Pars ſcd̓a. De pecrato.ueniali. diſt. .xxj.

diſtinguantur gn̓e. Tertio utrū ueniale ſit diſpoſitio ad mortale. Quarto utrū ueniale peccarū poſſit fieri mortale. Quinto utrū circunſtantia aggrauans poſſit de ueniali pctō faceremortale. Sexto utrū pctm̄ mortale poſſit fieri ueniale.O primū ſcꝫ utrū pctm̄ ueniale cōuenieniter diſtinguat̉ cōtra mortale. dicenduꝫ ꝙaliqua ẜm qd̓ ꝓprie accipiunt̉ non uident̉ eiſe oppoſita. q̄ ſi methaphorice accipiantur. oppoſita inueniunt̉. ſic̄ ridere nō opponit̉ ei qd̓ē areſcere. ſꝫ ẜm ꝙ ridere mnethaphorice de praro dicit̉ ꝓpter eius floritionē & uirorē. oppoītur ei qd̓ eſt areſcere. Similit̓ ſi mortale accipiatur ꝓut refert̉ ad mortē corꝑalem. non uidetur oppoſitionē habere cū ueniali. nec ad ideꝫgenus ꝑtinere. Sed ſi mortale accipiat̉ mēthaphorice ẜm qd̓ dicit̉ ī pctīs mortale opponiturei qd̓ eſt ueniale. Cū enī pctm̄ ſit quedā infirmitas anime. ut ſupra habituꝫ eſt. pctm̄ aliqd̓mortale dicit̉ ad ſimilitudinē morbi qͥ diciturmortalis ex eo ꝙ inducit defectū irreꝑabilemdeſtitutionē alicuius principii. ut dictū eſt.principiū aūt ſpiritualis uite q̄ eſt ẜm uirtutēeſt ordo ad ultimū finē. ut dictū eſt. qͥ quideꝫſi deſtitutus fuerit. reꝑari non poteſt ꝑ aliqd̓principiū intrinſecū. ſꝫ ſolū ꝑ uirtuteꝫ diuina.ut ſupra dictū eſt. qꝛ inordinatiōes eoꝝ q̄ ſūtad finem reꝑant̉ ex fine. ſicut error qui acciditcirca cōcluſiones. ꝑ ueritatē principioꝝ. Defectus igit̉ ordinis ultimi finis non poteſt peraliqd̓ aliud reꝑari qd̓ ſit principaliꝰ. ſic̄ nec error qui eſt circa principia. & ideo hmōi peccata mortalia dicunt̉ quaſi irreꝑabilia. pctā aūtq̄ habent inordinationeꝫ circa ea que ſunt adfinē. conſeruato ordine ad ultimū finē. reꝑabilia ſunt. et hec dicunt̉ uenialia. tunc enī pctm̄habet qn̄ reatus pene tollitur qui ceſſat ceſſāte pctō. ut dictuꝫ eſt. ẜm hoc ergo mortale &ueniale opponunt̉. ſicut reparabile et irreꝑabile. & hoc dico ꝑ principiū interius. non autē ꝑcomꝑationē ad uirtutē diuinā q̄ omnem morbuꝫ & corꝑalem & ſpiritualē reꝑare poteſt. &ꝓpter hoc ueniale pctm̄ cōuenient̓ diuidit̉ cōtra mortale. Nec aūt diuiſio pctī non eſt diuiſio gnis in ſpecies q̄ equaliter ꝑticipēt gn̓is rationē. ſꝫ analogi. qꝛ ẜm prius & poſterius cōuenit eis ratio gn̓is. Scd̓m ꝑfectam rationeꝫgnis diffinit augꝰ. pctm̄. xxii. cōtra fauſtū dicens. Pctm̄ eſt dictū. uel factū. uel concupitūcontra legē diuinā. q̄ quidē diffinitio ſoluꝫ cōuenit pctō mortali. Octm̄ aūt ueniale diciturpctm̄ ẜm rationē imꝑfectā & ad pctm̄ mortale ſicut accidens dicit̉ ens in ordine ad ſubſtatiam ẜm rationē imꝑfectā entis. non enī ē cōtra legē qꝛ uenialiter peccans non facit qd̓ ꝓhibet lex. nec pretermittit id ad qd̓ lex ꝑ p̄ceptū obligat. ſꝫ facit pret̓ legem. qꝛ non obſeruatmedū rōnis quē lex intendit.D ſcd̓m ſcꝫ utrū pctm̄ mortale & uenialedifferant gn̓e. ita ſcꝫ ꝙ ſit aliqd̓ pctm̄ exgenere. & aliqd̓ ueniale ex genere. dicendū ꝙ

