Druckschrift 
Speculum morale
Einzelbild herunterladen
 

Dars ſcd̓a. De peccato.uenial̓i. diſt. .xxi.

in ueniali pctō. nam inicuiqꝫ habenti habitūinquantū hmōi. finis eſt oꝑatio ẜm habituꝫ.& ſic multotiens peccādo uenialit̓. diſponiturad pctm̄ mortale. Alio actus hūanus diſponit ad aliqͥd remouendo ꝓhibens. &pctm̄ ueniale ex gn̓e poteſt diſponere ad peccatū mortale ex gn̓e. enī peccat uenialiter exgn̓e. p̄termittit aliquē ordinē. & ex cōſueſcit uoluntatē ſuā in minoribus debito ordininon ſubiicere. diſponit̉ ad etiaꝫ uoluntatem ſuaꝫ non ſubiiciat ordini ultimi finis eligēdo id quod eſt pctm̄ mortale ex gn̓e. Exdictis apparet ualde timēda ſunt & cauēdapctā uenialia nec debent qͣſi minima ꝑuipēdimultiplici ratione. Primo quidē qͥa qui ꝑuipendit ea tanqͣꝫ minima faciliter labit in maiora. ẜm illud. Fcc̄i. xviii. Qui ſpernit modicapaulatī decidit. Gre. Si iſta parua negligimꝰinſenſibilit̓ ſeducti audacter maiora ꝑpetranus. Item ſicut ſunt aliqͣ uenialia grauioranon ita grauia reputamus. ita ſunt aliqͣ mortalia diuino iudicio uenialia iudicamus. Itē&ſi quodlibꝫ eoꝝ in ſe leue cenſetur. tn̄ ꝓptermultitudinē mnu̓abilē ſunt timēda. Quis. ni.poſſet numerare uenialia quotidie īmo continue cōmittit. qͥa licet qd̓libet ſe uitare poſſumus. non tn̄ om̄ia. Sed unū uitare nitimur. in alia multa uolentes aut nolētes incidimus. ſicut aliqͥs exiſtens ī medio mari. in naui undiqꝫ ꝑforata. unuꝫ foramē obſtruit.aqua alia multa ſubintrat. nos autē ī mediomari ſumus .i. in hoc mūdo. de quo dicit̉ ī. pͣsHoc mare magnū. &. undiqꝫ fluctibus &cellis expoſiti. undiqꝫ ꝑforati .i. maximā ꝓnitatē habētes ī om̄ibus ſenſibus nr̄is interioribus qͣꝫ exterioribus ad peccandū. ẜm illud.Gen̄. vi. Senſus & cogitatio cordis hūani inmialū prona ſunt. ꝓpter hoc inceſſant̉ ueīaliaꝑpetramus. Ideo Augꝰ. Iſta qͣſi leuia nolitemnere. Si contēnis. qn̄ appendis qn̄ numeras expaueſce. Iteꝫ nemo debet leue reputare.quod p̄ter uoluntatē dei cōmittitur. uel poteſtdiſplicentiā aliqͣꝫ gn̓are. Iteꝫ nemo debet leuedicere. unde poteſt anīa damnū incurrere ualde graue. Ex uenialibus aūt aīa multiplex incurrit in p̄ſenti uita ꝑiter & futura. Inſenti quidē tꝑus amittit̉. de cuius momenitoquolibet oportebit nos ualde diſtricte reddererationeꝫ. Item mens diſtrahit̉ a ſpūalibus. &plus una hora euaneſcit. & a ſemetip̄a longius euagatur. qͣꝫ in multo tꝑe. etiā multo labore ad ſe & ad deuotionē ꝑditā quā prius habebat reuerti poſſit. Itē caritatis feruor minuitur. ita mens tepidiꝰ orat. & remiſſius oꝑatur. Item uigor & robur mentis debilior paulatim efficit̉. ſic quāto qͥs frequentius cadit īlutū. uel ceſpitat in uia. uel impingit in lapidētantomagis debilitat̉. qꝛ in quolibet caſu ceſpitatione. uel impactione aliqd̓ licet modicūdiminuit̉ de uigore. & ſic minus fortis fit aīaad grauiora deuitandū. uel temptatōibus reſiſtenduꝫ. aut ad aliqua dura & aſpera ſuſtinē

