Parꝫ ſcd̓j. De pctō uenialiſcd̓ in ſe. Diſt. .xxii.
Impoſſibile eſt aūt ꝙ circūſtantia de pctō ueculi faciat mortale niſi afferat deformitateꝫIterius gn̓is. Dictuꝫ eſt enī ꝙ pctm̄ uenialepaber deformitatē ꝑ hoc ꝙ importat deordīacionē circa ea que ſunt ad finem. pctm̄ autemmortale habet deformitatē ꝑ hoc ꝙ importatIcordinatōem quandā reſpectu ultimi finis.Vn̄ manifeſtuꝫ eſt ꝙ circūſtantia non poteſtde vctō ueniali facere mortaſe manens circūſtantia. ſꝫ ſolum tūc qn̄ tranſfert in aliami ſpeciem. & fit quodā mō differētia ſpecifica mortalis actus. Vnde cū dicit augꝰ. in ſermone d̓urgatorio ꝙ ſi diu teneat̉ iracundia & ebrietas ſi ſit alſidua tranſeūt in nu̓m pctōꝝ mortaliū. diuturnitas ire non eſt circūſtantia trahens in aliaꝫ ſpeciem. Similit̓ neqꝫ frequentiauel aſſiduitas niſi forte ꝑ accidēs ex aliquo ſuꝑueniente. non enī aliqͥd acquirit noua ſpeciēex hoc ꝙ multiplicat̉ uel ꝓtelatur niſi forte īactu ꝓtelato uel multiplicato ſuꝑueniat aliqͥdquod uariet ſpeciē. puta inobedientia. uel contemptus. uel aliqͥd hmōi. Dicendū eſt ergo ꝙcum ira ſit motus animi ad nocendū ꝓximoſi ſit tale nocumentū in quod tendit motꝰ irequod ex gn̓e ſuo ſit mortale. ſicut homicidiuꝫuel furtū. talis ira ex gn̓e ſuo eſt pctm̄ mortale. Sed ꝙ ſit pctm̄ ueniale habet ex imꝑfectōne actus inquantū eſt ſubitus motus ſenſualitatis. Si uero ſit diuturna redit ad naturaꝫſui gn̓is ꝑ conſenſū rōnis. Si uero nocuniētūin quod tendit motus ire eſſet ueniale ex ſuogn̓e. puta cū aliquis in hoc iraſcit̉ cōtra aliquēꝙ uult ei dicere aliqd̓ uerbuꝫ leue & iocoſumquod modicū ip̄m contriſtet. non eſt peccatūmortale qͣntūcumqꝫ ſit diuturna. niſi forte ꝑaccidens. puta ſi ex hoc graue l̓candalū oriat̉.uel ꝓpter aliquod hmōi. De ebrietate uero dicendū eſt ꝙ ẜm ſuaꝫ rationē habet ꝙ ſit mortale. ꝙ enim hō abſqꝫ neceſſitate reddat ſe impotentē ad u̓tenduꝫ rōne ꝑ quā homo in deuꝫordinet̉. & multa pctā occurrētia uitat. ex ſola uoluptate uini. expreſſe contrariat̉ uirtuti.Sed ꝙ ſit pctm̄ ueniale contingit ꝓpter igniorantia quandā uel infirmitatē. puta cū homoneſcit uirtutē uini. aut ꝓpriam debilitatē und̓nō putat ſe inebriari. tūc enī non imputat̉ eiebrietas ad pctm̄. ſꝫ ſolū ſuꝑabundātia potusſꝫ qn̄ frequent̓ inebriat̉ non poteſt ꝑ hāc ignorantiā excuſari quin uideat̉ uoluntas eius eligere magis pati ebrietatē qͣꝫ abſtinere a uinoſuꝑfluo. unde redit pctm̄ ad ſuā naturā. Similiter cū dicit mgr̄ ſentētiaꝝ. xxii. di. ſcd̓i libri.ꝙ ſi delectatio ſit moroſa ē pctm̄ mortale. Siaūt non ſit moroſa. ueniale. delectatio moroſa non dicit̉ eſſe pctm̄ mortale neqꝫ ī hiis q̄ exgne ſuo ſunt mortalia pctā. in quibus ſi delectatio non moroſa ſit pctm̄ ueniale eſt ex imꝑfectione actus. ſicut & de ira dictū eſt. Dicit̉emī ira diuturna delectatio moroſa ꝓpter aprobationē rōnis deliberantis.D ſextū ſcꝫ utrū pctm̄ mortale poſſit fieriAueniale. dicendū ꝙ mortale et ueniale dit
