ſꝫ gradus ad immortalia & ſemper manentia faciendus. Quarto qn̄ ſtudet aliqͥs ad cognoſcendū ueritateꝫꝓrii ingenii facultatē. qꝛ hoc homo de facili labitur in errores. Vnde dicit̉. Ecc̄i. iii. Altiora te ne queſieris. & fortiora te ne ſcrutatꝰ fueris. Sed que precepit deus cogita illa ſemꝑ. etin pluribus eiꝰ oꝑibus ne fueris curioſus. Sequit̉. In ſuꝑuacuis rebus noli ſcrutari multipliciter & ī pluribus eius oꝑibus ne fuerisrioſus. multos enī ſupplantauit ſuſpitio eorū& in uanitate detinuit ſenſus eoꝝ. Nota ſapiens in uerbo ꝓpoſito multiplex curioſitatisuitiuꝫ cōprehendit. Aliqua enī tranſcendunthūani intellectus capacitatē ꝓpter ſui ſublimitatē. Alia ꝓpter ſui ꝓfunditate ſiue difficultatem. In alijs non eſt occupandus ꝓpter ſui inutilitatem. In alijs ꝓpter ſui nociuitatem. hecom̄ia notant̉ hic ordinē. Primo cōtra uitiūeoꝝ ſublimia appetūt ſcire intellectus eo capacitatē tranſcendūt. dicit altiora te neſieris. Multi dum uires intellectus ſui metirineſciunt incōprehenſibilia cōprehendere. & ſibi non intelligibilia intelligere ſe preſumunt.Contra tales. i. coꝝ. xii. plus ſaꝑe qͣꝫ oportet ſaꝑe. ſꝫ ſaꝑe ad ſobrietatē. Et qꝛ tales facilit̓incidūt ī errores. ideo. ꝓu̓. xxvii. Perſcrutatormaieſtatis opprimet̉ a gloria. Gre. xx. li. mo.c. vii. Gloria inuiſibilis eſt conditoris moderate inquiſita nos erigit. ultra uires ꝑſcrutatapͥmit. Itaqꝫ de ſublimi intelligentia quāto plꝰrepleri ambiunt. tanto amplius inaneſcunt.Vn̄ de eis dicit̉. Egeſtate & fame ſteriles. Immoderatis nāqꝫ auſibus ſuꝑne cognitōnis ſcientiam quo plus ambiūt. plus amittunt. Narratur de quodā mgr̄o p̄ſumptuoſo dumdam ſibi incōprehenſibilia cōprehēdere poſſecōfideret. & de eternitate dei. immenſitate &ſimplicitate ꝓfunde & anxie cogitaret. illi ſtā

ti iuxta mare apparens iuuenis aquā de marihauriens ꝑuulo clocleari. & portans ad qͣndam ꝑuam foueā ibi iuxta. inquirenti mgr̄oquid faceret. rn̄dit. Volo totū mare exhaurire iſto cōcleari. & in iſtam foueaꝫ totū effūdere. Cui mgr̄ diceret. ſtulto labore conſumeris. qꝛ nec uita tua ſufficeret. nec tam modicū inſtrumentū. nec ꝑua fouea. poſſet to mare caꝑe. reſpōdit iuueīs. immo tu ſtultameditatōne torqueris. qꝛ longe minus poteſtintellectus tuus ſecrera dei miſteria cōprehendere. qͣꝫ modicū cōclear totū mare exhaurireuel fouea ꝑua reciꝑe. Quō audito mgr̄ inſipientiā ſuā cognouit. & ex tunc ab om̄ī curioſa meditatione uel inquiſitione quieuit. Itemaliqua excedūt intelligentiā alicuius ꝓpt̓ materie difficultatē. ſic̄ in libris ph̓icis ſunt multe queſtiones ualde difficiles. quas aliqͥ facile. nec ſine multo ſtudio & dolore penetrarepoſſunt. nec ad habent aptitudineꝫ ꝓpt̓ ſuihebetudinē intellectus. Ideo dicit ſapiens. fortiora te ne ſcrutatus fueris. In quo bene reprimit curioſitatē aliquoꝝ. quibꝰ ſcripture ſacreuerba deſipiunt. ſentētie & expoſitiōes docto faſtidiūt. & grecas gloſas optimas arbitrātes. pluris eſtimat unū uerbum ph̓i ꝓferre. qͣꝫmulta ſalutaria documēta pauli uel xp̄i. Et ipſi miſeri decipiūt ſemeip̄os. qꝛ ſemꝑ diſcentesnūqͣꝫ ad cognitionē ueritatis ꝑueniūt. ſemperuacui. ſemꝑ inſcii. ſemꝑ tn̄ inflati euaneſcuntin cogitationibus ſuis. Dicentes enī ſe eſſe ſapientes ſtulti facti ſunt. om̄ia diſputantes deom̄ibus uolunt reddere rationeꝫ. quā ſi forteueram uel apparentē inuenire neſciueriūt. reputant ſe cōfuſos. Vnde de homero legit̉.tranſiens iuxta quendā fluuiū ibiqꝫ paſtoresſe expediculantes inueniēs. interrogaut eosquid ibi agerent. Quibus reſpōdentibus. uosquos capimus dimittimus. & quos non capimus portamus nobiſcū. ille putans piſcarēt̉& de piſcibus loquerent̉ diu querēs ſententiāhuius uerbi. et ſe non inueniēs ſentiēs ſefuſum a talibus. & confuſioneꝫ ſuā non ferēsin flumīe ſe ſubmerſit. In eiſdē cronicis dicit̉.qd̓ ſcribit̉ in libris grecoꝝ ariſtoteles iuxtafluuiū queūdā incedens. & aque reuolutionēinſpiciens. uoluit ſcire cauſam eius. ſꝫ eaminuenire non poſſet. aquā intrans uoluit ſenſibiliter experiri. autē hinc inde curioſe conſpiceret. repente raptus a fluctibus eſt ſubmerſus. ſꝫ alij ip̄m aliter mortuū eſſe dicunt Sequitur. Et ī pluribus eius oꝑibus ne fueris curioſus. Multa nāqꝫ ſunt opera dei quoꝝ pōthomo reddere rationeꝫ. Sic̄. quare de duobusunū elegit. aliū reprobat. qͣre hunc ī innocētiacuſtudit. illuꝫ peccare ꝑmittit. qͣre hunc iuſtificat. illum indurat. hunc pauꝑtate & cōtinuispaſſionibus affligit. illū corꝑis ſanitate & re ꝓſperitate mulcendo nutrit. & ſic de alijs.Si quis ī hmōi oꝑibus dei iuſto quidē ſꝫ occulto iudicio factis rationē quereret: īuacuuꝫ laboraret. Sequitur. In ſuperuacuis rebus noli