. Item ꝓfectus in ſpūalibus impedit̉. qꝛ qͣnto quis minus gratus & deuotus ē deo. &uult eo facere niſi qd̓ ex ſalutis uel uoti necellitate tenet̉. tantominus meretur ſibi darigratiam uel augeri poſſit ꝓficere uel meritacumulare. Item modicus pilus cadens in cibūuel muſca inſidens redit abhoīabilem. ſic etuenialia ſacrificiū nr̄m minus gratū efficiuntpuritatis actori. Itē modicus puluis multumobnubilat oculū corporis. ſic & uenialia ocl̓mmientis. In futuro uero multū dānificat̉ anīaqꝛ eis pena ſenſus et pena damni punitur.cuius utriuſqꝫ grauitate nullus homo inuitap̄ſenti ſciret aūt poſſet ueraciter eſtimare. Dehoc. Reqͥre ſupͣ de purgatorio.D quartū ſcꝫ utrū pctm̄ ueniale poſſit fieri mortale. dicendū pctm̄ ueniale fierimortale. tripliciter poteſt intelligi. Vno modo ſic idem actus nu̓o primo ſit pctm̄ ueīale. et poſtea mortale. Et hoc non poteſt eſſe. qꝛprincipaliter pctm̄ cōſiſtit in actu uoluntatisſicut & quilibet actus moralis. vn̄ non dicit̉unus actus moraliter ſi uoluntas mutet̉. quāuis etiā actio ẜm naturā ſit continua. Si autēuoluntas mutetur. non poteſt eſſe de ueniali fiat mortale. Alio poteſt intelligi utillud qd̓ eſt ueniale ex gn̓e. fiat mortale. et hocquidē poſſibile eſt inquantū cōſtituit̉ in eo finis. uel inquantū fert̉ ad mortale pctm̄ ſic̄ adfinem ut dictū eſt. Tertio poteſt intelligiita multa uenialia pctā cōſtituant unū percatū mortale. qd̓ ſi ſic intelligat̉ ex multispctīs uenialibus integraliter conſtituat̉ unūpctm̄ mortale. falſū eſt. non enī om̄ia pctā uenialia de mūdo poſſunt habere tātuꝫ de reatuquantū unū pctm̄ mortale. Qd̓ patet & ex.te durationis. qꝛ pctm̄ mortale habet reatumpene eterne. pctm̄ aūt ueniale reatū pene tꝑalis. ut dictū eſt. Patet etiā ex ꝑte pene damni.qꝛ pctm̄ mortale meret̉ carentiaꝫ uiſionis diuine. cui nulla alia pena cōꝑari poteſt. ut Cri.dicit. Patet etiā ex ꝑte pene ſenſus quantū aduerme conſcientie. licet forte quantū ad penāignis ſint imꝓportōales pene. Si uero ītelligat̉ multa pctā uenialia faciūt unuꝫ peccatū mortale diſpoſitiue. ſic uerū eſt. ſicut ſupͣoſtenſum eſt ẜm duos modos diſpoſitionisbus pctm̄ ueniale diſponit ad mortale.O quintuꝫ ſcꝫ utrū circūſtantia aggrauāsIpoſſit facere de pctō ueniali mortale. dicē circūſtantia inquantū hmōi eſt accidenactus moralis. contingit tn̄ circūſtantiā accipiut drn̄am ſpecificā actus moralis. & tūc amittit rationē circūſtantie. & conſtituit ſpeciēralis actus. hoc aūt cōtingit in pctīs qn̄ circūſtantia addit deformitate alterius gn̓is. ſicutcum aliquis accedit ad ſuā. eſt actus deformis deformitate oppoſita caſtitati. ſꝫ ſi acceditad non ſuam eſt alterius uxor. addit̉ deformitas oppoſita iuſtitie. Cōtra quā eſt ut aliqͥu̓ſurpet alienā. & ẜm hoc hmōi circūſtātiaconſtituit nouā ſpeciē pctī dicit̉ adulterium