ferunt ẜm ꝑfectū & imꝑfectū in gn̓e pctī. utdictū eſt. Imꝑfectū aūt ꝑ aliqͣꝫ additionē pōtad ꝑfectionē uenire. vn̄ & ueniale ꝑ hoc ꝙ additur ei deformitas ꝑtinens ad genus peccatimortalis. efficitur mortale. ſicut cū quis dicituerbum ocioſum ut fornicet̉. Sed id qd̓ eſt ꝑfectū non poteſt fieri imꝑfectū ꝑ additioneꝫ.& ideo pctm̄ mortale non poteſt fieri uenialeꝑ hoc ꝙ addit̉ ei aliqͣ deformitas ꝑtinēs ad genus pctī uenialis. non enī diminuit̉ pctm̄ eiꝰqͥ fornicat̉ ut dicat uerbū ocioſum. ſed magiaggrauat̉ ꝓpter deformitatē adiunctā. poteſttn̄ id qd̓ ē ex gn̓e mortale eſſe ueniale ꝓpter īꝑfectionē actus. qꝛ non ꝑfecte ꝑtingit ad rationē actus mortalis. cū non ſit deliberatus ſedſubitus. ut ex dictis patet. & hoc fit ꝑ ſubtractionē quandā ſcꝫ deliberate rōnis. et qꝛ a rōne deliberata habet ſpeciē mortalis actus. ind̓eſt ꝙ ꝑ talē ſubtractionē ſoluitur ſpecies.DECCATO VENIALI SECVNDVM SE. DIST. .XXII.Finde conſiderandū ē de pctō ueīili ẜm ſe. Et circa hoc querunt̉ ſexPrimo utrū pctm̄ ueniale cauſetmaculā in aīa. Scd̓o de diffinitiōepcti uenialis ꝓut figurat̉ ꝑ lignū. fenū. & ſtipulā. i. Cor. iii. Tertio utrū homo in ſtatu innocentie potuerit peccare uenialiter. Quartoutrū angelus bonus uel malus poſſit peccareuenialiter. Quinto utrū primi motus infidelium ſint pctā uenialia. Sexto utrū pctm̄ neīale poſſit eſſe in aliquo ſimul cum ſolo peccato mortali.D primuꝫ ſcꝫ utrum pctm̄ ueniale cauſetmaculā ī aīa. dicendū ꝙ ſicut ex dictis patet macula importat detrimentū nitoris ex aliquo cōtactū. ſicut in corꝑalibus patet. ex quibus ꝑ ſimilitudinē nomē macule ad aīam trāſfertur. Sicut aūt in corꝑe ē duplex nitor. Vnꝰquidē ex intrinſeca diſpoſitione mēbroꝝ et coloris. Alius ex interiori claritate ſuꝑueniente.ita etiā in anima eſt duplex nitor. Vnus quid̓habitualis quaſi intrinſecus. Alius aūt actualis quaſi exterior fulgor. Pctm̄ autē ueniale īpedit quidē nitorē actualē. non tn̄ habitualē.qꝛ nō excludit nec diminuit habituꝫ caritatis& aliarū uirtutū. ſꝫ ſolū impedit eaꝝ actū. macula aūt importat aliqͥd manens in re maculata. Vnde magis uidet̉ ꝑtinere ad detrimentūhabitualis nitoris qͣꝫ actualis. Vnde ꝓprie loquendo pctm̄ ueniale non cauſat maculam īanima. & ſi alicubi dicat̉ maculā inducere. h̓ ēẜm quid. inquantū impedit nitorē qui eſt exactibus uirtutū. Vnde illud uerbum augꝰ. libro. de penitentia ꝙ pctā uenialia decore int̓num exterminant. ita ut a ſponſi celeſtis aniplexibus nos ſeꝑent. intelligendū eſt ī eo caſuin quo multa uenialia diſpoſitiue inducūt admortale. aliter enī non ſeꝑarent nos a ſponſiceleſtis amplexibus.D ſcd̓m ſcꝫ utrū pctā uenialia cōuenient̓¶ Ip lignū et fenū et ſtipulam deſignentur.