pctm̄ ueniale a uenia dicit̉. Poteſt ergo aliqd̓pctm̄ dici ueniale. Vno mō qꝛ eſt ueniam cōſecutuꝫ. & ſic dicit Ambro. ꝙ om̄e pctm̄ ꝑ penitentiā fit ueīale. & hoc dicit̉ ueniale ex euētū. Alio mō dicit̉ ueniale qꝛ non habet ī ſe unde ueniā non conſequat̉. uel totaliter. uel īꝑte. In ꝑte quidē ſicut cū habet in ſe aliqͥd diminuens culpā. ut cū fit ex infirmitate uel ignorātia. & hoc dicit̉ ueniale excauſa. In toto autē. ex eo ꝙ non tollit ordinē ad ultimū fineꝫ.Vn̄ non meret̉ penā eternā ſꝫ tꝑalem. & de h̓ueniali ad preſens nō intendimus. De primisenī duobus conſtat ꝙ non habent genus aliquod determinatū. Sed ueniale tertio mō dictuꝫ poteſt habere genus determinatū. ita ꝙaliqd̓ pctm̄ dicat̉ ueniale ex genere. & aliqd̓mortale ex genere. ẜm ꝙ genus uel ſpēs actꝰcletermīat̉ ex obiecto. cū enī uoluntas fertur īaliquid quod ẜm ſe repugnat caritati ꝑ quaꝫhomo ordinat̉ in ultimū finē. pctm̄ ex ſuo obiecto habet ꝙ ſit mortale. Vn̄ eſt mortale exgenere ſiue ſit cōtra dilectioneꝫ dei ſicut blaſphemia ꝑiuriū & hmōi. ſiue cōtra dilectioneꝫꝓximi. ſicut homicidiū adulteriuꝫ & ſimilia.Vn̄ hmōi ſunt pctā mortalia ex genere ſuo.Qn̄qꝫ uero uolūtas peccātis fert̉ in id quod īſe continet quandā inordinationē. non tn̄ cōtrariat̉ dilectioni dei & ꝓximi. ſicut uerbumocioſum. riſus ſuꝑfluus. & alia hmōi. & taliaſūt pctā uenialia ex ſuo genere. ſꝫ quia actusmorales recipiunt ratione boni & mali. nō ſolū ex obiecto. ſed etiā ex aliqͣ diſpoſitione agētis. ut ſupͣ habitū eſt. contingit qn̄qꝫ quod eſtpctm̄ ueniale ex genere rōne ſui obiecti quodfit mortale ex ꝑte agentis. uel qꝛ in eo conſtituit finē ultimuꝫ. uel qꝛ ordinat̉ ip̄m ad aliqͥdquod eſt pctm̄ mortale ex genere. puta cū aliqͥs ordīat uerbū ocioſuꝫ ad adulteriū cōmittēdum. Similit̓ & ex ꝑte agentis cōtingit ꝙ aliquod pctm̄ quod ex genere ſuo eſt mortale.fit ueniale. ꝓpter hoc ẜm quod actus eſt imꝑfectus .i. non deliberatus rōne q̄ eſt prinepiūꝓpriū mali actus. ſic̄ ſupͣdictum eſt de ſubitismotibus infidelitatis.¶ D tertiuꝫ ſcꝫ utruꝫ pctm̄ ueniale diſponatad mortale. dicenduꝫ ꝙ diſpoſitiones ſūtquodāmō cauſa. Vn̄ ẜm duplicē modū cauſeeſt duplex diſpoſitionis modus. Eſt enī q̄daꝫcauſa mouens directe ad effectū. ſic̄ calidumcalefacit. Eſt etiā cauſa indirecte mouēs remouendo ꝓhibens. ſicut remouēs colūnam dicit̉remouere lapidē ſuꝑpoſitū. & ẜm h̓ actus peccati duplicit̓ ad aliqͥd diſponit. Vno quidemmō directe. & ſic diſponit ad actuꝫ ſimilē ẜmſpēm. & hoc modo primo & ꝑ ſe ueniale peccatum ex genere. non diſponit ad mortale exgenere. tn̄ differūt ſpecie. Sed ꝑ hunc moduꝫpctm̄ ueniale poteſt diſponere ꝑ quaudā cōſequentiā ad pctm̄ quod eſt mortale ex ꝑte agētis. augmentata enī diſpoſitione uel habitu ꝑactū pctōꝝ uenialiū in tm̄ poteſt libido peccādi creſcere. qꝛ ille qui peceat finē ſuuꝫ cōſtituit